به گزارش شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز، در هفتههای اخیر، بازار جهانی نفت بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه قرار گرفته است. درگیریهای میان آمریکا و ایران، تهدیدهای مکرر درباره بسته شدن تنگه هرمز و نگرانی از اختلال در یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، باعث شده بود قیمت نفت با جهشهای قابلتوجهی همراه شود. اما اکنون ورق تا حدی برگشته است. انتشار اخبار مربوط به احتمال دستیابی به یک توافق موقت میان واشنگتن و تهران، فضای بازار را تغییر داده و موجی از فروش را در معاملات نفت به راه انداخته است.
در معاملات روز چهارشنبه، بهای نفت برنت با حدود نیم درصد کاهش به نزدیکی ۷۹ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وستتگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با افت حدود ۰.۷ درصدی در محدوده ۷۵.۳ دلار معامله شد. این کاهش در حالی رخ داد که هر دو شاخص در روز سهشنبه نیز بیش از پنج درصد سقوط کرده بودند و اکنون سومین روز متوالی افت قیمت را تجربه میکنند؛ موضوعی که نشان میدهد بخش بزرگی از «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی» که طی هفتههای گذشته وارد قیمت نفت شده بود، در حال خروج از بازار است.
دلیل اصلی این تغییر، افزایش امیدها به بازگشایی تنگه هرمز است؛ گذرگاهی راهبردی که نزدیک به ۲۰ درصد از صادرات نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند توازن عرضه و تقاضای انرژی را بر هم بزند. بر اساس گزارشها، آمریکا، ایران و عمان در آستانه دستیابی به یک توافق موقت قرار دارند که هدف آن ازسرگیری عبور و مرور کشتیها از این آبراه حیاتی است. رسانهها گزارش دادهاند که واشنگتن امیدوار است این توافق بهزودی نهایی شود و حتی مقامهای آمریکایی از احتمال اعلام آن در روزهای آینده سخن گفتهاند.
در همین راستا، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در گفتوگویی با شبکه CNBC اعلام کرد که احتمال دستیابی به توافق برای بازگشایی تنگه هرمز «تا امروز یا فردا» وجود دارد. قطر نیز تأیید کرده است که پیشنویس یک طرح کاهش تنش میان طرفین در حال تبادل است و میانجیها تلاش میکنند اختلافات باقیمانده را کاهش دهند. همچنین گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد ایران در حال بررسی اجازه به کشورهای اروپایی برای پاکسازی مینهای دریایی در تنگه هرمز است؛ اقدامی که میتواند نشانهای از تمایل به کاهش تنشها باشد.
با این حال، همه چیز به این سادگی نیست. مقامهای ایرانی همچنان انجام مذاکرات رسمی با آمریکا را رد کردهاند و تأکید دارند تا زمانی که تهدیدهای نظامی واشنگتن ادامه داشته باشد، بازگشایی کامل تنگه هرمز به تعویق خواهد افتاد. از سوی دیگر، حمله به یک کشتی تجاری دیگر در نزدیکی این آبراه در روز سهشنبه، بار دیگر نشان داد که وضعیت امنیتی منطقه همچنان شکننده است و هر حادثهای میتواند امیدهای شکلگرفته را به سرعت از بین ببرد.
همین تضاد میان اخبار مثبت دیپلماتیک و ریسکهای امنیتی باعث شده معاملهگران با احتیاط عمل کنند. بسیاری از فعالان بازار معتقدند که نفت در حال حاضر نه بر اساس واقعیتهای عرضه و تقاضا، بلکه بر اساس سرعت انتشار اخبار سیاسی معامله میشود؛ به همین دلیل کوچکترین تغییر در روند مذاکرات یا وقوع یک حادثه امنیتی میتواند نوسانات شدیدی را در بازار ایجاد کند.
در کنار تحولات ژئوپلیتیکی، دادههای بنیادی بازار نیز فشار مضاعفی بر قیمت نفت وارد کردهاند. مؤسسه نفت آمریکا (API) اعلام کرده است که ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۳۱ ژوئیه ۲.۶۹ میلیون بشکه افزایش یافته است؛ در حالی که تحلیلگران انتظار داشتند ذخایر حدود ۲ میلیون بشکه کاهش یابد. این اختلاف قابلتوجه نشان میدهد تقاضا در بزرگترین مصرفکننده نفت جهان هنوز به اندازهای که بازار انتظار داشت، افزایش نیافته است.
اکنون نگاه سرمایهگذاران به گزارش رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) دوخته شده است. اگر این گزارش نیز افزایش ذخایر را تأیید کند، احتمال ادامه فشار نزولی بر قیمت نفت افزایش خواهد یافت؛ زیرا رشد ذخایر معمولاً نشانهای از مازاد عرضه یا ضعف تقاضا تلقی میشود.
در همین حال، برخی تحلیلگران معتقدند واکنش بازار به اخبار خاورمیانه نسبت به گذشته منطقیتر شده است. مایکل وان، تحلیلگر مؤسسه MUFG، بر این باور است که با وجود تنشهای سیاسی، قیمت نفت بسیار کمتر از آن چیزی افزایش یافته که اختلالهای احتمالی در عرضه ایجاب میکرد. به گفته او، یکی از دلایل این موضوع کاهش قابلتوجه واردات نفت چین است. اقتصاد چین در ماههای اخیر با رشد کندتری مواجه بوده و در کنار آن، سرمایهگذاری گسترده این کشور در فرآیندهای تبدیل زغالسنگ به مواد شیمیایی و همچنین توسعه سریع خودروهای برقی، وابستگی به نفت خام را تا حدی کاهش داده است. همین تغییرات ساختاری موجب شده بازار جهانی انرژی در برابر شوکهای عرضه، انعطافپذیرتر از گذشته عمل کند.
البته این تحلیلگر هشدار میدهد که نباید از ریسکهای پیش رو غافل شد. یکی از مهمترین تهدیدهایی که میتواند دوباره بازار انرژی را با شوک مواجه کند، احتمال وقوع پدیده ابر النینو (Super El Niño) در ماههای آینده است. چنین رویدادی میتواند با ایجاد اختلال در شرایط آبوهوایی، بر تولید، حملونقل و مصرف انرژی در بسیاری از نقاط جهان اثر بگذارد و دوباره فشار صعودی بر قیمت نفت وارد کند.
از منظر تکنیکال نیز نفت برنت در نقطه حساسی قرار گرفته است. محدوده ۷۹ تا ۸۰ دلار اکنون به یکی از مهمترین سطوح روانی بازار تبدیل شده و حفظ یا از دست رفتن این محدوده میتواند جهت حرکت قیمتها در کوتاهمدت را مشخص کند. در صورت نهایی شدن توافق درباره تنگه هرمز و تأیید افزایش ذخایر نفت آمریکا، احتمال ادامه روند نزولی وجود دارد. اما اگر مذاکرات با شکست مواجه شود یا حادثه امنیتی جدیدی در منطقه رخ دهد، بازگشت سریع قیمتها به کانالهای بالاتر دور از انتظار نخواهد بود.
در مجموع، بازار نفت در یکی از حساسترین مقاطع سال قرار گرفته است. از یک سو، امید به توافق میان آمریکا و ایران، افزایش عرضه اوپکپلاس، رشد ذخایر نفت آمریکا و کاهش واردات چین، فشار نزولی بر قیمتها وارد کردهاند. از سوی دیگر، تداوم ناامنی در خاورمیانه، ابهام درباره نتیجه مذاکرات و خطر وقوع شوکهای آبوهوایی، مانع از آن شدهاند که بازار با اطمینان از پایان بحران سخن بگوید. به همین دلیل، به نظر میرسد در هفتههای آینده نفت همچنان بازاری خبرمحور باقی بماند؛ بازاری که بیش از آنکه به نمودارها واکنش نشان دهد، به تیترهای سیاسی و ژئوپلیتیکی چشم دوخته است.
