به گزارش شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت در روز چهارشنبه با موجی از شوک قیمتی مواجه شد و بهای هر دو شاخص نفتی برنت و وست تگزاس اینترمدیت (WTI) با جهشی حدود ۲.۸ درصدی روبرو گردید. این افزایش ناگهانی در حالی رخ داد که ارتش آمریکا با انتشار بیانیهای رسمی، از آغاز موج جدیدی از حملات نظامی علیه ایران خبر داد و همزمان، تحریمهای نفتی را که پیشتر بهعنوان یک امتیاز کلیدی لغو شده بود، مجدداً اعمال کرد. تشدید تنشها در آبراه استراتژیک تنگه هرمز و حمله به کشتیهای تجاری، نگرانیها درباره اختلال در عرضه نفت خاورمیانه را به اوج خود رسانده و توافق صلح شکننده ماه ژوئن را در آستانه فروپاشی قرار داده است. در این گزارش، به بررسی ابعاد مختلف این رویدادها و تأثیر آن بر آینده بازار نفت میپردازیم.
رویدادهای کلیدی و تشدید تنشهای نظامی
حملات تلافیجویانه آمریکا به ایران
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد که حملاتی را علیه ایران آغاز کرده است تا بهزعم خود، «هزینه سنگینی» را در پاسخ به حملات ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز بر این کشور تحمیل کند. سنتکام صراحتاً اعلام کرد که این حملات در واکنش به تعرض ایران به سه کشتی تجاری که در حال تردد از تنگه هرمز بودند، صورت گرفته و تهران را به نقض آتشبس متهم کرد.
افزایش تنش در آبهای بینالمللی و خسارت به تانکرهای نفتی
در تازهترین حملات، قطر رسماً ایران را مسئول حمله به یک تانکر عظیمالجثه حمل گاز طبیعی مایع (LNG) متعلق به این کشور به نام «الرکایات» دانست. بر اساس گزارشها، این کشتی مورد اصابت یک پهپاد قرار گرفته که باعث آتشسوزی در موتورخانه آن شد؛ هرچند خدمه این کشتی سالم بوده و در حال تخلیه هستند. همچنین منابع امنیتی دریایی از آسیب دیدن یک نفتکش با پرچم عربستان (که گمان میرود ابرنفتکش «ودیان» باشد) در سواحل عمان خبر دادهاند، هرچند علت دقیق آن هنوز مشخص نیست. این حوادث، ترس از اختلال جدی در تردد تانکرها از طریق این شاهرگ حیاتی انرژی را بیش از پیش دامن زده است.
بازگشت تحریمهای نفتی و لغو امتیاز کلیدی
در اقدامی همزمان با حملات نظامی، ایالات متحده مجوز کلی را که به ایران اجازه میداد نفت خود را در بازارهای بینالمللی به فروش برساند، لغو کرد. این اقدام راهبردی، سیگنالی قوی به بازارهای جهانی ارسال کرده وحاکی از عرضه نفت ایران در هفتههای آینده با محدودیت شدید مواجه خواهد شد و به تشدید کمبود احتمالی عرضه دامن میزند.
واکنش بازار نفت و تحولات قیمتی
واکنش بازار به این تحولات فوری و قابلتوجه بود. در معاملات روز چهارشنبه:
نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) با جهشی ۲.۸ درصدی به سطح ۷۲.۲۸ تا ۷۲.۳۹ دلار در هر بشکه رسید و روند صعودی روز گذشته خود را تداوم بخشید.
نفت خام برنت نیز با رشدی مشابه، حدود ۲.۸ درصد افزایش یافت و به ۷۶.۲۵ دلار در هر بشکه رسید.
این افزایش قیمت در حالی ثبت شد که بازار پیشتر در ماه ژوئن (پس از توافق چارچوب صلح بین آمریکا و ایران) به پایینترین سطح خود از زمان شروع جنگ سقوط کرده بود و بهبود جریان کشتیها در هرمز، آرامش نسبی را به بازار بازگردانده بود. اما با خصومتهای جدید، چشمانداز مذاکرات صلح آینده بین دو کشور با ابهام جدی مواجه شده است.
چشمانداز تحلیلگران و تأثیر بر سیاستهای اوپک
در حالی که تشدید تنشها توجهات را به خود جلب کرده، تحلیلگران بانک OCBC در یادداشتی اعلام کردند که بازگشت به درگیری تمامعیار میان آمریکا و ایران بعید به نظر میرسد. دلیل این امر، فشار فزاینده سیاسی بر دولت آمریکا برای مهار قیمتهای نفت در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر است. با این حال، این تحلیلگران تأکید دارند که هنوز هیچ مسیر روشنی برای تأمین امنیت کامل تنگه هرمز وجود ندارد و ریسک اختلال در این آبراه همچنان بالاست.
جالبترین نکته در تحولات روز چهارشنبه، غلبه ریسکهای ژئوپلیتیک بر اخبار بنیادی دیگر بود. این در حالی است که سازمان کشورهای صادرکننده نفت و متحدانش (اوپک+) در نشست آخر هفته خود توافق کرده بودند تا تولید خود را افزایش دهند؛ اما تشدید تنشهای نظامی بهقدری قوی بود که بر این خبر افزایش عرضه سایه انداخته و آن را بیاثر کرد و تمرکز بازار را یکسره به سمت ریسک کاهش عرضه از ناحیه خاورمیانه معطوف ساخت.
نتیجهگیری
مجموعه تحولات روز چهارشنبه نشان میدهد که بازار نفت بار دیگر در تله ژئوپلیتیک گرفتار آمده است. بازگشت تحریمهای نفتی ایران و حملات نظامی مستقیم، توافق صلح شکننده را عملاً با شکست مواجه کرده و نگرانیها درباره بسته شدن یا مختل شدن تنگه هرمز را به بالاترین سطح خود رسانده است. هرچند تحلیلگران احتمال وقوع یک درگیری تمامعیار را به دلیل منافع سیاسی آمریکا در کنترل تورم و قیمت انرژی ضعیف میدانند، اما عدم قطعیت سرنوشت این آبراه حیاتی و تداوم حملات به کشتیهای تجاری، فشار صعودی محسوسی بر قیمتها وارد خواهد کرد. در کوتاهمدت، واکنش ایران به این حملات و همچنین میزان موفقیت اوپکپلاس در جبران کمبود عرضه احتمالی، دو متغیر کلیدی هستند که مسیر آینده قیمت نفت را تعیین خواهند کرد. سرمایهگذاران باید منتظر نشانههای تازهای از دیپلماسی یا تشدید نظامی باشند؛ چراکه به نظر میرسد دوران ثبات قیمتها با این حملات به پایان رسیده است.
