به گزارش شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز، چین در هر برنامه پنجساله خود، تصویری از آینده اقتصادی کشور را ترسیم میکند که برای بسیاری غیرقابل فهم به نظر میرسد. جدیدترین برنامه پنجساله این کشور، با زبانی رسمی و فنی از «ارتقای صنعتی» و «نیروهای تولیدی با کیفیت جدید» سخن میگوید، اما در حقیقت برنامهای جاهطلبانه است که میتواند هر کسی را یاد رؤیاهای تکنولوژیک ایلان ماسک بیاندازد: پهپادهای تحویل کالا و تاکسیهای پرنده، نیروگاههای هستهای و هیدروژنی، رباتهای انساننما و کامپیوترهای کوانتومی، و حتی دستگاههای 6G متصل به مغز انسانها.
این مقاله بررسی میکند که چگونه چین قصد دارد با تمرکز بر فناوریهای آینده و سرمایهگذاری کلان، به اهداف اقتصادی و ژئوپلیتیک خود دست یابد و چه چالشهایی ممکن است در مسیر تحقق این رؤیاها وجود داشته باشد.
برنامه پنجساله ۱۴۰۵: جاهطلبی و واقعیت
یکی از اهداف کلیدی شی جینپینگ، تبدیل چین به «کشور سوسیالیستی مدرن» تا سال 2035 است. این مفهوم به معنای تولید اقتصادی سالانه ۲۰ تا ۳۰ هزار دلار به ازای هر شهروند، در مقایسه با کمتر از ۱۴ هزار دلار امروز، است. برای دستیابی به این هدف، رشد اقتصادی سالانه ۴ تا ۸ درصد برای دهه آینده ضروری است و تنها با پیشرفتهای فناوری جهانی و افزایش بهرهوری میتوان به آن دست یافت.
برنامه پنجساله جدید تمرکز ویژهای بر فناوریهای نوظهور دارد؛ از تحویل با پهپاد و رباتهای هوشمند گرفته تا انرژی هیدروژنی و رابطهای مغز و کامپیوتر، همگی در دستور کار پنج سال آینده قرار دارند. همچنین، چین قصد دارد در حوزههای فناوری مرزی مانند انرژی همجوشی و کامپیوترهای کوانتومی پیشرفتهای قابل توجهی داشته باشد، با هدف یافتن کاربردهای تجاری عملی.
نقش دولت و سرمایهگذاری
این برنامه به روشنی مشخص میکند که کدام صنایع و فناوریها باید مورد حمایت قرار گیرند. نامگذاری یک بخش باعث آزاد شدن منابع مالی از دولت مرکزی و محلی میشود و سرمایهگذاری بخش خصوصی نیز با اطمینان از کاهش ریسک، به دنبال آن میآید. ایجاد خوشههای تحقیقاتی، علاوه بر جذب تکنولوژیستها، زمینه را برای ورود متخصصان بازاریابی، حسابداری و حقوقی فراهم میکند تا فناوریها از آزمایشگاه به بازار منتقل شوند.
نمونه موفق این رویکرد، پیشرفت چین در هوش مصنوعی است. وقتی چین در ۲۰۱۷ اعلام کرد قصد دارد تا سال ۲۰۲۵ وارد زنجیره ارزش جهانی AI شود، بسیاری کارشناسان خارجی تردید داشتند. اما اکنون چین در برخی حوزهها توانسته رقبای آمریکایی خود را به چالش بکشد و به سرعت به مرکز نوآوری AI تبدیل شود.
موفقیتها و نشانههای امیدوارکننده
اقتصاد کمارتفاع: تحویل بستهها و تاکسیهای پرنده با حمایت دولت از سال ۲۰۲۱ رشد قابل توجهی داشته است.
رابطهای مغز و کامپیوتر: با ورود این فناوری به فهرست «صنایع آینده»، دانشگاهها و استارتاپها برنامههای تحقیقاتی و محصولات اولیه ارائه کردهاند.
توسعه صنعتی و مناطق تخصصی: برخی شهرها، مناطق صنعتی خاص برای فناوریهای نوین ایجاد کردهاند و حتی راهنماییهای قیمتگذاری برای کاشتهای مغزی منتشر کردهاند.
چالشها و محدودیتها
با وجود دستاوردها، شک و تردیدهایی وجود دارد:
برنامههای قبلی مانند Made in China 2025 برخی اهداف کلیدی را محقق نکردند، به ویژه در حوزههای نیمهرساناها و هواپیماهای مسافری.
منابع میتواند پراکنده شود؛ تلاش برای سلطه بر همه فناوریهای نوظهور ممکن است باعث هدررفت سرمایه شود.
برنامههای چین ممکن است واکنش سیاسی ایالات متحده را برانگیزد و محدودیتهایی مشابه گذشته در صادرات فناوری به چین ایجاد شود.
ورود به فناوریهای پیشرفتهتر، با عدم قطعیتهای زیاد همراه است: آیا انرژی هیدروژنی و رباتهای انساننما بازار واقعی خواهند داشت؟ آیا کامپیوترهای کوانتومی و انرژی همجوشی خارج از آزمایشگاه کار خواهند کرد؟
نتیجهگیری
چین با برنامه پنجساله جدید خود، قصد دارد جایگاه خود را در فناوریهای آینده تثبیت کند و به هدف تبدیل شدن به یک قدرت جهانی مدرن نزدیک شود. موفقیتهای گذشته در AI، خودروهای برقی و انرژیهای تجدیدپذیر نشان میدهد که این کشور میتواند در حوزههای خاص پیشرفت کند. با این حال، جاهطلبی گسترده، پیچیدگی فناوریهای پیشرفته و واکنشهای بینالمللی، مسیر چین را پرچالش میکند. تحقق این رؤیاها تنها در صورتی ممکن است که ترکیبی از سیاستگذاری هوشمند، نوآوری واقعی و مدیریت منابع صورت گیرد.
