به گزارش شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز، بازارهای جهانی در روز چهارشنبه ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ با موج جدیدی از شوکهای ژئوپلیتیک روبرو شدند. تنشهای نظامی میان آمریکا و ایران که تنها یک ماه پیش با امضای توافق آتشبس تا حدودی فروکش کرده بود، با حملات پهپادی ایران به پایگاههای آمریکایی در کویت و بحرین و پاسخ سنگین ایالات متحده، بار دیگر به اوج خود رسید. همزمان، آمریکا مجوز موقت فروش نفت ایران را لغو کرد و بدینترتیب، معادلات انرژی و مالی جهان را یکشبه دگرگون ساخت.
در این گزارش، رویدادهای کلیدی ۲۴ ساعت اخیر و تأثیرات چندوجهی آنها بر بازارهای نفت، طلا، ارز و اوراق قرضه بررسی میشود.
۱. حملات نظامی گسترده؛ آتشبس شکننده در آستانه فروپاشی
تنشها از آنجا آغاز شد که ایران به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز حمله کرد. در پاسخ، ایالات متحده حملات هوایی گستردهای را علیه مواضع ایران در امتداد سواحل این کشور ترتیب داد. بر اساس برخی گزارشها، این حملات بیش از ۸۰ هدف را در خاک ایران منهدم کرده است. ایران نیز با حملات پهپادی و موشکی به پایگاههای نظامی آمریکا در کویت و بحرین پاسخ داد.
این درگیریها در حالی رخ میدهد که آمریکا و ایران تنها در ماه ژوئن (خرداد) توافق آتشبس امضا کرده بودند و بازارها به ثبات نسبی در منطقه امیدوار شده بودند. حال این توافق شکننده در آستانه فروپاشی کامل قرار گرفته است.
۲. بازگشت تحریمهای نفتی؛ لغو مجوز فروش نفت ایران
همزمان با حملات نظامی، وزارت خزانهداری آمریکا مجوز موقت فروش نفت ایران را که در تاریخ ۲۱ ژوئن (۳۱ خرداد) صادر شده بود و تا ۲۱ اوت (۳۰ مرداد) اعتبار داشت، لغو کرد. بر اساس گزارشها، ایران موظف شده است تا تاریخ ۱۷ ژوئیه (۲۶ تیر) تمام معاملات نفتی خود را پایان دهد. این اقدام که بهعنوان «بازگشت تحریمها» تعبیر میشود، پیامدهای فوری برای عرضه نفت در بازارهای جهانی داشت.
تحلیل اقتصادی و نوسانات بازار
۱. بازار نفت؛ جهش بیش از ۳ درصدی در پی تشدید تنشها
مهمترین تأثیر فوری این رویدادها، جهش شدید قیمت نفت بود. نفت برنت، شاخص جهانی نفت، با افزایش چند دلاری به سطح ۷۶ دلار در هر بشکه رسید. گزارشهای دیگر حاکی از افزایش ۲.۸ درصدی برنت به بیش از ۷۶ دلار و افزایش حدود ۳ درصدی WTI به سطح ۷۲.۳۹ دلار است.
عوامل متعددی در این افزایش قیمت نقش داشتند:
ریسک اختلال در عرضه از تنگه هرمز: تشدید تنشها نگرانیها درباره امنیت تردد نفتکشها در این آبراه استراتژیک را به شدت افزایش داده است.
بازگشت تحریمهای نفتی: لغو مجوز فروش نفت ایران به معنای کاهش عرضه نفت اوپک در بازارهای جهانی است.
کاهش ذخایر استراتژیک نفت آمریکا: دادههای مؤسسه نفت آمریکا (API) نشان میدهد که ذخایر نفت خام آمریکا در هفته منتهی به ۳ ژوئیه کاهش یافته است. تحلیلگران رویترز کاهش حدود ۲.۴ میلیون بشکهای را پیشبینی کرده بودند که خود عاملی حمایتی برای قیمتها محسوب میشود.
۲. بازار طلا؛ کاهش قیمت در سایه قدرتگیری دلار و بازده اوراق
در حالی که نفت صعودی شد، طلا مسیر کاملاً متفاوتی را طی کرد. قیمت طلا در روز سهشنبه ۱.۴ درصد سقوط کرد و در معاملات روز چهارشنبه در سنگاپور به ۴,۰۹۸ دلار در هر اونس رسید. این کاهش قیمت طلا در شرایطی رخ داد که تشدید تنشهای ژئوپلیتیک معمولاً بهعنوان عاملی صعودی برای طلا شناخته میشود.
دلیل این رفتار متناقض را باید در دو عامل جستجو کرد:
تقویت دلار آمریکا: در پی تشدید تنشها، دلار بهعنوان ارز امن تقویت شده است. از آنجا که طلا به دلار قیمتگذاری میشود، افزایش ارزش دلار فشار نزولی بر قیمت طلا وارد میکند.
افزایش بازده اوراق قرضه: تنشهای ژئوپلیتیک و افزایش قیمت نفت، نگرانیهای تورمی را احیا کرده است. این موضوع انتظارات برای تداوم سیاست انقباضی فدرال رزرو را تقویت کرده و بازده اوراق خزانهداری آمریکا را افزایش داده است. افزایش بازده اوراق، هزینه فرصت نگهداری طلا را بالا میبرد و تقاضا برای آن را کاهش میدهد.
۳. بازار سهام؛ ریزش همگانی در پی تشدید تنشها
در پی حملات نظامی و افزایش تنشها، بازارهای سهام آمریکا با ریزش گستردهای مواجه شدند. سهام شرکتهای بزرگ در واکنش به این تحولات، روند نزولی قابلتوجهی را تجربه کردند.
۴. معاملات آتی و تغییرات انتظارات بازار
پس از امضای توافق آتشبس در ماه ژوئن، معاملهگران به طور گستردهای نسبت به کاهش بیشتر قیمت نفت اطمینان داشتند و موقعیتهای فروش (Short) زیادی در بازار نفت ایجاد کرده بودند. اما تشدید مجدد تنشها، این معاملهگران را غافلگیر کرده و موجی از خریدهای اضطراری (Short Covering) را به وجود آورده است که خود به تشدید صعود قیمت دامن زده است.
نتیجهگیری
رویدادهای ۲۴ ساعت اخیر نشان میدهد که ژئوپلیتیک بار دیگر به عنوان مهمترین متغیر تأثیرگذار بر بازارهای جهانی ظاهر شده است. تشدید تنشهای نظامی میان آمریکا و ایران، همزمان با بازگشت تحریمهای نفتی، سه پیامد کلیدی برای اقتصاد جهانی به همراه داشته است:
۱. افزایش قیمت نفت و تهدید تورم جهانی: جهش بیش از ۳ درصدی قیمت نفت در کمتر از ۲۴ ساعت، زنگ خطری برای بانکهای مرکزی جهان است که ماهها برای مهار تورم تلاش کردهاند.
۲. تحتالشعاع قرار گرفتن توافقهای دیپلماتیک: توافق آتشبس ماه ژوئن که امیدها را برای ثبات در خاورمیانه احیا کرده بود، اکنون در آستانه فروپاشی قرار دارد.
۳. تغییر ناگهانی در رفتار بازارها: در حالی که معمولاً تنشهای ژئوپلیتیک به افزایش قیمت طلا منجر میشود، این بار قدرتگیری دلار و افزایش بازده اوراق، طلا را تحت فشار قرار داده است؛ نشانهای از پیچیدگی شرایط کنونی.
آینده بازارها تا حد زیادی به واکنش ایران به حملات آمریکا و همچنین سرنوشت توافق آتشبس بستگی دارد. تا زمانی که ابهامات ژئوپلیتیک پابرجا باشد، نوسانات شدید در بازارهای نفت، طلا و سهام، بهعنوان یک ویژگی ثابت معاملات باقی خواهد ماند.
