به گزارش شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز، شرکتی با نام FNDK با وعده پرداخت سود کلان از محل سرمایهگذاری در رمزارزها، هزاران نفر را در شهرهای استان گیلان فریب داده است. برآوردهای اولیه نشان میدهد میزان خسارت به صدها میلیارد تومان میرسد و ساکنان آستارا، تالش و رضوانشهر بیشترین آسیب را دیدهاند. این پرونده اکنون به یکی از پرحاشیهترین موضوعات مالی منطقه تبدیل شده و بار دیگر ریسک سرمایهگذاری در طرحهای بدون شفافیت را یادآوری میکند.
چگونه صدها میلیارد تومان از دست رفت؟
به گفته برخی از سرمایهگذاران آسیبدیده، عامل اصلی این طرح افراد را به واریز پول برای خرید و نگهداری رمزارز ترغیب میکرد و در ازای آن سود ثابت و بالاتر از نرخهای متعارف بازار وعده میداد. این الگو در ادبیات اقتصادی «طرح پانزی» نام دارد؛ یعنی سود سرمایهگذاران قدیمی از محل آورده افراد تازهوارد پرداخت میشود، نه از سودآوری واقعی یک کسبوکار. چنین ساختاری تا زمانی پابرجا میماند که ورودی نقدینگی تازه ادامه داشته باشد؛ با کاهش سرمایهگذاران جدید، طرح بهطور ناگهانی از هم میپاشد.
دامنه این کلاهبرداری از آستارا تا تالش و رضوانشهر گسترده است. به گفته اهالی این شهرها، بسیاری از خانوادهها بخشی از پسانداز یا حتی سرمایه اصلی زندگی خود را در این طرح از دست دادهاند. رقم خسارت اعلامشده، معادل صدها میلیارد تومان، بر پایه شمار زیاد سرمایهگذاران خرد به دست آمده است، نه چند سرمایهگذاری کلان؛ نکتهای که ابعاد اجتماعی این پرونده را برجسته میکند.
اشتباه رایج سرمایهگذاران رمزارزی
بازار رمزارز به دلیل نبود چارچوب نظارتی روشن در ایران، بستر مناسبی برای طرحهای کلاهبرداری فراهم کرده است. وعده سود ثابت و تضمینی نخستین نشانه هشداردهنده در چنین طرحهایی است؛ چراکه ارزش رمزارزها در بازارهای جهانی نوسان دارد و هیچ سازوکار مشروعی نمیتواند بازدهی ثابت را تضمین کند. تشویق هر سرمایهگذار به جذب افراد تازه در ازای پاداش، نشانه دوم است که ساختار هرمی طرح را آشکار میکند.
پرونده تالش تنها یک نمونه از طرحهای مشابه در سالهای اخیر است. کلاهبرداریهای موسوم به پانزی و هرمی، با تغییر نام و بستر از طلا و ارز گرفته تا رمزارز، بارها در نقاط مختلف کشور تکرار شدهاند. آگاهی عمومی از سازوکار این طرحها یکی از مؤثرترین ابزارهای پیشگیری است، زیرا بازگشت سرمایه از دسترفته در چنین پروندههایی معمولاً دشوار و زمانبر است.
برای کسانی که با پیشنهاد سرمایهگذاری با سود تضمینی بالا روبهرو میشوند، بررسی شفافیت مدل کسبوکار و مجوز فعالیت پیش از هر تصمیم مالی اهمیت دارد. تجربه گیلان نشان میدهد فاصله میان وعده سود کلان و واقعیت بازار رمزارز میتواند برای هزاران خانواده هزینه سنگینی داشته باشد.
