دسته ها

H 07. معادن طلا

  • کانسار شند محمود(چوپان فردوس)
    - موقعيت جغرافيايي :


    اين كانسار در جنوب شرق شهرستان فردوس واقع شده وداراي مختصات جغرافيايي" 7 '04 °48 طول شرقي و"34 '33 °33 عرض شمالي مي باشد.

    - زمين شناسي:

    در اين محدوة اكتشافي نقشه زمين شناسي معدني با مقياس1:20000 توسط سازمان صنايع و معادن استان تهيه شده است كه برروي آن تعدادي از مناطق داراي كاني سازي(بطورعمده معادن متروكه) ازجمله سرب و روي گله چاي، آنتيموان ،سرب وروي شوراب وآنتيموان،طلاي چوپان مشخص شده است. بعلاوه اكتشاف ژئوشيمايي1:100000 برروي ورقة آنيك صورت گرفته كه نتايج آن در زمان تهيه اين گزارش منتشر نشده بود.

    عمليات اكتشافي انجام شده:

    عمليات عمده بر روي منطقه آنتيموان ـ طلاي چوپان متمركز بوده كه بشرح ذيل گزارش مي شود.

    ـ تهيه نقشه توپوگرافي با مقياس1:1000 منطقه

    ـ حفر 4عدد ترانشة اكتشافي با حجم300 متر مكعب و نمونه برداري به تعداد 211 نمونه وآناليزآنها

    -با توجه به نتايج آناليز نمونه هاي برداشت شده از ترانشه ها،كاني سازي طلا درسطح مربوط به رگه هاي سيليس آنتيموان دار مي باشد كه آنهم از ضخامت و طول زيادي برخوردار نيست. با توجه به نتايج ژئوشيميايي 1:100000و نقشة زمين شناسي معدني 1:60000 به نظر مي رسد، بتوان مناطق ديگر داراي پتانسيل طلا را در اين محدوده شناسايي كرد.

    اكتشافات ناحيه اي در منطقه چوپان فردوس، رگه آنتيموان طلادار با عيار متوسط 4 گرم در تن مشخص گرديد. براين اساس، لزوم ادامه عمليات اكتشافي در اين محدوده در گستره اي وسيع تر توجيه پذير مي باشد. شركت ريوتينتو آمادگي خود را براي همكاري مشترك در امر اكتشاف اين آنومالي اعلام نموده است. اميد است با ادامه عمليات اكتشافي در سال جاري و سال آينده در اين منطقه و تعيين عيار متوسط و ذخيره طلا و تست نيمه صنعتي، در صورت صرفه اقتصادي بهره برداري ازاين كانسار در سال 1383 ميسر گردد


  • کانسار ضياءکوه - سياهکل
    - موقعيت جغرافيايي:


    اين کانسار در محدوده اي بنام ضياءکوه از توابع بخش بالارود در 2 کيلومتري جنوب دهکده ضياءکوه و 16 کيلومتري شهرستان سياهکل به مختصات "42 ´56 °49 طول شرقي و "8 ´1 °37 عرض شمالي قرار دارد.

    - زمين شناسي:

    کاني سازي به صورت رگه اي و رگچه اي در داخل سنگ هاي گرانوديوريتي تا ديوريتي تظاهر پيدا کرده است.ضخامت رگه ها و رگچه ها بين 5/0 تا چند سانتي متر در نوسان بوده و به صورت Stock Work درز و شکاف ها را پر کرده اند.پيريت کاني غالببوده و در پاره اي نمونه هاي دستي آثار کالکوپيريت نيز ديده مي شود.

    فعاليت هاي اکتشافي انجام شده:

    طرح اکتشاف نيمه تفضيلي ضياءکوه توسط اداره کل معادن و فلزات استان گيلان و تحت مشاوره شرکت توسعه علوم زمين به شرح زير انجام شده است:

       _تهيه نقشه زمين شناسي_معدني در مقياس 1:20000 توسط شرکت مهندسين مشاور کاوشگران

       _برداشت 105 نمونه ژئوشيميايي آبراهه اي ،34 نمونه سنگي مينراليزه و 37 نمونه کاني سنگين

    رابطه زايشي و کاني سازي بين عناصر کانسار ساز نشان دهنده حضور پديده کاني سازي پلي متال تيپ سولفوري در منطقه است.آزمايشات انجام شده بر روي نمونه ها کاني سازي طلا با عيار تا ppb 500 رانشان مي دهد.


  • کانسار طرقبه
    - موقعيت جغرافيايي:


     اين كانسار در فاصله 8 كيلومتري باختر مشهد و در 3 کيلومتري شمال شهر طرقبه واقع است.راه دسترسي به آن از طريق جاده آسفالته مشهد- طرقبه است که در فاصله 5 کيلومتري از مشهد و در مقابل روستاي گلستان يک جاده خاکي اتومبيل رو از آن منشعب و پس از طي 3 کيلومتر تا مجاورت کانسار امتداد مي‌يابد. اين محدوده داراي مختصات جغرافيايي 20 ،59 طول خاوري 19، 36عرض شمالي مي‌باشد. طرقبه منطقه اي کوهستاني از ييلاقات اطراف مشهد با زمستانهاي سرد و تابستانهاي معتدل است. 


     

    - زمين شناسي :

    محدوده مورد بررسي از نظر ساختماني در زون ساختاري بينالود قرار مي‌گيرد. اين محدوده به طور عمده از توده گرانيتي، معروف به گرانيت مشهد و سنگهاي دگرگوني دربرگيرنده آن تشكيل شده است.كاني سازي طلا در داخل سنگهاي دگرگوني باقيمانده در توده گرانيتي است.


    در واقع سنگ مادر اوليه طلا، سنگهاي دگرگوني پالئوزوئيك مي‌باشد كه پديده هاي دگرگوني، تكتونيك و ماگماتيسم سبب تمركز و تشكيل آن در زونهاي خرد شده گسلي گرديده است.احتمالا دو فاز کاني سازي سولفيدي يکي همزمان با رسوبگذاري و ديگري همزمان با ميلونيتي شدن در منطقه پديد آمده. کاني سازي طلا در اينجا به صورت پر کننده حفرات کاني آرسنوپيريت جايگزين شده و اندازه دانه ها کمتر از 10 ميکرون است. اين كاني سازي به صورت نوار باريك و طويل، منطبق بر روند طولي نوارهاي دگرگوني، در امتداد شمال باخترـ جنوب خاور قرار دارد.


     

    طلا به صورت آزاد و گاه همراه آرسنوپيريت گزارش شده است. بر اساس نتايج آناليز نمونه ها، ميزان طلا در كانسار طلاي طرقبه از 1/0گرم در تن تا 23گرم در تن ميباشد. ذخيره احتمالي طلا در اين كانسار در مرحله نيمه تفضيلي 330 كيلوگرم و در مرحله تفضيلي 3573 كيلوگرم برآ‎ورد شده است.

     بر اساس مطالعات فرآوري صورت گرفته، ميزان بازيابي كانسنگ فرآوري شده 95 درصد مي باشد، كه مقدار بسيار قابل توجهي است. يعني از مقدار 5/3 تن ذخيره پيش بيني شده، 3/3 تن قابل استحصال مي باشد. با توجه به دانه ريز بودن طلا در اين كانسار ، بهترين روش فرآوري ،فروشوئي با روش سيانوراسيون است ، كه در كوتاهترين زمان ممكن وبا كمترين هزينه امكان پذير است. 


     

    - تاريخچه كارهاي انجام شده:

    وجود كنده كاريهاي فراوان در منطقه اي به وسعت 80000 متر مربع نشاندهنده رونق معدنكاري طلا در اين منطقه، در گذشته است. در واقع مي‌توان گفت عمليات اكتشافي در چند مرحله در روزگار باستان تا عهد قاجاريه، با وقفه هايي شايد چند ساله ادامه داشته است. 


     

    - فعاليتهاي اكتشافي انجام شده:

    در سال 1352 يك اكيپ اكتشافي از سازمان زمين شناسي كشور( تدين اسلامي و همكاران 1973) ضمن بررسي هاي معدني وجود طلا را در نمونه هاي آبرفتي و كاني سنگين اين منطقه گزارش كردند. در پائيز 1375 بازديد و نمونه گيري توسط كارشناسان سازمان زمين شناسي صورت گرفت كه در يك نمونه ميزان طلا بيش از 12 گرم در تن بود. بنابراين اين منطقه جهت بررسي هاي دقيق تر اكتشافي پيشنهاد گرديد.  


     از آنجائيكه معدن متروكه طلاي طرقبه در زمره كانسارهايي است كه روشن ساختن وضعيت ذخيره و عيار و ارزش اقتصادي آن اهميت ويژه دارد، پروژه اكتشاف نيمه تفضيلي طلاي طرقبه تعريف گرديد و در اسفند 1377 با همكاري طرح اكتشاف سراسري و شركت توسعه علوم زمين، عمليات اكتشافي بر روي اين كانسار آغاز گرديد، كه شامل تهيه نقشه توپوگرافي، برداشت زمينشناسي و تهيه نقشه زمين شناسي 1:1000 محدوده كانسار به گستره 100 هكتار ، حفر330متر مكعب ترانشه و چاهك اكتشافي، برداشت زمين شناسي و نمونه گيري سيستماتيك در طول ترانشه ها بوده است.


     در اين رابطه در مجموع 268 نمونه جهت آناليز شيميايي تعيين ميزان طلا و نقره و 30 نمونه جهت مطالعات پتروگرافي و مقاطع صيقلي اخذ و به آزمايشگاه هاي مربوطه ارسال گرديد. در حال حاضر نيز تكميل عمليات اكتشافي در بخش اكتشاف طرح اكتشافي سراسري سازمان در حال انجام است.


       در بررسي هاي نيمه تفصيلي براي تعيين ذخيره كانسار طرقبه، اين كانسار به 11 بلوك B1 تا B11 تقسيم و محاسبات ذخيره ممكن – احتمالي كانسار براساس گسترش طولي اين بلوك ها در دو نوار دگرگونه طلادار، عيار سطحي در امتداد ترانشه ها و نيز گسترش عمقي زون هاي كاني سازي در امتداد 5 فقره گمانه اكتشافي حفر شده انجام گرديد. در بررسي هاي مرحله نيمه تفصيلي با احتساب وزن مخصوص 7/2 براي كانسنگ اين كانسار ، ذخيره اي برابر با 351/3573 كيلو طلا در آن محاسبه شده است.


       در اين مرحله از بررسيها محاسبات ذخيره كانسار طرقبه براساس اطلاعات حاصل از مطالعات اكتشافي انجام شده در مراحل قبل، از جمله 5 گمانه حفاري شده در فاز پيشين تفصيلي و اطلاعات حاصل از حفر، برداشت مغزه و نمونه برداري و نيز ميزان طلا در نمونه هاي برداشت شده از 15 حلقه گمانه اكتشافي به اعماق 63 تا 109.5 متر در مجموع 1119.70 متر در بلوکهاي 11 گانه مي باشد.


       ذخيره هر بلوك با توجه به عيار طلا در نمونه گيري از سطح زمين و مغزه گمانه ها محاسبه شده است. درمواردي كه سكوسازي براي حفر گمانه به دلايل مختلف ازجمله رعايت فواصل مساوي تا حد امكان بين گمانه ها، عدم امكان سكوسازي با توجه به شكل زمين و يا پوشيده بودن نقاط مورد نظر امكان پذير نبوده است، براي محاسبه ذخيره برش هر گمانه از نزديك ترين نمونه گيري سطح زمين استفاده شده است.


       محاسبات ذخيره كانسار طلاي طرقبه، ذخيره اين كانسار را بر اساس جمعا 20 گمانه حفر شده جمعا به ميزان 1500 متربرابر با 25/2 تن طلا در كلاس احتمالي، قطعي تا عمق 50 متري نشان ميدهد. بيش از 90 درصد ذخيره فوق در بخش اكسيده كانسار بوده و با توجه به نتايج فرآوري يك نمونه در مقياس آزمايشگاهي از بخش اكسيده با روش سيانور شويي و با راندمان 94 درصد طلا ، بهره برداري از اين كانسار از نظر سهولت در استخراج ، خردايش و فرآوري توجيه پذير نشان ميدهد.


       براساس مطالعات فرآوري در مقياس آزمايشگاهي استحصال طلا از كانسار طرقبه با راندمان مطلوبي (94 درصد) امكان پذير بوده ودرآمد پروژه از فروش شمش طلا حاصل ميشود. براي تخمين هزينه هاي استخراج معادن روباز و كارخانجات فرآوري روش هاي متعددي وجود داردكه شامل تخمين مقايسه اي ، مستقيم، اقتصاد سنجي و هيبريد ميباشد.در كانسار طلاي طرقبه نيز ميابيستي تخمين هزينه هاي سرمايه اي و عملياتي به روش هيبريد يعني تركيبي از روش هاي مقايسه اي، مستقيم و اقتصاد سنجي انجام گيرد.


       از آنجا كه مطالعات فرآوري انجام شده به روش سيانورشويي در مرحله آزمايشگاهي صورت گرفته و محاسبات ذخيره نيز فقط براي بخش فوقاني و اكسيده كانسار انجام گرفته، محاسبات تخمين هزينه دراين مرحله در اين كانسار امكان پذير نبوده و به مرحله پس از پايان اكتشاف مرحله تفصيلي و فرآوري كانسنگ آن در مرحله نيمه صنعتي و ذوب و استحصال طلا حداقل از چندتن كانسنگ نمونه كانسار موكول ميگردد. فقط در يك نگاه كلي ميتوان اظهار نمود باميزان بيش از 170 ميليارد ريال درآمد حاصل از فروش ذخيره طلا در بخش اكسيده اين كانسار، توجيه فني و اقتصادي لازم براي سرمايه گذاري جهت استخراج ، فرآوري و استحصال طلا از كانسار طرقبه وجود دارد.
  • کانسار طلا - انواع کانسارهای طلا
    کانسارهاي برجا
    در کانسارهاي برجا طلا همراه سنگ هاي آذرين اسيدي عميق و بينابين و به ندرت در سنگ هاي آذرين خروجي پيدا مي شود. در هر صورت همراه کوارتز در رگه هاي کوارتزي، همراه کاني هاي کلسيت، باريت، فلورين، آلاباندين(Alabandin) و همچنين همراه کاني هاي فلزي مانند: پيريت، بلند، کالکوپيريت، کاني هاي نقره و کاني هاي تلور(Te) و خيلي به ندرت همراه سلنيم (Se) است.
     
    کانسارهاي آبرفتي
    از تخريب کانسارهاي برجا و حمل و نقل آن به وسيله عوامل طبيعي، کانسارهاي آبرفتي تشکيل مي شود و تجمع طلاي ناب در اين صورت در بستر رودخانه ها و درياچه هاي بسته، انجام مي گيرد، در آن صورت طلا همراه ساير کاني هاي سنگين مانند کرندوم (Corundum) و زيرکن (Zircon)و منازيت (Monazite) و کاسيتريت و نارسنگ (Garnet) و بالاخره مگنتيت (به شکل ماسه سياه) است. در پوسته ي زمين، تخمين زده مي شود که داراي مقدار متوسط 0001/0 اونس طلا به ازاي يک تن کوچک يا 5/3 قسمت در بيليون (3/5PPB) طلا باشد. 
     
    سنگ هاي رسوبي به ويژه ماسه سنگ ها از درصد بيشتري طلا برخوردارند. درميان سنگ هاي آذرين، مقدار متوسط طلا در سنگ هاي مافيکي (mafic) تيره فام کمي بالاتر بوده و نسبت به سنگ هاي فلسيک (Felsic) پايين تر است. آب دريا نوعا داراي 011/0 (PPB) طلا مي باشد، هرچند اين مقدار از لحاظ مکاني از 44(PPB) تا 0/001(PPB) در نوسان است و مقدار طلا در آب هاي سطحي همانند آب دريا، در همان محدوده بوده و وابستگي زيادي به منبع آن پيدا مي کند. براي نمونه آب هايي که از معادن طلا در ياکوت جنوبي (Yakut) در شوروي جاري مي شوند، شامل مقدار متوسط 0/7(PPB) تا 0/9(PPB) طلا مي باشند.
     
    در ايالات کلرادو آمريکا، پساب حاصله ازمعادن طلا و نواحي ديگر شامل 0/15 pbb طلا هستند. لازم به يادآوري است که چشمه هاي آب گرم معمولا نسبت به آب هاي ديگر از درصد بيشتر طلا برخوردارند و کانسارهاي طلا در بسياري از انواع سنگ ها يافت مي شوند. کانسارهاي هيدروگرمايي در سنگ هاي آذرين واسطه اي و اسيدي و آبرفت هاي رسوبي (Silty) سنگ هاي کربناته ي رگه دار و در سنگ هاي متامرفيک (Metamorphic) يا رسوبي سيليسي يا آلوميني، به طور معمول تري ظاهرگشته و ديده مي شود.
    اصولا کانسارهاي طلا داراي منشاهاي زيرند: هيدروگرمايي(Hydrothermal) ، هيدروگرمايي- متامرفيک (Hydrothermal Metamorphic) ، متامرفيک، آبرفتي(رگه اي، توده اي و پراکنده) و جوش سنگ ها (Conglommerates) (لايه هاي سطحي، شکاف هاي باريک ايجاد شده در طول زمان).
     
    طلا اساسا، همان طوري که گفته شد، به صورت فلز طبيعي رخ داده و با نقره و ديگر فلزات تشکيل آلياژ مي دهد و همچنين به صورت تلوريد ها (Tellurides) ظاهر مي شود. از جمله آلياژهاي طلا مي توان به الکتروم (Electrum) آلياژ طلا و نقره اشاره کرد و البته ساير مواد معدني طلا کمياب بوده و طلا معمولا همراه با سولفيدهاي آهن، نقره، آرسنيک، آنتيموان و مس مي باشد. اگرچه غني ترين کانسارهاي رگه اي از نوع رگه اي شکاف دار همراه با گانگ کوارتزي (Quartz Gangue) مانند بونانزس (Bonanzas) مي باشند، لکن طلا بيشتر از کانسارهاي عظيمي که عيارشان متوسط است استخراج مي شود. در آفريقاي جنوبي براي مثال، کاني هاي طلا با 10/2 اونس طلا در تن مورد عمليات بهره برداري قرار مي گيرند و در کنار آن معادني وجود دارند که در آنها کاني هاي مربوطه در هر تن 69/0 اونس طلا موجود است. کاني هاي طلاي ايالات متحده ي آمريکا، به طور متوسط 1/0 اونس يا کمتر طلا در هر تن دارند، هر چند امروزه با بهره گيري از روش هاي جداسازي و بازيابي ويژه اي ( فرآيند جداسازي کپه اي شيميايي ) کاني هاي با کمتر از 1/0 اونس طلا در تن را مي توان مورد بهره برداري قرار داد.
     
    كانسارهاي ماسيو سولفيد:
    اين كانسارها در مراحل نهايي فعاليت آتشفشانهاي زير دريايي تشكيل مي شوند. خصوصيات مهم اين كانسارها عبارتند از داشتن 20 الي 60 درصد سولفيد، همزماني با سنگهاي آتشفشاني زير دريايي، ذخيره عدسي شكل با بافت توده اي و كاني شناسي ساده پيريت،كالكو پيريت، اسفالوريت (با يا بدون گالن و پيروتيت). اين ذخائر در مراحل نهايي فعاليت هاي آتشفشاني زير دريايي در يك افق خاص تشكيل مي شوند. ضخامت اين افق نسبت به ضخامت كل سنگهاي آتشفشاني بسيار ناچيز است
    ماسيو سولفيدها را بر اساس موقعيت تكتونيكي و سنگهاي همراه به دو نوع كروكو و قبرس تقسيم مي كنند. ماسيو سولفيدهاي نوع قبرس در زون گسترش كف اقيانوسها، همزمان با بازالتهاي بالشي تولئيتي با پتاسيم كم، نشكيل گرديده.
     
    از خصوصيات مهم اين كانسارها بافت توده اي، بالا بودن درصد سولفيدها، آلتراسيون كلريتي و سيليسي و قرار داشتن در زير چرت هاي آهن و منگنز دار است. 
    كاني هاي مهم اين ذخائر عبارتند از: كلريت، اسفالوريت و پيريت. طلا بيشتر همراه سولفيدها يافت مي شود. مقدار ذخيره 1/0 الي 25 ميليون تن است. اين ذخائر حاوي 1/0 الي 5/1 گرم در تن طلا، 5/0 الي 5/8 درصد روي هستند. كانسارهاي ماسيو سولفيد نوع كروكو در زون فرورانش جزاير قوسي همراه با توف هاي داسيتي، ريوليتي، كالك آلكالن زير دريايي تشكيل گرديده اند. اين ذخائر در مرحله نهايي فعاليت آتشفشان تشكيل گرديده اند و به همين دليل توسط چرت و رسوبات نرم دريايي پوشيده مي شوند. اين ذخائر حاوي 1/0 الي 3/2 گرم در تن طلا، 900 گرم در تن نقره، 5/1 درصد مس، 8/3 درصد روي و 1 درصد سرب هستند. 

     


  • کانسار طلاى تنورچه
    -موقعيت:


       منطقه اکتشافى طلاى تنورچه در 225 کيلومترى مشهد و 80 کيلومترى غرب تربت حيدريه و در جنوب روستاي تنورجه از توابع بخش كوهسرخ شهرستان كاشمر واقع شده است. اين منطقه در فاصله 125کيلومتري جنوب غربي مشهد قرار داد.

     -زمين شناسي:

       سنگ هايى که در سطح رخنمون دارند، توف هاى آندزيتى- ريوليتى پالئوسن تا ائوسن مى باشند. توده هاى مونزونيت- کوارتز مونزونيت از سرى کالک آلکالن غنى از پتاسيم در محدوده زمانى اليگو- ميوسن، در مجموعه سنگ هاى آتشفشانى نفوذ کرده اند.

     انواع زون هاى دگرسانى آرژيلى، سريسيتى، پروپيليتى، و سيليسى، در منطقه اى به وسعت 25*15 کيلومتر مربع رخنمون دارد. ژئوشيمى رسوبات رودخانه اى، خاک و سنگ به ترتيب مورد مطالعه قرار گرفت. چند منطقه داراى کانى سازى طلا در منطقه شناسايى شده. عيار طلا بين 0/1 تا 30 (ppm) متغير است. کانى سازى طلا غالباٌ در زون هاى استوک ورک واقع شده است.

    محلول هاى گرمابى- ماگمايى از توده هاى نفوذى منشا گرفته اند. علاوه بر کانى سازى طلا که در سطح رخنمون دارد، بر اساس تنوع و گسترش زون هاى دگرسانى، توده هاى نفوذى و زون هاى ژئوشيميايى، احتمال کانى سازى نوع مس- طلاى پورفيرى در عمق منطقه زياد است. 

       در اين منطقه علاوه بر تهيه نقشه زمين شناسي فيض آباد به مقياس 100000/1 (بهروزي 1366) ، اكتشاف ژئوشيميايي ناحيه ايي برمبناي رسوبات رودخانه اي در محدوده گرمسار تا تربت حيدريه توسط چيني ها انجام گرفته است(1371-1374، گزارش نهايي منتشر نشده است). در اين تحقيق، پترولوژي منطقه فاقد دگرساني مورد بررسي قرار گرفته و علاوه بر تهيه نقشه دگرساني، ارتباط دگرساني هاي موجود با نتايج آناليز نمونه هاي رسوبات رودخانه اي نشان داده شده است.  

      براي بررسي رفتار ژئوشيميايي و پترولوژيكي عناصر مختلف در طي روند تحولات ماگمايي 24نمونه سنگي فاقد هر گونه دگرساني، هوازدگي سطحي و رگچه هاي ثانويه براي تعيين كمي اكسيدهاي عناصر اصلي مورد آناليز قرا رگرفتند. روند تغييراتاكسيدهاي عناصر اصلي در مقابل Sio2 (دياگرامهاي هاركر) در شكل 1 نشان داده شده است . ميزان FeO+Fe2O3 ، CaO،Al2O3و TiO2 و MnO با افزايش SiO2 بصورت خطي و تدريجي روند كاهش نشان مي دهند. برعكس مقادير Na2O,K2O با افزايش SiO2 روند افزايشي ملايمي را نشان مي دهند. 

       فراواني اكسيدهاي عناصر اصلي برحسب درصد وزني در مقابل انديس تفريق (ID)براساس درصد كانيهاي فلسيك نورماتيو سنگها در شكل 2 نمايش داده شده است (تورنتون و توتل ، 1960). نمونه هاي بازيك تر(آنوزيت ها) كمترين مقدار ID و نمونه هاي اسيدي (گرانيتها)بيشترين مقدار ID را نشان مي دهند.

    مقدار درصد وزني اكسيدهاي Na2O,k2O,SiO2 نسبت به افزايش ID بطور خطي افزايش مي يابند و مقاديرMgO,CaO,FeO+Fe2O3 روند خطي و كاهش هماهنگي نسبت به انديس تفريق دارند. Al2O3 ابتدا كمي افزايش و سپس باروند ملايمي كاهش مي يابد. شكل هاي 1و2 نشان مي دهند كه در كليه نمونه ها يك ارتباط ژئوشيميايي نزديكي وجود دارد.پيوستگي در تغييرات خطي نمونه ها و عدم پراكندگي قابل توجه نشان دهنده آن است كه سنگهاي مختلف منطقه همخون(Comagmatic) بوده و از يك ماگهاي مادر مشترك در اثر تفريق حاصل شده اند. بنابراين تفريق بلوري(Crystal fractionation, عامل اصلي در تكامل و تحول اين سري ماگمايي بوده است.(عباسيان ،1373)

    در جنوب منطقه گدازه هايي كه اغلب آندزيتهايي با بافت پورفيري مي باشند رخنمون دارند كه فنوكريستها را غالبا پلاژيوگلاز، پيروكسن، هورنبلند و بيوتيت تشكيل مي دهند.

       سنگهاي پيروكلاستيكي بخش عظيمي از منطقه را اشغال مي كنند كه اغلب شامل توفهاي خاكستري روشن تا سفيد و توفهاي سبز با تركيب داسيتي مي باشند. مقدار بسيار كمي لاپيلي توف و آگلومرا نيز در منطقه مشاهده مي شود . سنگهاي آذرين نيمه عميق اغلب بصورت گنبدهايي كوچك و دايكهايي در سنگ هاي آذر آواري قبلي نفوذ كرده اند. تركيب اين سنگها از ديوريت-كوارتز ديوريت تاگرانوديوريت - گرانيت تغيير مي نمايد. 

    -دگرساني:

    وسعت و شدت دگرساني گرمايي در منطقه زياد مي باشد. دگرساني هاي مهم منطقه عبارتند از:

    الف)دگرساني پروپيليتيك:

    اين دگرساني در منطقه توسط مجموعه كانيهاي كلريت، اپيدوت و كربنات مشخص مي شود. كه در توفهاي سبز ولاپيلي توفها با تركيب داسيتي و سنگهاي آذرين نيمه عميق مشاهده مي شود. در مقاطع ميكروسكپي علاوه بر كانيهاي فوق اكسيدهاي آهن، سريسيت و كائولين به مقدار جزئي يافت مي شوند. دگرساني مذكور بصورت رگچه اي، پراكنده در متن سنگ و در زمينه ديده مي‏شود. 

    ب)دگرساني سيليسي:

     اين دگرساني در توفهاي خاكستري روشن تا سفيد با تركيب داسيتي مشاهده مي شود. در دگرساني ذكر شده به صورتفراگير در سنگ، رگچه هاي سيليسي و ژاسپيروئيد (سيليس كريپتوكريستالين تا آمورف) ديده مي شود. 

    پ) دگرساني آرژيليك:

     اين دگرساني در اثر شستشوي اسيدي سنگها توسط سيالات گرمابي ايجاد مي گردد و از توسعه كانيهاي رسي در سنگ مشخص مي شود. دگرساني مذكور كم و بيش با دگرساني سيليسي ديده مي شود. دگرساني آرژيليك اغلب در مجاورت توده هاي ساب ولكانيك و نفوذي شدت گرفته و مقدار آن بر سيليسي شدن غلبه مي يابد.

    در اغلب مقاطع ميكروسكپي مطالعه شده سريسيتي شدن پلاژيوگلاز نيز مشاهده مي شود.   دگرسايتهاي فوق الذكر توسط مطالعات سنجش از دور(GIS) نيز تاييد شده است.

    - اكتشاف مقدماتي طلا:

     در مرحله اكتشاف مقدماتي طلا در محدوده داراي دگرساني جهت پوشش دادن كل منطقه، آساني نمونه برداري و وجود هاله هاي پراكندگي وسيع، نمونه برداري ژئوشيميايي برمبناي رسوبات رودخانه اي انجام شد (لونيسيون،1974) 

    12 نمونه از رسوبات رودخانه اي برداشت گرديده و اين نمونه ها براي تعيين مقدار طلا آناليز شدند. محل برداشت رسوبات رودخانه اي و مقدار آناليز طلاي آنها در نقشه زمين شناسي و دگرساني نمايش داده شده است. نتايج آناليز طلا رسوبات رودخانه اي در جدول 1 ارائه شده است (برحسب PPb(

       هر نمونه از بخش -80 مش رسوبات رودخانه اي برداشت شده از آبراهه هاي مختلف است. براساس نتايج ژئوشيمي رسوبات رودخانه اي، مناطق كاني سازي منطبق با زونهاي دگرساني سيليسي - آرژيليكي مي باشد. 

       اگر چه تنوع وسيعي از سنگهاي آذرين (ولكانيكي، نيمه عميق و نفوذي)در منطقه مشاهده مي شود ولي تحقيقات پترولوژي نشان داده است كه سنگهاي منطقه داراي يك منشا(Comagmatic) هستند يعني از تفريق يك ماگماي مشترك(ماگماي مادر) حاصل شده اند.

     اكسيدها و هيدروكسيدهاي آهن ثانويه به صورت شبه گوسان، حاصل از هوازدگي كاني هاي سولفيدي بعنوان شاهدي از كاني سازي در منطقه مشاهده مي شود با توجه به مطالعات دگرساني، كاني سازي و ژئوشيمي رسوبات رودخانه ايمشخص گرديده است كه زونهاي كاني سازي با عيار بالاي طلا در توفهاي داسيتي خاكستري روشن تا سفيد داراي دگرساني سيليسي آرژيليكي قرار دارد.

     بررسي بيشتر اين ناحيه با توجه به مطالعات ژئوشيميايي اكتشافي براساس محيط سنگي، مطالعات كاني شناسي و مينرالوگرافي از مناطق كاني سازي مي تواند اطلاعات بيشتري در زمينه نحوه كاني سازي در منطقه فراهم آورد.


  • کانسار طلاي زرشوران
    - موقعيت جغرافيايي:


     آبادي زرشوران در 31 كيلومتري شمال تكاب ،در چهار گوش 1:250000زمين شناسي تكاب كه با مختصات جغرافيايي عرض 36-37 درجه وطول?30 ?46 - 48 درجه مشخص مي گردد،واقع شده است .كانسار زرنيخ و طلاي زرشوران در حدود 6 كيلومتري شمال –شمال شرق آبادي زرشوران واقع شده است.دستيابي به منطقه از طريق مسير آسفالته تكاب-شاهين دژ ميسر است.

    - تاريخچه معدن:

     تاريخ بسيار طولاني تمدن موجود در منطقه تكاب (تخت سليمان) حكايتي اجمالي از شناخته بودن اين معدن از زمان مادها و ساسانيان دارد . همچين آثار معدنكاري يافت شده از آن زمان و همچنين استفاده از آن زمان و همچنين استفاده از پلاسرها و شستشوي ماسه هاي طلا دار در دوران باستان نيز مويد اين موضوع مي باشد. معدن زرنيخ زرشوران تا سال 1378 فعال بوده و از سال 1370 اين كانسار بعنوان يك پتانسيل طلا مطرح ومطالعات اكتشافي تا مرحله نيمه تفضيلي بر روي آن در قالب طرح اكتشاف سراسري طلا انجام گرفت .

    - زمين شناسي :

     رخنمونهاي محدوده كانسار از قديم به جديد به شرح زير است:1)سنگهاي دگرگونه پروتروزوئيك بالايي(وندين) كه شامل مجموعه اي از شيست سبز، سرپانتين شيست، آمفيبوليت و رخنمونهايي از اولترامافيك به سن پروتروزوئيك بالايي به ناممجموعه ايمان خان است. 2) سنگهاي آهكي و دولوميتي متبلور پروتروزوئيك بالايي كه اين سنگها بطور همشيب و گاه با ناپيوستگي موازي روي سنگهاي فوق قرار مي گيرند .

    تحت عنوان واحد چالداغ نامگذاري شده است. 3) تناوب شيست سياه كربن دار و آهك كريستالين پروتروزوئيك بالايي كه مجموعه اي از سنگهاي بهم پيوسته و تفكيك ناپذير بصورت سنگهاي كربناتي ،رسي و سيليسي با رنگ سياه و حامل كاني سازي رآلگار و ارپيمان كه بنام واحد زرشوران ناميده شده است. 4) شيل و ماسه سنگهاي خاكستري تيره، صورتي و بنفش مربوط به سازندهاي باروت و زاگون و لالون. 5) رسوبات اليگو ميوسن (معادل سازند قم) اين رسوبات با دگرشيبي زاويه دار روي سنگهاي قديمي قرار مي گيرند.

    رسوبات سازند قرمز بالايي كه شامل سنگهاي ماسه اي و رسي و كنگلومرايي قرمز و نهشته هاي رسي زرد تا قرمز (پليوكواترنري) و همچنين نهشته هاي تراورتن و آبرفتي مجموعه سنگهاي محدوده كانسار را تشكيل مي دهند. كاني سازي زرشوران در خاك سياه سيليسي كربن دار و برشي واحد زرشوران در نزديكي كنتاكت سنگهاي دگرگونه قديمي و سنگهاي جوانتر صورت گرفته است .

    بخش اصلي كاني سازي در بالاي سطح دگرشيبي ميان ميوسن زيرين و پي سنگ كريستالين جاي گرفته است و بخشي از آن در داخل پي سنگ وجود دارد.در كلوخه هاي معدني زرنيخ ، طلا بشكل كروي ذرات خود شكل كوچك و پولكي ديده مي شود.عيار ميانگين طلا 7 تا 10 گرم در تن مي باشد. مطالعات اكتشافي انجام شده در مرحله تفصيلي ذخيره أي معادل 40 تن طلا را در اين كانسار نشان مي دهد .

     به نظر مي رسد كاني سازي از نوع هيدروترمال درجه پايين (اپي ترمال) است كه در ارتباط با فعاليتهاي ماگمايي جوان (ميو- پليوسن) در سنگ ميزبان كربناته- آواري پركامبرين فوقاني ( واحد مرمر-دولوميتي چالداغي و شيست هاي سياه رنگ زره شوران) جايگزين شده است.

    محدوده كانسار طلا – آرسنيك زرشوران شامل يك تاقديس بسته با روند شمال باختر –جنوب خاوري است كه در هسته آن سنگهاي الترا مافيك دگرگونه پركامبرين رخنمون داشته و توسط واحد مرمر – دولوميتي جان گوتاران (چال داغي) در يالهاي تاقديس پوشيده شده است .

    كاني سازي طلا بهمراه آرسنيك (رآلگار- اورپيمان- آرسنين پيريت) در داخل واحد مرمر- دولوميتي كه شديدا" برشي و دان دان گرديده است در ارتباط با فعاليتهاي هيدروترمالي درجه حرارت پائين (اپي ترمال) وابسته به فعاليتهاي ماگمائي جوان ترسيرعمدتا" در يال جنوبي تاقديس در يك زون تكتونيزه صورت گرفته است .

    در اينجا طلا خيلي كم بصورت آزاد بوده و عمدتا" در كانه هاي آرسنين پيريت و گچه ليت تمركز دارد. كاني سازي بصورت پراكنده يا بصورت تمركز در شكستگيها در بخش فوقاني واحد مرمر- دولوميتي جايگزين شده است.آرسنيك بصورت مجموعه بلورهاي باريك و طويل شعاعي زرد،نارنجي در داخل شكستگي ها تمركز داشته و عمدتا" جدا از كاني سازي طلا قرار دارد .

    زون كاني سازي طلا به دو صورت ، يكي بصورت يك افق بضخامت چند مترتا حداكثر 100 متري (بطور متوسط 10 تا 15 متري) با شيب كم بطرف جنوب در بخش فوقاني واحد مرمر- دولوميتي در طول 800 متر و عمق شيبدار حداكثر 250 متر با عيار ميانگين 5 تا 10 گرم در تن و ديگري بصورت زون هاي پر عيار شيبدار سياه رنگ برشي در امتداد شكستگي هاست كه عيار طلا در آن به 18 تا 20 گرم در تن نيز مي رسد .

    زون هاي پر عيار در امتداد شكستگيهاي زون كاني سازي اصلي تمركز داشته و با توجه به گسترش كم، ذخيره قابل توجهي نداشته و بعنوان ذخيره فرعي تلقي ميگردند .بطرف شمال باختر و جنوب خاور كاني سازي با دو گسل عرضي با روند شمال خاور – جنوب باختري كنترل گرديده و از اين دو گسل به بعد كاني سازي بسيار ضعيف يا قطع شده است .در بررسي هاي انجام شده علاوه بر طلا و آ رسنيك ، ميزان قابل توجهي نقره و سرب و روي و آنتيموان نيز در زون كاني سازي شناسايي شده است.

    كاني سازي طلا در كانسار زرشوران به دو صورت ،زون كاني سازي اصلي با عيار 5 تا 10 گرم در تن طلا و ديگري زون هاي برشي كربن دار سياه رنگ پر عيار در امتداد شكستگيهاي پر شيب تظاهر دارد .ميزان طلا در زونهاي پر عيار به 18 تا 20 گرم در تن نيز ميرسد ولي از ذخيره قابل توجهي برخوردار نيست و در حقيقت ذخيره اصلي همان زون كاني سازي با عيار 7 تا 8 گرم در تن طلاست كه محدوده اي به گسترش 800 در 250 متر تا عمق شيبدار 250 متر در بخش فوقاني واحدمرمر- دولوميتي تمركز دارد .بطور كلي شركت انگلواكسپلوريشن در كانسار زرشوران انتظار ذخيره اي با ميزان بيش از 60 تن طلا با عيار ميانگين 10 گرم در تن را دارد.

    فعاليتهاي اكتشافي انجام شده : عمليات اكتشافي انجام شده توسط شركت انگلواكسپلوريشن در كانسار طلاي زرشوران شامل تهيه نقشه هاي زمين شناسي – معدني ، مطالعات ژئوشيمايي ،حفر گمانه هاي اكتشافي و انجام مطالعات فرآوري در مقياس آزمايشگاهي است.

    تاريخچه معدن کاري در کانسار زرشوران و معدن کاري پلاسر در رودخانه زرشوران به صدها سال باز مي گردد، اما بيشتر فعاليتهاي معدني و ذخيره سازي باطله ها مربوط به چند دهه گذشته است که نيازهاي بشر و نيز توان بهره برداري از منابع به شيوه هاي جديد افزايش يافته است.

    آرسنيک و آنتيموان عناصر سمناکي هستند که غلظت هاي بالاي آنها خطرهاي زيست محيطي ناگواري را به دنبال دارد. براي ارزيابي غلظت اين عناصر و تشخيص مسيرهاي انتقال آلاينده ها، از آب رودخانه زرشوران نمونه برداري شده و از راه تجزيه شيميايي نمونه ها، انتقال آنها در فازهاي مختلف مورد بررسي قرار گرفت.

    رودخانه زرشوران در شمال تکاب، پس از دريافت آبهاي خروجي از معدن، چشمه اياق بالغي و آبراهه غرب معدن تشکيل شده و با شيب بستر و سرعت زياد به سوي جنوب روان مي گردد و پس از پيوستن به دو سرشاخه که از غرب جريان دارند، در حدود 15 کيلومتري معدن به رود ساروق(با آبدهي ميانگين سالانه 225 ميليون متر مکعب در ايستگاه آلاسقل) مي پيوندد که از شاخه هاي مهم تغذيه کننده سد زرينه رود است.

    مطالعات انجام شده توسط مدبري و مر نقش کانسار زرشوران را از ديدگاه زيست محيطي و توان آلايندگي کاني ها به عنوان منبع آلاينده هاي فلزي نشان مي دهد که در اين ميان کاني ارپيمنت با 61 درصد آرسنيک در ترکيب شيميايي خود(مر و مدبري، 1381)، و در درجه بعدي رآلگار(AsS) اهميت ويژه اي از ديدگاه زيست محيطي دارند. پيريت آرسنيک با حدود 5/4 درصد آرسنيک را نيز نبايد ناديده گرفت.

    استيبنيت( ) به صورت دانه هاي نامنظم در ارپيمنت يافت مي شوند. تجزيه ريزکاو الکتروني استيبنيت توسط اسدي(2000)، به طور ميانگين نزديک به 4% وزني آرسنيک در آن نشان داده است.

    مقايسه مقدار آرسنيک در ناحيه مورد مطالعه با برخي مناطق جهان، رودخانه زرشوران را به عنوان يکي از آلوده ترين رودخانه ها از نظر غلظت آرسنيک در آب نشان مي دهد. رودخانه زرشوران، از نظر غلظت آنتيموان نيز، در مقايسه با برخي نقاط جهان بسيار آلوده به شمار مي آيد.


  • کانسار طلاي کوه زر دامغان
    محدوده مورد اكتشاف در 400 كيلومتري شرق تهران و 95 كيلومتري جنوب ـ جنوب‌شرقي دامغان به مختصات45'38°54 طول شرقي و 30'26°35 عرض شمالي قرار دارد. راه دسترسي به محدوده از طريق جاده تهران _ دامغان و از آنجا به طرف جنوب در ميسر جاده دامغان _ معلمان _ جندق تا روستاي كوه زر باغو امكان پذير ميباشد . 


    محدوده مورد مطالعه به وسعت 3 کيلومتري شمال روستاي بيدستان و حدود 45 کيلومتري شمال شرق بخش معلمان و همچنين 140 کيلومتري جنوب_جنوب شرق دامغان ميباشد.

    راههاي ارتباطي منطقه شامل راه آسفالته دامغان_معلمان به طول 115 کيلومتر و راه خاکي معلمان_بيدستان به طول 15 کيلومتر و بالاخره جاده جيپ رو بين بيدستان و پوسيده به طول 15 کيلومتر است. اين منطقه داراي آب و هواي کويري تا نيمهکويري است. منطقه تحت تأثير دو نوع هواي کوهستاني و کويري است و معمولاً بادهاي غربي، مرطوب و باران زا بوده و بادهاي کويري، خشک و گرم ميباشد، ميزان متوسط بارندگي حدود 147 ميليمتر است و درجه حرارت در زمستان تا 6- و تابستان تا 40 درجه افزايش مي يابد.

    - زمين شناسي:

    اين منطقه بخشي از قوس تكتونو ـ ماگمايي رشته‌كوه‌هاي ترود ـ چاه‌شيرين را در غرب ترود تشكيل مي‌دهد. منطقه مورد نظر بخشي از قوس تكتونو _ ماگمايي رشته كوههاي ترود _ چاه شيرين را در غرب ترود تشكيل ميدهد . بخش اعظم رخنمونهايمحدوده مورد بررسي را سنگهاي آتشفشاني ولكانو كلاستيك ائوسن تشكيل ميدهند كه توسط تودههاي نفوذي نيمه عميق گرانوتوئيدي( ائوسن _ اليگوسن) به همراه دايكهاي بازيك و پورفيريك و تودههاي كوچك ريوداسيت پورفيري تحت تاثير قرار گرفته اند .

     روند عمومي ساختماني در اين منطقه شمال شرق _ جنوب غرب ميباشد كه با روند گسلهاي آنجيلو و باغو در شمال ترود در جنوب مطابقت دارد . فرايندهاي آلتراسيون در اين زونها عموما شامل كائولينيتيزاسيون , سريسيتيزاسيون , تورمالينيزاسين مي باشد.

    سنگهاي ميزبان در اين ناحيه شامل آندزيتهاي سازند کرج، توفها و رسوبات عهد حاضر به سن ائوسن، اليگوسن مي باشد.ذخاير طلا به صورت رگه و رگچه در تشکيلات آذرين کرج و نيز به صورت پلاسر به ضخامت چند ده متر مي باشد.

    محور معلمان_ترود از نقطه نظر حضور کاني سازي و معادن فلزي و غير فازي يکي از محورهاي پتانسيل داري است که از ديرباز در آن فعاليت هاي معدن کاري رونق داشته است. حضور کانسارهاي فراوان فلزي مثل سرب و روي، مس، آهن، طلا و فيروزه وکانسارهاي غير فلزي مانند بنتونيت، فلدسپات، خاک نسوز و خاک صنعتي تأييد کننده پتانسيل بالاي کاني سازي است.

    - فعاليتهاي اکتشافي انجام شده:

    - تهيه نقشه زمين شناسي_معدني در مقياس 1:20000 و 1:5000 رشيدنزاد عمران و شرکت مهندسين مشاور کانساران

    - برداشت 248 نمونه کاني سنگين

    - برداشت 205 نمونه سنگي به صورت سيستماتيک

    - حفر 6 حلقه چاه و برداشت 112 نمونه از آنها

    مطالعات اکتشافي انجام گرفته در ناحيه باغو، توسط شرکت طلاي ايران، طي سالهاي 1374 تا 1376 و نيز نتايج حاصل از آزمايشهاي مختلف کانه آرايي بر روي نمونه هاي مختلف، منجر به احداث واحد پايلوت در سال 1378 و راه اندازي آن در سال 1379 گرديد. بر اساس نتايج بدست آمده از پايلوت،کارخانه طلاي کوه زر با ظرفيت 120 تن درساعت احداث و ازاسفند ماه 1381 راه اندازي شد.

    خوراک کارخانه از بخش پلاسري کانسار تامين مي شود که عيارمتوسط طلا درآن 3/0 گرم بر تن مي باشد. طلا در اين کانسار به صورت دانه هاي آزاد بوده و با کاني هاي اکسيدي آهن، سيليس و پيريت همراه مي باشد. خوراک حمل شده از معدن بر روي گريزلي تخليه شده و مواد کوچکتر از 10 سانتيمتر وارد سرند خشک با چشمه هاي 60 ميليمتر مي گردد

    مواد کوچکتر از 60 ميليمتر به همراه آب وارد اسکرابر شده و خروجي آن به صورت پالپ با60 درصد جامد، وارد سرند تر دو طبقه مي شود. مواد درشت تر از 3 ميليمترسرند به عنوان باطله از مدار خارج مي شود. مواد با محدوده ابعادي بين 1.2 تا 3 ميليمترتوسط جيگ پرعيار شده ومواد کوچکتر از 1.2ميليمتر، توسط کلاسيفاير مارپيچي طبقه بندي مي گردد. ته ريز کلاسيفاير با محدوده ابعادي 700 تا 1200 ميکرون خوراک ميزهاي لرزان را تامين مي کند. سرريز کلاسيفاير نيز پس از نرمه گيري توسط هيدروسيکلون و حذف مواد زير 75 ميکرون، با محدوده ابعادي 75 تا 700 ميکرون، وارد مارپيچ همفري مي گردد.

    در مرحله بعد محصول مياني حاصل از ميزها و مارپيچ هاي مرحله اول، توسط ميزها و مارپيچ هاي مرحله دوم پرعيار مي شود. کنسانتره هاي حاصل از جيگ، ميزهاي لرزان و مارپيچ ها، پس از خشک شدن، توسط جداکننده مغناطيسي مورد جدايش قرارگرفته و بخش غير مغناطيسي با عيار طلاي 100ppm، به عنوان محصول اصلي کارخانه حاصل مي گردد. بخش مغناطيسي نيز حاوي منيتيت است که محصول جانبي محسوب مي شود.

    اكتشافات ژئوشيميايي يك بخش مهم كاربردي علم ژئوشيمي است كه امروزه جهت يافتن نهشته هاي جديد معدني بطوور گسترده بكار گرفته ميشود .

    نتيجه اين تكنيك اكتشافي،يافتن تمركزهايي از يك يا چند عنصر با غلظتي بالاتر از حد مقدار زمينه است به نحوي كه بتوان آن را تمركزي غير عادي يا انومالي تلقي نمود .در واقع ژئوشيمي اكتشافي بيشتر جهت كشف نهشته هاي كم عيار ، مناسب وتوسعه پيدا كرده و علت كارايي آن ، اين است كه در روشهاي اكتشاف ژئوشيميايي جهت كشف و ثبت آنوماليهاي جحاصل از فراواني غير عادي عناصر و يا عناصري در ارتباط با ان مستقيما" اندازه گيري و سنجيده مي شود .

    يكي از روشهاي ژئوشيمي اكتشافي در مقياس ناحيه اي يا نيمه تفضيلي ، بررسي و مطالعه رسوبات رودخانه اي است . تكنيك هاي ژئوشيمي اكتشافي مقدماتي در نواحي از جهان كه تاكنون تحت پوشش عمليات فراگير اكتشافي قرار نگرفته اند و در مناطق فاقد امكانات حمل و نقل و سرويسهاي فيزيكي مناسب ،از اهميت خاصي برخوردار است. 

    حداکثر و حداقل مقادير طلا در منطقه اکتشافي پوسيده بترتيب عبارت از0001/0 و 097/0 گرم در تن است. به طورکلي از 595 نمونه برداشت شده 29 نمونه بين 02/0 تا 042/0 گرم در تن، 3 نمونه 06/0 گرم در تن و بالاخره يک نمونه نيز 097/0 گرم در تن ميباشند و ميانگين آن در کل منطقه حدود 006/0 گرم در تن است.  


  • کانسار طلاي گلوگاه
    - موقعيت جغرافيايي:


    اين کانسار در موقعيت´39 °53 الي ´50 °53 طول جغرافيايي و ´39 °36 الي ´43 °36 عرض جغرافيايي قرار گرفته است.مسير ارتباطي آن از طريق شاهراه ساري_بهشهر_گرگان جاده آسفالته درجه چهار که گلوگاه را به رودخانه نکا در جنوب و در نهايت به دامغان متصل مي نمايد.

    - زمين شناسي:

     شيست هاي گرگان شامل شيست هاي سريسيت دار، همراه با ميان لايه هايي از کوارتز و نيز سنگ هاي آهکي ،مارن،کنگلومرا،فيليت،دولوميت و لايه هاي آهکي دگرگون شده ميلونيتي که از نظر سني شامل کامبرين تا کربونيفر مي باشد.

    شيست هاي گرگان براي اولين بار توسط tietze در سال 1977 شناسايي و معرفي گرديد.يکي از مشخصه هاي شيست هاي گرگان حضور مقادير بسيار زيادي بلورهاي پيريت است که به موازات لايه هاي شيستوزيته به طور کامل و مستقل از يکديگر شکل گرفته اند.

    پيريت ها همزمان با تشکيل سنگ اوليه شيست که شامل شيل ،مارن و شيل هاي آهکي و احتمالاً توف و برخي سنگ هاي ولکانيکي در محيط احيا بوده اند بوجود آمده اند و اکثراً منشأ آلي دارند.فعاليتهاي دگرگوني صورت گرفته سبب تبديل واحدهاي رسوبي فوق الذکر به شيست گرديده است. تشکيلات شمشک بر روي شيست هاي گرگان قرار گرفته است و شامل سنگ هاي آواري ،مارن،ماسه سنگ،شيل هاي خاکستري و نقره اي رنگ و کنگلومرا با قلوه هاي گردشده کوارتز است.آهک هاي لار با مرز نامشخص روي تشکيلات شمشک قرار گرفته است.

    - فعاليتهاي اکتشافي انجام شده:

    1) نقشه زمين شناسي 100،000 :1 بهشهر

    (2 نقشه زمين شناسي و اکتشافات ژئوشيميايي جنوب بهشهر توسط شرکت پيچاپ کاوش در سال 1381 که نتايج حاصل از اين گزارش براي معرفي محدوده جنوب گلوگاه جهت ادامه اکتشاف است.

    (3 اکتشافات تيتانيوم و زيرکونيوم در محور شيست هاي سبز گرگان توسط سازمان زمين شناسي(س.کوثري، م.ج.شمسا،1365)

    4) اکتشافات تيتانيوم و زيرکونيوم مراحل استان مازندران توسط سازمان زمين شناسي(ف.آزرم،1365(


  • کانسار طلاي گندي
    - موقعيت جغرافيايي:


    محدوده اكتشاف شده به وسعت 30 هكتار واقع در 130 كيلومتري جنوب شرق سمنان و در 10 كيلومتري شمال شرق روستاي معلمان و در 3 كيلومتري شمال جاده معلمان –ترود قرار دارد . مختصات جغرافيايي منطقه مورداكتشاف عبارت است از: 40 38 ° 54 - 40 37 ° 54 و 20 20 ° 35 - 20 14 °35 

    دسترسي به اين محدوده از طريق جاده آسفالته دامغان به جندق ممکن است. در فاصله 115 کيلومتري جنوب دامغان، روستاي معلمان قرار دارد که از اين روستا جاده شوسه اي به سمت ترود جدا ميشود. در مسير اين جاده و 5 کيلومتري روستاي معلمان جاده اي خاکي به سمت کلاته گندي و معادن خاک صنعتي گندي و کاکيه مي رود.که ار طريق اين جاده ميتوان به منطقه مورد نظر دست يافت.

    آب وهواي اين منطقه معلمان گرم و خشک و از نوع کويري تا نيمه کويري است. ميزان نزولات جوي ناحيه به طور متوسط حدود 147 ميليمتر تعيين شده است. از نظر درجه حرارت و دما، حداقل دماي ناحيه کمتر از 6- درجه سانتيگراد و بالاترين دماي ناحيه متجاوز از 40 درجه سانتيگراد ميباشد. 

    - زمين شناسي:

    منطقه مورد نظر جزو ناحيه ترود در زون ايران مركزي مي باشد.پديده هاي قابل توجه در اين منطقه وجود فعاليتهاي ماگمائي است. فعاليتهاي ماگمائي در پالئوزوئيك و مزوزوئيك با شدت كمتر و در دوران سنوزوئيك به اوج خود رسيده است و حجم قابل ملاحظه اي از سنگهاي آذرين را بجاي گذاشته است .

    واحدهاي سنگي رخنمون يافته در اين منطقه شامل تناوب توف – مارن- مادستونهاي توفي و ماسه سنگ با لنزهاي كنگلومرا است كه به رنگ قرمز ،قهوه اي و بنفش ديده مي شود.واحدهاي توفي ،ماسه سنگي ميزبان اصلي رگه ها و برشهاي كاني سازي هستند .هماتيتي شدن ،كائولينيتي شدن و گاه سيليسي شدن و كربناتي شدن از مهمترين پديده هاي دگرساني در اين واحد مي باشد.

    کانسار گندي يک کانسار پلي متال است. کاني سازي در اين ناحيه به صورت رگه اي و طلا به شکل انکلوزيون و محلول هاي جامد، داخل کاني هاي سولفور اوليه است. عيار طلا در داخل بخش رگه اي ترانشه ها 1 تا 37 گرم در تن گزارش شده است. متوسط عيار در رگه هاي سطحي حدود 7/6 گرم در تن و بيشترين عيار در بخش هاي مينراليزه تا 285 گرم در تن گزارش شده است.

    در خود معدن گندي عيار طلا در حدود 23/1گرم در تن ميباشد.مطالعات كاني شناسي نوري و اشعه ايكس و تجزيه شيميايي نشان داد كه كانسنگ گندي يك كانسنگ چند فلزي است كه علاوه بر طلا و نقره محتوي،داراي مقادير قابل توجهي سرب،روي و مس مي باشد.كانيهاي همراه آن عبارتندازدولوميت، كوارتز، گالن، اسميت زونيت، اسفالريت، ژيپس، سروزيت، انگلوزيت، كائولينيت.

    فعاليتهاي اکتشافي انجام شده:اين کانسار حاصل اکتشافات ژئوشيميايي صورت گرفته در محدوده 26 برگه 1:100000 از سمنان تا کاشمر مي باشد. مرحله دوم اکتشافات ژئوشيميايي و کاني سنگين در محدوده معرفي شده، در سال 1377 توسط طرح طلاي سازمان زمين شناسي و اکتشافات معدني کشور صورت گرفت که حاصل آن پيشنهاد دو محدوده زون هاي آنومالي غربي و شرقي گندي جهت اکتشافات نيمه تفضيلي بوده است.

    اين پروژه اكتشافي حاصل اكتشافات ژئوشيميايي صورت گرفته در محدوده 26 برگه 1:100000 از سمنـــان تا كاشمــر مي‌باشد.  

    - فعاليت‌هاي صورت گرفته بعدي به قرار زير مي‌باشد:

    اكتشافات ژئوشيميايي و كاني‌سنگين و معرفي دو محدوده زون آنومالي جهت مطالعات نيمه‌ تفصيلي

    ـ تهيه نقشه زمين‌شناسي در مقياس 1:20000 در سال 1377.

    ـ تهيه نقشه‌هاي زمين‌شناسي و توپوگرافي با مقياس 1:500 در وسعت300 هكتار.

    ـ انجام مطالعات ژئوفيزيكي در محدوده اكتشافي.

    ـ حفر 67 ترانشه اكتشافي به طول كل 1165 متر.

    ـ برداشت 821 نمونه از ترانشه‌ها و آناليز آن‌ها براي طلا و عناصر پاراژنز.

    ـ حفر 27 گمانه اكتشافي جمعاً به عمق 1600 متر.

    ـ آناليز 300 نمونه از مغزه‌هاي حفاري براي طلا و عناصر پاراژنز.

    ـ انجام تست فرآوري و استحصال 111 گرم طلا از 10 تن ماده معدني به روش سيانيد ليچينگ.

    بر اساس نتايج حاصل از مطالعات انجام شده، ميزان ذخيره طلاي زون اكسيده تا عمق 30 متر در محدوده مورد مطالعه حدود 5/2 تن محاسبه شده است.


  • کانسار قزل اوزن
    - موقعيت جغرافيايي:
    استان زنجان در چهارگوشي به مختصات 47° 10’ تا 49° 26’ طول شرقي و 35° 33’ تا 37° 10’ عرض شمالي محصور است. اين استان در شمال غربي ايران واقع بوده و مركز آن شهر زنجان مي‌باشد. مساحت كل استان 22164 كيلومتر مربع و داراي 7 شهرستان، 15 بخش و 14 شهر و 46 دهستان مي‌باشد.

    جمعيت كل استان 319،945 نفر است. آب و هواي استان سرد و خشك مي‌باشد. شهرستان طارم در شمال استان زنجان به مركزيت شهر آب‌بر واقع شده است. بر طبق آخرين تقسيمات كشوري اين شهرستان داراي 2 بخش، 2 شهر و 5 دهستان مي‌باشد. جمعيت شهرستان حدود 40 هزار نفر و جمعيت مركز آن حدود 6000 نفر مي‌باشد. مردم اكثراً به كشاورزي مشغول بوده و دامداري از اهميت كمتري برخوردار است.

     آب و هواي شهرستان به علت وجود كوههاي مرتفع و محصور شدن در بين آنها گرم و مرطوب مي‌باشد و دماي هوا در تابستان به 40 تا 45 درجه سانتي گراد مي‌رسد.بخش معدن در اين شهرستان بسيار ضعيف بوده و مي‌توان گفت كه اين شهرستان فاقد معدن فعال مي‌باشد. با وجود اينكه مطالعات اوليه وجود انديسهاي مس، سرب- روي و آزبست را در كوههاي طارم به اثبات رسانده ولي تاكنون هيچ فعاليت اساسي در جهت معدنكاري در اين منطقه صورت نگرفته است.

    - محدوده مورد مطالعه از دو مسير قابل دسترسي است:

    - مسير اول: جاده آسفالته قزوين- رشت، بعد از منجيل، جاده آسفالته‌اي بسمت غرب و بطرف گيلوان منشعب مي‌شود. گيلوان انتهاي جنوب‌شرقي محدوده بوده و تا شهرستان آب‌بر آسفالت مي‌باشد (25 كيلومتر). اين جاده از حاشيه شمالي رودخانه مي‌گذرد و دسترسي به رودخانه از طريق آن آسان مي‌باشد. از شهرستان آب‌بر تا روستاي كلوچ در انتهاي شمال‌غربي محدوده مورد مطالعه نيز راه دسترسي آسفالت و خاكي مي‌باشد.

    - مسير دوم: اين مسير از طريق جاده آسفالته زنجان- آب‌بر مي‌باشد كه پس از گذر از كوه‌هاي طارم به روستاي دستجرده و سپس سه‌راهي آب‌بر- گيلوان منتهي مي‌شود و از سه‌راهي فوق تا شهرستان آب‌بر 5 كيلومتر فاصله است.

    زمين شناسي:
     اين کانسار در زون البرز غربي واقع شده است.جنس سنگ ميزبات شامل کنگلومرا، ماسه سنگ و آهک بوده و قطعات تشکيل دهنده کنگلومرا شامل قطعات آذرآواري، آذرين دروني و بيروني وسيمان از نوع ماسه اي است.سنگ ميزبان داراي سن ماسه اي است.ماده معدني داراي عيار 11 تا 142 ميباشد.عناصر پارازنزي شامل آهن، باريم، تيتانيم به صورت پلاسري ميباشد.

    در اين منطقه دگرساني ضعبف سيليسي شدن، هماتيتي شده و آرژيليتي شدن گزارش شده است. از ميان نمونه هاي برداشت شده 12 نمونه حاوي ذرات پراکنده از طلاي خالص بودند. احتمال کاني سازي اپي ترمال وجود دارد.مشاهده گارنت همراه پيروکسن نشانه زون اسکارني است.
    از آنجاييکه گسترش گارنت چشمگير نيست ميتواند يک دگرگوني مجاورتي خيلي ضعيف باشد و همچنين فعاليت سيالات گرمابي کانه ساز نيز با اين وقايع مرتبط است .طلاي ريزدانه با قطر متوسط 88-62 ميکرون (کمترين قطر 62 ميکرون و بيشترين قطر 300 ميکرون ميباشد.گارنت هاي اين منطقه از نوع پيروپ و آلماندين است.در زون اسکارني طلادار کاني سازي باريت، روتيل و آناتاز وجود دارد.

    فعاليتهاي اکتشافي انجام شده:

    سازمان صنايع و معادن استان زنجان طرح پي‌جويي طلا در حاشيه قزل‌اوزن را در 150 كيلومتر از مسير اين رودخانه اجرا كرد. اجراي طرح مذكور به عهده شركت مهندسين مشاور تهران پادير گذاشته شد.

    در موقع نگارش گزارش حاضر اطلاعات كمي از آن طرح در اختيار اين شركت قرار گرفت كه شامل موقعيت نمونه‌هاي برداشت شده از مسير رودخانه همراه با نتايج مطالعات كاني‌سنگين نمونه‌ها بود. موقعيت نمونه‌ها روي نقشه‌هاي توپوگرافي 50000: 1 مربوطه نشان داده شده است.
    شركت تهران پادير طي اين طرح 102 چاهك در آبراهه‌هاي فرعي رودخانه قزل‌اوزن حفر كرده و از هر چاهك يك نمونه گرفت. نمونه‌ها مورد مطالعه كاني‌سنگين قرار گرفته و در 3 نمونه كاني طلا در آنها مشاهده شد. دو نمونه طلادار در رودخانه فرعي دستجرده و سومي در رودخانه فرعي ونيسر واقعند.در زمينه اكتشاف طلاي پلاسري در اين محدوده اطلاعات ديگري در دسترس نمي‌باشد. بنا به گفته كارشناسان سازمان صنايع و معادن استان زنجان مطالعات پراكنده زيادي صورت گرفته است ولي اطلاعات بدست آمده مكتوب نمي‌باشد.
    - نتايج بدست آمده از مطالعات دفتري و صحرايي:
    1) شرح خدمات ارائه شده در گزارش نمي‌توانست اهداف كارفرما را براي مطالعه تكميلي پلاسر قزل‌اوزن پوشش دهد.
    (2 محيط مناسب براي نهشته‌شدن كاني‌هاي سنگين و بخصوص طلا در محدوده مورد مطالعه افق‌هايي است كه در محيط سيلابي تشكيل شده‌اند و قلوه‌ها و قطعات درشت همزمان و به همراه قطعات خيلي‌ريز (ماسه و رس) بعلت فروكش‌كردن انرژي محيط نهشته شده‌اند. اين محيط‌ها هم اكنون بصورت كنگلومرا با سيمان رس و ماسه و سست رخنمون دارند. 
    (3 بهترين مثالي كه براي اين افق مي‌توان بيان كرد تراس دوم در بخش جنوبي رودخانه قزل‌اوزن و از غرب پل گيلوان تا حدود 2 كيلومتر مي‌باشد. اين افق حاوي طلا مي‌باشد. 
    4) براي نهشته شدن كاني‌هاي سنگين وجود منشاء اين كاني‌ها نيز بسيار مهم است، بطوريكه بنظر مي‌رسد. منشاء‌كاني‌هاي سنگين نهشته شده در محدوده مورد مطالعه،‌ از جنوب رودخانه باشد. زيرا تراس‌هاي جنوبي رودخانه حاوي كاني سنگين بسيار بيشتري نسبت به تراس‌هاي شمال رودخانه مي‌باشند. 
    (5يكي از منشاءهايي كه براي طلا مي‌توان درنظر گرفت توده گرانيتي واقع در كوههاي طارم است. در مطالعه نمونه‌هاي گرفته شده نيز تا حدودي اين امر تأئيد شد.
    (6به جز طلا، كاني سنگين ديگري كه از نظر اقتصادي قابل توجه باشد در مطالعات آزمايشگاهي گزارش نشده‌است. ضمن آنكه طلا نيز جاي تأمل بسياري دارد، چراكه عيارهاي بدست‌آمده چندان جالب نيستند.
    (7با توجه به گسترش آبرفت در تراس‌هاي مختلف محدوده مورد مطالعه در صورتيكه معدنكاري با عيارهاي بدست‌آمده از نظر اقتصادي توجيه پذير باشند، ‌ميزان ذخيره آبرفت قابل توجه است.
    (8 بخش زيادي از آبرفت، در زيرزمين‌هاي كشاورزي قرارگرفته‌است كه معدنكاري را در آن بخش‌ها با مشكل مواجه خواهد نمود.
    (9عيار طلا در نمونه‌هاي طلادار با توجه به اندازه دانه‌هاي مشاهده شده در مطالعات كاني سنگين محاسبه شده‌است، كه در جدول شماره 3 ملاحظه مي‌نمائيد. همانگونه كه در جدول ديده مي‌شود، مقدار طلا فقط در يك نمونه 142 ميلي‌گرم درتن است و در مابقي نمونه‌ها كمتر از 100 ميلي‌گرم درتن مي‌باشد. 
    (10 كانسارهاي پلاسر، كانسارهايي هستند كه استخراج و استحصال كم هزينه‌اي داشته باشند، براي اينكه استحصال طلا در كانسارهاي پلاسري كم هزينه باشد بايستي اندازه و تركيب دانه‌هاي طلا طوري باشد كه نياز به استفاده از روشهاي شيميايي نباشد و تنها با استفاده از روشهاي فيزيكي بتوان دانه‌هاي طلا را از ماده معدني جدا نموده و استحصال نمود.
    (11 آناليز نمونه‌هاي حاوي طلا درشت‌دانه تكنيكهاي آماده‌سازي، محلول‌سازي و اندازه‌گيري خاص خود را داشته و در داخل كشور عملي نمي‌باشد. ضمن آنكه يكي از روشهاي اندازه‌‌گيري ميزان طلا در نمونه‌هاي حاوي طلاي درشت‌دانه، اندازه‌گيري فيزيكي (اندازه و تعداد دانه‌ها) بوده و از اين روش مقدار طلا را در حجم يا وزن معين محاسبه مي‌كنند.
    (12 براي اندازه‌گيري ميزان طلا در نمونه‌ها در خارج از كشور حداقل بايستي نمونه‌اي به وزن 2 كيلوگرم را به آزمايشگاه ارسال نموده و با هزينه گزافي تمام 2 كيلوگرم را محلول‌سازي كرده و طلا را در تمام اين نمونه اندازه‌گيري كنند.
    (13نمونه‌هايي كه حاوي طلا بوده‌اند به ترتيب اولويت در محدوده‌هاي گيلوان، دستجرده و آستاگل واقعند. نمونه‌هاي طلادار عبارتند از:

    نمونه‌هاي شماره TP-3, TP-4, TP-46, TP-49, TP-50 به ترتيب از چاهك‌هاي شماره TPP-1, TPP-2, TPP-23, TPP-22, TPP-24 در پروفيل گيلوان-1 گرفته شده‌اند. همچنين نمونه‌هاي شماره TP-28, TP-29, TP-33, TP-35 و TP-36 از ترانشه‌هاي شماره TPT-9 TPT-3,4, TPT-6, TPT-7 و TPT-8 واقع در پروفيل گيلوان-1 و اطراف گرفته‌شده‌اند.

    نمونه‌هاي شماره TP-12 و TP-13 از ترانشه TPT-1 واقع در پروفيل دستجرده-1 گرفته شده‌اند.

    نمونه‌هاي شماره TP-17 و TP-18 به ترتيب از چاهك‌هاي شماره TPP-14 و TPP-15 در پروفيل دستجرده-3 گرفته شده‌اند.

    نمونه شماره TP-24 از چاهك شماره TPP-19 در پروفيل آستاگل گرفته شده‌است.

    همانگونه كه بررسي محل نمونه‌ها نشان مي‌دهد، پروفيل‌هاي گيلوان-1، دستجرده-1 و دستجرده-3 از اولويت بيشتري براي مطالعه و بررسي بيشتر برخوردار است. اگر پراكندگي نمونه‌ها از نظم يكساني برخوردار بود، انجام مطالعات آماري و ارائه نقشه‌هاي مربوطه ضروري بود. ولي با توجه به هدف از مطالعه كه نشان دادن افقهاي حاوي كاني‌هاي پلاسري مي‌باشد و همچنين عدم وجود هيچگونه نظمي در پراكندگي نمونه‌ها باعث شد كه از انجام عمليات آماري و ارائه نقشه‌هاي مربوطه صرف‌نظر گردد. 

     (14نتايج بدست آمده حاكي از وجود طلا در محدوده مورد مطالعه است.
    (15 اين نتايج نشان مي‌دهند كه وجود طلا از نظر اقتصادي نياز به بررسي دارد، چراكه در نمونه‌هاي مطالعه شده مقدار آن به حدي بالا نيست كه بتواند اقتصادي باشد ولي آنقدر پايين هم نيست كه بتوان از آن چشم پوشيد. 
    ( 16انجام مطالعات تكميلي به منظور بررسي اقتصادي ميزان طلا در محدوده الزامي مي‌باشد.

    - اكتشافات تكميلي:
    محدوده‌هايي كه پس از تهيه نقشه زمين‌شناسي 5000:‎1 مشخص گردند.   براي انجام اكتشافات تكميلي به شرح زير مورد بررسي قرارگيرند.
    بخش‌هايي كه توسط زمين‌هاي كشاورزي پوشيده‌شده‌اند، با اجازه مالك زمين حفاري گردند. اگر مالك زمين اجازه ندهد از حفاري آن صرف‌نظر گردد.
    يك شبكه حفاري چاهك روي محدوده‌هاي مشخص شده، ايجاد گردد كه ابعاد اين شبكه 25×100 متر مي‌باشد. بعد از 100 متري شبكه به موازات رودخانه بوده و بعد 25 متري در جهت عمود بر حركت رودخانه مي‌باشد.

    در جاهايي‌كه چاهك نزديك ديواره تراس است از حفر چاهك خودداري شود و از ديواره تراس نمونه‌برداري گردد.
    چاهك‌ها به دقت مطالعه شده و نمونه‌برداري گردند.

    نمونه‌‌ها در محل لاوك‌شويي شده و كنسانتره آنها به آزمايشگاه جهت مطالعه كاني‌سنگين ارسال شود.
    پس از مطالعه كاني سنگين ميزان طلا در نمونه محاسبه گردد.
    بدين ترتيب محدوده‌هايي كه داراي طلا به ميزان اقتصادي هستند مشخص شده و مي‌توان ذخيره آنها را تخمين زد.


  • کانسار نبي جان
    - موقعيت جغرافيايي:


    محدوده اکتشافي با مساحت 9 کيلومتر مربع در 21 کيلومتري(فاصله هوايي) جنوب باختر ي شهرستان کليبر قرار گرفته است. از نظر تقسيمات کشوري اين منطقه در مرز شهرستان کليبر و ورزقان محسوب مي شود.اين محدوده به طور تقريبي بين طولهاي ´47 °46 الي ´50 °46 و عرضهاي ´46 °38 الي ´47 °38 شمالي محصور بوده و محدوده ثبت شده در سازمان صنايع و معادناستان به صورت يک دوازده ضلعي مي باشد.

    درون محدوده اکتشافي آبادي و روستايي قرار ندارد اما روستاي نبي جان ،ظلمه ،کلاسور و مرزرود نزديکترين آباديها به محدوده اکتشافي اند که در اين ميان نبي جان با فاصله کمتر از يک و نيم کيلومتر در واقع نزديکترين آبادي به محدوده اکتشافي بوده ،لذا نام محدوده و نقشه هاي ترسيم شده نيز بدين عنوان خوانده مي شود.

    محدوده اکتشافي جزء مناطق مرتفع بوده به طوري که کوه قندان باشي(با ارتفاع 2893 متر) و کوه زينقانلو(با ارتفاع 2896 متر) در اين محدوده قرار مي گيرند. پست ترين نقطه محدوده اکتشافي داراي 2480 متر ارتفاع مي باشد. آب و هواي محدوده سرد و نيمه مرطوب بوده به طوري که در فصول پاييز و زمستان انجام عمليات صحرايي در اين منطقه مشکل مي باشد.

    در تقسيم بندي اقليمي استان محدوده اکتشافي در زير ناحيه اقليمي نيمه مرطوب و سرد ارتفاعات فوقاني قرار مي گيرد.آبراهه هاي محدوده نيز جزء سرشاخه هاي دو رودخانه مرزرود و اينگجه چاي بوده که هر دوي اين رودخانه ها سرانجام به رودخانهمرزي ارس متصل مي شوند.

    به طور کلي دو مسير ارتباطي به اين محدوده وجود دارد که بهترين مسير آن از طريق مسير آسفالته اهر _کليبر(روستاي پيغام) و جاده آسفالته 2 روستاي پيغام _انتيهاي آسفالت مرزرود _مرزرود _ايستگاه شکارباني ميسر مي شود.

    -زمين شناسي :

    محدوده اکتشافي براساس تقسيم بنديهاي موجود در زون ساختاري البرز غربي_آذربايجان قرار مي گيرد. اين منطقه از کشور ما، حوادث زمين شناسي بسياري را پشت سر گذاشته که آثار پرکامبرين(زمين هاي دگرگوني زنجان، ميانه، ماکو، خوي، شمالاروميه) تا به امروز( ولکانيسم سبلان و سهند)قابل مشاهده است.

    کهن ترين واحد زمين شناسي محدوده اکتشافي را سري آتشفشاني کرتاسه تشکيل مي دهند که شامل گدازه هاي جرياني ريوداسيتي، برش هاي آتشفشاني با ترکيب آندزيتي و سرانجام گدازه هاي آندزيتي تا تراکي آندزيتي هستند.

    اين مجموعه آتشفشاني توسط بخش هاي مارني، ماسه سنگي و آهکي کرتاسه پوشيده مي شوند.کل مجموعه فوق نيز توسط يک توده کوارتزمونزوديوريتي قطع مي شوند که داراي سن تقريبي اليگوسن مي باشد. تحت تاٌثير نفوذ اين توده اسکارن هاي محدودي در حاشيه آهکها و گاه مارنها تشکيل شده است.گدازه هاي آندزي بازالتي کواترنر نيز بر روي واحدهاي فوق قرار گرفته اند.آذرآواري ها شامل انواع توف که داراي رنگ روشن بوده و گاه انواع ليتيک توف به خوبي قابل تشخيص اند قطعات اين توفها شامل تکه هايي از سنگهاي آندزيتي و ريوداسيتي است.

    دگرساني در توده مي تواند تحت تاُثير تزريق هاي متوالي توده و يا تاُثير محلولهاي هيدروترمالي در توده و در حاشيه آن صورت گرفته باشد که مطالعات پتروگرافي و نمونه برداري سيستماتيک مي تواند اين مسئله را روشن تر سازد.توده نفوذي در بخش هاي مختلف حاوي قطعات بيگانه متفاوتي در خود بوده که اين قطعات بيگانه بيشتر آندزيتي بازالتها و آندزيتهاي کرتاسه و آهکهاي کرتاسه مي باشند.

     به طوري که در بخش شرقي توده(مجاورت با واحدهاي رسوبي کرتاسه)قطعات مارن و آهک در درون توده مشاهده ميشوند که شديداً دگرگون و تيره گشته اند، از طرفي در بخش غربي توده و در مجاورت واحدهاي آتشفشاني کرتاسه ترکيب قطعات بيگانه درون توده را اين بخش هاي آتشفشاني تشکيل مي دهند.بخش اصلي ماده معدني در درون و حاشيه کوارتزمونزوديوريت متمرکز شده است که در درون آنها آنومالي مواد معدني با رگچه هاي سيليسي سولفيدي همراه مي شوند.

    در درون توده نفوذي محدوده اکتشافي و در اطراف ايستگاه شکارباني کلن(دره نبي جان) آثاري از رگه و رگچه هاي نامنظم حاوي کوارتزهاي بلورين و سولفيدهاي فلزي مشاهده مي شود. کوارتزها بسيار شکل دار و شفاف بوده و ابعاد آنها گاه به چند سانتي متر نيز ميرسد.ضخامت رگه و رگچه هاي سيليسي از يک تا پنجاه سانتي متر متغير بوده و طول آنها نيز متغير ميباشد.رگه و رگچه ها درزها و شکاف هاي سنگ ميزبان را پر نموده و داراي روند خاصي نمي باشد ولي به هر حال ميتوان منطقه با وسعت شش هکتار را که اين رگه ها در آن وجود دارند مورد پي جويي دقيقتر قرار داد.

    با توجه به اينکه حفاريهاي قديمي در توده نفوذي صورت گرفته بود لذا در مرحله اول دو نمونه از اين سنگها آرنيتي شده در مجاورت تونل قديمي تهيه و مورد مطالعه کاني سنگين قرار گرفت. شواهد بيانگر وجود ذره هاي طلا( تا 10 ذره) بسيار کوچک و کانه هاي اسفالريت و گالن در نمونه مورد مطالعه بود.همچنين با توجه به اينکه در برخي نقاط در بخش هاي غيرهوازده توده نفوذي آثار پيريت در سنگ به وفور يافت ميشد.

    فعاليتهاي اکتشافي انجام شده :تنها سابقه عمليات زمين شناسي در محدوده اکتشافي، مربوط به مطالعات انجام يافته توسط سازمان زمين شناسي و اکتشافات معدني کشور بوده که با هدف تهيه نقشه هاي زمين شناسي 1:250000 اهر و 1:100000 ورزقان صورت پذيرفته است.نمونه برداري مقدماتي(اکتشاف چکشي) توسط اکيپ اکتشافي سازمان زمين شناسي و اکتشافات معدني شمال باختر کشور بيانگر انديس هايي از طلاو مس در محدوده اکتشافي بوده که در گزارش مربوطه در سال 1381 اشاره شده است.

    - نمونه گيري پراکنده سطحي به تعداد 20 نمونه

    - تهيه نقشه 1:20000 زمين شناسي به وسعت 9 کيلومترمربع و نقشه زمين شناسي 1:5000 به وسعت 300 هکتار

    - حفر ترانشه و 25 چاهک اکتشافي به ميزان 250 مترمکعب

    - ژئوفيزيک بروش IR-IS در محدوده اي به وسعت 10هکتار

    - نمونه برداري ليتوژئوشيميايي در شبکه اي با سلول هاي 25*25 و 30*30 و اخذ 56 نمونه

    - مطالعات XRD، کاني سنگين و پتروگرافي

    - آناليز عنصري 260 نمونه جهت طلا و عناصر همراه

    سوابق عمليات غير مدون به وجود تونلها، چاهک ها و ترانشه هاي عمليات اکتشافي و يا استخراجي قديمي باز مي گردد که اطلاعات موجود فقط به صورت شواهد صحرايي است و روستاييان اطراف(روستاي نبي جان و کلاسور) نيز از چنين اکتشافي و يا استخراجي بيخبر بوده اند و حفرات و تونلهاي موجود در کوه و تپه هاي مجاور را لانه هاي روباه مي دانستند.


  • کانسار چاه زاغو
    اين كانسار در 80 كيلومتري شمال غرب شهرستان نهبندان به مختصات "35' 17°59 طول شرقي و " 31 '00 °32عرض ...


    -موقعيت جغرافيايي :


     اين كانسار در 80 كيلومتري شمال غرب شهرستان نهبندان به مختصات "35' 17°59 طول شرقي و " 31 '00 °32عرض شمالي واقع شده است.

    - زمين شناسي:

     اين محدوده اكتشافي شامل دو بخش مي باشد. يكي محدوده معدن مس متروكه و دومي محدوده رگه هاي كربناتي ـ سيليسي كه در آن نفوذ كرده اند. بر روي محدوده اول كه وسعتي در حدود يك هكتار را در برگرفته دو گمانه و بر روي محدودهدوم كه داراي رگه هاي كربناتي ـ سيليسي حاوي كاني سازي طلا يك گمانه حفر شده است.

    - عمليات اكتشافي انجام شده:

    ـ تهيه نقشه توپوگرافي 1:1000 به وسعت 100هكتار

       ـ تهيه نقشه زمين شناسي ـ معدني با مقياس 1:1000 

       ـ اكتشافات ژئوفيزيكي به روش RS و IP در كل منطقه

       ـ حفر 12 ترانشه اكتشافي به حجم 160 متر مكعب و برداشت 90 نمونه از آنها 

       ـ حفر 3 گمانه به عمق 270 متر

     باتوجه به ‌آناليز نمونه هاي اخذ شده از ترانشه ها(3 نمونه بالايppm 1 و 15 نمونه بالاي ppb 100 ) ضخامت زون كاني سازي رگه ها درحدود 1 متراست ، همچنين كاني سازي بصورت ممتد نبوده و رگه ها از امتداد زيادي برخوردار نيستند. اگرچه نمونه ها مربوط به مغزه هاي حفاري آناليز نشده اند، ولي چشم انداز منطقه اكتشافي زياد اميدواركننده نيست.

     


  • کانسار چاه پلنگ
    - موقعيت جغرافيايي:
     اين كانسار در استان اصفهان و 50 كيلومتري شمال مهدي‌آباد به مختصـات '11°54 طول شرقي و '57°32 عرض شمالي قرار دارد.
     
    - فعاليتهاي اکتشافي انجام شده:
    فعاليت‌هاي اكتشافي، توسط شركت تكنواكسپرت روسيه در طي سال‌هاي 1978 تا 1980 در چاه‌پلنگ صورت گرفته است.در نمونه‌هاي برداشت شده عيار طلا بين 1 تا 1.2 گرم در تن متغير مي‌باشد.

     


  • کانسار چلپو- کوه سرخ کاشمر
    - موقعيت جغرافيايي:
    اين کانسار در 65 کيلومتري شمال کاشمر و 30 کيلومتري شمال بخش کوه سرخ به مرکزيت ريوش و به مختصات "30 ´27 °58 طول شرقي و "30 ´37 °35 عرض شمالي قرار دارد.

    - زمين شناسي:
    منطقه چلپو بخشي از چهارگوش زمين شناسي کاشمر بوده و در گوشه شمال شرقي اين چهار گوش واقع گرديده است.قسمت اعظم تشکيلات متشکله اين ناحيه از رسوبات يک حوضه درون قاره اي و محصول گسترش ريفت هاي قديمي است.عامل اصلي کنترل کننده ساختاري منطقه، گسل ها مي باشند. دگرساني در اينجا به طور عمده از نوع آرژيليتي _پيريتي و کمي سيليسي مي باشد.سنگ ميزبان از نوع مارن ،توف ،ماسه سنگ، کنگلومرا و ميکروگرانيت به سن پالئوسن بوده و رگه هاي رالگار به وفور در اين کانسار مشاهده مي شود.

    - فعاليت هاي اکتشافي انجام شده:
    - تهيه نقشه زمين شناسي_معدني درمقياس 1:5000 توسط اکيپ اکتشافي گروه ذخاير فلزي سازمان زمين شناسي در بهار 1368
    - تهيه نقشه توپوگرافي در مقياس 1:5000 توسط اکيپ نقشه برداري سازمان زمين شناسي در پاييز 1367
    - انجام عمليات ژئوفيزيک زميني به روش ژئوالکتريک در خرداد 1368
    - حفر 11 ترانشه به طول 295 متر و برداشت 57 نمونه از آنها
    - حفر11 حلقه چاه به عمق 33 متر و برداشت 35 نمونه از آنها
    - ارسال نمونه هاي برداشت شده به کشور چين جهت آناليز طلا و آنتيموان


  • کانسار کالکافي
    در فاصله 35 كيلومتري خاور معدن سرب و روي نخلك در استان اصفهان قرار گرفته است.

    - موقعيت جغرافيايي:

    در فاصله 35 كيلومتري خاور معدن سرب و روي نخلك در استان اصفهان قرار گرفته است.

    - زمين شناسي:

     اين كانسار در حقيقت يك كانسار مس و موليبدن پورفيري طلادار است. بررسي هاي اوليه ميزان 345 ميليون تن كانسنگ با عيار ميانگين 25/0 درصد موليبدن و 2/0 تا 5/0 گرم در تن طلارا در اين كانسار پيش بيني نموده است.

       طي اكتشافات اخير زونهاي طلادار قابل توجهي بصورت رگه هاي سيليسي شبكه هاي رگچه اي با عيار 5/0 تا 25 گرم در تن طلا در اين كانسار تعيين شده است. در حال حاضر بررسي هاي اكتشافي در مرحله تفصيلي در اين كانسار در حال انجام است كه شامل گسترش عمقي زونهاي طلادار است.


  • کانسار کلاته تيمور
    - موقعيت جغرافيايي:


     کلاته تيمور نزديکترين محل به آنومالي حاصل از مطالعات ژئوشميايي ناحيه اي توسط چيني ها است. اين آنومالي در بين طول هاي جغرافيايي 15 58 الي 30 58 و عرضهاي جغرافيايي 21 35 الي 30 35 ، در 12 کيلومتري شمال کاشمر و غرب جاده نيشابور- کاشمر در منطقه کوه سرخ واقع گرديده است. راه دسترسي به اين منطقه از طريق جاده آسفالته نيشابور- کاشمر و سپس ريوش – طرق و سپس جاده هاي خاکي که از آن به سمت روستاهاي کوچک منطقه منشعب مي شود. آب و هواي منطقه در زمستانها سرد و در تابستان معتدل است. محدوده مورد مطالعه كه در شمال شرق برگه زمين شناسي 1:100000كاشمر قرار گرفته در فاصله 30 كيلومتري شمال شهر كاشمر واقع شده است. 

    زمين شناسي:

    واحدهاي تشكيل دهنده منطقه بطور عمده شامل ولكانيك‌هاي ائوسن و توده‌هاي نفوذي گرانوديوريتي و گرانيتي و بخش‌هايي از پنجره فرسايشي تكنار مي‌باشد كه شامل آهك‌ها و دولوميت‌هاي دونين و كرتاسه مي‌باشد كه در اثر تزريق توده‌هاي نفوذي دگرگوني مجاورتي حاصل نموده‌اند. همچنين آلتراسيون گرمابي بطور گسترده در اكثر ولكانيك‌هاي منطقه به چشم مي‌خورد.

    فعاليتهاي اکتشافي انجام شده:در سال 1375_1370 سازمان زمين‌شناسي كشور با همكاري كارشناسان چيني در راستاي اكتشافات ژئوشيميايي ناحيه اي محور سمنان ـ‌ تربت حيدريه محدوده مورد مطالعه را به عنوان يكي از پتانسيل‌هاي طلا معرفي كرد.در سال 1377بررسي مقدماتي انجام مطالعات شناسايي و كنترل.

    در سال 1381اكتشاف نيمه تفصيلي نمونه‌برداري ژئوشيمي و كاني سنگين با مقياس 1:20000 با بررسي مجدد بر روي آنومالي‌هاي ژئوشيمي. ناحيه‌اي، محدوده‌اي به وسعت230كيلومترمربع جهت اكتشاف نيمه‌تفصيلي انتخاب گرديد و 1158نمونه ژئوشيمي و289نمونه كاني سنگين برداشت شد.

    ـ از 289 نمونه كاني سنگين برداشت شده 183 نمونه مطالعه گرديده كه حدود 70 نمونه حاوي ذراتي از طلاي آزاد(تا24 ذره)بوده است.

    ـ از1158 نمونه آبراهه‌اي برداشت شده317 نمونه تاكنون براي طلا آناليز شده كه با توجه به نتايج بدست آمده محدوده اكتشافي داراي مناطق پر پتانسيل و زون‌هاي گسترده طلادار مي‌باشد.

    برنامه‌هاي بعدي قابل انجام برداشت نمونه از زون‌هاي مينراليزه و آلتره و نمونه كاني سنگين در محدوده‌هاي پر پتانسيل انتخاب و معرفي مناطق پر پتانسيل براي اكتشاف نيمه‌تفصيلي در سال 1382براي کنترل و چک کردن مطالعات تعداد 69 نمونه مينراليزه از محدوده آنومالي هاي ژئوشيميايي برداشت و به آزمايشگاه ارسال گرديد.

    نتيجه به دست آمده، بيانگر وجود کاني سازي طلا در منطقه چشمه نقره است. از محدوده آنومالي چشمه نقره تعداد 9 نمونه مينراليزه برداشت شده است که عيار طلا در 5 نمونه آن به ترتيب 3، 4، 6، 7و 5/21ppm بوده است. علاوه بر طلا مقدار مس، روي، سرب و نقره در اين نمونه ها بالا بوده است. نکته قابل توجه اين که در اکثر مناطق مورد مطالعه آثار پراکنده اي از کاني سازي مس مشاهده شده است.

    - مطالعات پيش بيني شده براي آينده:

    1) تهيه نقشه زمين شناسي در مقياس 1:5000

    2) طراحي شبکه نمونه برداري ليتوژئوشيميايي

    3) تهيه نقشه آلتراسيون مناطق آنومالي

    4) حفر ترانشه بر روي رگه هاي معدني کشف شده

    5) تفکيک زون هاي پر عيار و کم عيار

    6) ارزيابي مقدماتي جهت تخمين ذخيره


  • کشف عظیم ترین گنج روسیه
    بزرگ‌ترین گنج تاریخ معاصر روسیه كه به یك خاندان اشرافی روس تعلق داشت، از قصر متعلق به آنان در شهر «سنت پترزبورگ» این كشور كشف شد.

    كانال دوم تلویزیون دولتی روسیه روز دوشنبه اعلام كرد: این گنج شامل ده‌ها كیلوگرم انواع ظروف نقره‌ای متعلق به قرن‌های هجده، نوزده و بیستم میلادی است كه در قصر خاندان «نارشكین» كه از آثار تاریخی سنت پترزبورگ محسوب می‌شود، كشف شده است.

    این گنج بزرگ در 40 گونی در اتاقی مخفی قرار داشت كه بدون در بود و تنها محل دسترسی به آن دریچه‌ای در كف اتاقی در طبقه سوم قصر بود.

    بر پایه گزارش كانال تلویزیونی روسی، یك كارگر ساختمانی در حین كار برای مرمت ساختمان به صورت اتفاقی متوجه دریچه مخفی در كف اتاقی در طبقه سوم شد.

    گنج واقع در این اتاق شامل انواع ظروف ناهارخوری نقره‌ای و قاشق و چنگال‌ها و تنگ‌های آبخوری و استكان‌های نقره‌ای بود كه در روزنامه‌های سال 1917 روسیه (در بحبوحه انقلاب اكتبر شوروی) پیچیده شده بود تا به دست بلشویك‌ها نیفتد.

    گفته می‌شود تمام ظروف انبار شده در این اتاق برای جلوگیری از خرابی و خوردگی، سركه اندود شده بود. این ظروف به خانواده نارشكین تعلق داشت كه از اشرافیان درباری روسیه تزاری بوده و علامت ویژه این خاندان بر همه ظروف نقش بسته كه نشانگر اصالت آنها است.

    «ولادیسلاو كریلوف» رییس بخش مبارزه با سرقت آثار تاریخی اداره پلیس سنت‌پترزبورگ به كانال دوم تلویزیون روسیه گفت: این گنج كه در واقع سرویس‌های نهارخوری ویژه ميهمانی خاندان درباری نارشكین بوده، در نوع خود بی‌نظیر است در این گزارش گفته شد: این گنج به‌قدری غیرعادی است كه حتی كارشناسان موزه دولتی آرمیتاژ شهر سنت پترزبورگ هم اذعان دارند كه قبلا با چنین گنجی برخورد نكرده‌اند.

    «مارینا لوپاتو» رییس بخش اروپای غربی هنرهای دستی موزه معروف آرمیتاژ گفت: این بزر‌گ‌ترین گنج نقره‌ای است كه تاكنون در روسیه به دست آمده است و با توجه به اینكه بسیار نفیس است باید در موزه نگهداری شود.

    در گزارش كانال دوم گفته شد كه اگر قصر نارشكین بازسازی نمی‌شد بسیار بعید بود كه این گنج یافت شود و شاید ده‌ها یا حتی صدها سال در اتاق مخفی دست نخورده و به‌دور از چشم مردم باقی می‌ماند.

    منبع خبری روسی با اشاره به وجود قصرها و مراكز تاریخی فراوان در روسیه از جمله در شهر سنت‌پترزبورگ پیش‌بینی كرد در آینده هم چنین گنج‌هایی در مقیاس‌های كوچكتر كشف شود.

    در گزارش كانال دوم همچنین خاطرنشان شد كه قصر درباری نارشكین در سنت پترزبورگ پس از كشف گنج بی‌نظیر، بطور شبانه‌روزی نگهبانی و محافظت می‌شود و ساختمان به دزدگیرهای ویژه مجهز شده است و این احتمال وجود دارد كه در آن گنج‌های مخفی دیگری هم وجود داشته باشد.