ترکمنستان

تُرکمَنِستان با نام رسمی جمهوری ترکمنستان (به ترکمنی: Türkmenistan Respublikasy) کشوری محصور در خشکی واقع در آسیای مرکزی است. این کشور از شمال با قزاقستان و ازبکستان و از جنوب با افغانستان و ایران همسایه است و از غرب از طریق دریای کاسپین با کشورهای ایران و جمهوری آذربایجان و روسیه، مرز آبی دارد. ترکمنستان با ۴۸۸ هزار کیلومتر مربع وسعت، پنجاه و دومین کشور پهناور جهان است. همچنین ترکمنستان با بیش از ۷ میلیون نفر جمعیت، ۱۰۴امین کشور پرجمعیت جهان است. این کشور، کم‌جمعیت‌ترین جمهوری در آسیای مرکزی است. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر این کشور، عشق‌آباد است. زبان رسمی این کشور، ترکمنی براساس الفبای لاتین است. بیشتر مردم این کشور از قوم ترکمن و اسلاو هستند و به روسی و زبان ترکمنی (شاخه‌ای از زبان‌های ترکی) صحبت می‌کنند. دین اکثر مردم ترکمنستان اسلام است اما حکومت این کشور، سکولار است. ترکمنستان از دیرباز گذرگاهی برای چندین امپراتوری و فرهنگ بوده است. مرو یکی از قدیمی‌ترین شهرها-واحه‌ها در آسیای مرکزی است و زمانی یکی از بزرگ‌ترین شهرهای جهان به‌شمار می‌رفت. این شهر همچنین یکی از مراکز بزرگ جهان اسلام بود و ایستگاهی مهم در جاده ابریشم به حساب می‌آمد. ترکمنستان در سال ۱۸۸۱ ضمیمه امپراتوری روسیه شد و در جنبش ضد بلشویکی در آسیای مرکزی نقش برجسته‌ای ایفا کرد. در سال ۱۹۲۵، ترکمنستان به عنوان یکی از جمهوری‌های تشکیل‌دهندهٔ اتحاد جماهیر شوروی، با نام جمهوری شوروی سوسیالیستی ترکمنستان (ترکمنستان شوروی) شناخته شد و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ مستقل گردید. ترکمنستان یکی از بدترین سابقه‌های حقوق بشری در جهان را دارد، به‌ویژه در زمینهٔ برخورد با اقلیت‌ها و نبود آزادی مطبوعات و آزادی ادیان. از زمان استقلال از اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱، این کشور تحت حاکمیت رژیم‌های استبدادی سرکوبگر قرار داشته است: ابتدا رئیس‌جمهور مادام‌العمر صفرمراد نیازف (که خود را ترکمن‌باشی یا «رهبر ترکمن‌ها» می‌نامید) تا زمان مرگش در سال ۲۰۰۶؛ سپس قربانقلی بردی‌محمداف که در سال ۲۰۰۷ پس از انتخاباتی غیردموکراتیک به ریاست‌جمهوری رسید (او پیش‌تر وزیر بهداشت، معاون رئیس‌جمهور و سپس رئیس‌جمهور موقت بود)؛ و اکنون پسرش سردار بردی‌محمداف که در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۲ پیروز شد — انتخاباتی که ناظران بین‌المللی آن را نه آزاد و نه عادلانه توصیف کردند — و اکنون قدرت را با پدرش تقسیم می‌کند. ترکمنستان پنجمین ذخایر بزرگ گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد. بخش اعظم این کشور را بیابان قره‌قوم پوشانده است. از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۱۹، شهروندان ترکمنستان برق، آب و گاز طبیعی را به‌صورت رایگان از دولت دریافت می‌کردند. ترکمنستان عضو ناظر سازمان دولت‌های ترک است، یکی از اعضای بنیان‌گذار سازمان بین‌المللی فرهنگ ترکی به‌شمار می‌رود و عضو سازمان ملل متحد است.