تیمور شرقی

تیمور شرقی (به پرتغالی: Timor-Leste) با نام رسمی جمهوری دموکراتیک تیمور شرقی (به پرتغالی: República Democrática de Timor-Leste) کشوری است واقع در جنوب شرق آسیا، کنار دریای باندا، دریای تیمور و دریای فلورس، شرق ایالت سوندای شرقی اندونزی، جنوب مجموعه جزایر ملوک اندونزی و شمال استرالیا، پایتخت آن دیلی است.این کشور شامل نیمه شرقی جزیره تیمور، بخشی برون‌مرزی در شمال غربی به نام اوکوسه، جزایر کوچک آتاورو و جاکو است. استرالیا همسایه جنوبی این کشور است که توسط دریای تیمور از آن جدا شده است. مساحت این کشور ۱۴۹۵۰ کیلومتر مربع است. دیلی، در ساحل شمالی تیمور، پایتخت و بزرگترین شهر آن است. تیمور شرقی ۱٬۳۵۴٬۶۶۲ نفر جمعیت دارد که ۹۹.۵۳ آنان مسیحی هستند و از این میان ۹۷.۵۷ درصد آنان مسیحی کاتولیک و ۱.۹۶ درصد پروتستان هستند. زبان تتومی و پرتغالی زبان‌های رسمی تیمور شرقی هستند. واحد پول این کشور دلار آمریکا است. تیمور در طول زمان توسط اقوام مختلف پاپوآیی و اتریشونیایی اسکان داده شد که ترکیبی متنوع از فرهنگ‌ها و زبان‌های مرتبط با آسیای جنوب شرقی و ملانزی را ایجاد کردند. تیمور شرقی در قرن شانزدهم تحت نفوذ پرتغال قرار گرفت و تا سال ۱۹۷۵ مستعمره پرتغال باقی ماند. درگیری‌های داخلی پیش از اعلام یکجانبه استقلال و تهاجم و الحاق اندونزی رخ داد. اشغال بعدی تیمور شرقی توسط اندونزی با نقض شدید حقوق بشر، از جمله شکنجه و قتل عام، مجموعه‌ای از رویدادها به نام نسل‌کشی تیمور شرقی، مشخص شد. مقاومت در سراسر دوران حکومت اندونزی ادامه یافت در جریان خشونت‌ها در سال ۱۹۹۹ بیش از یک هزار نفر کشته و عده زیادی بی‌خانمان شدند. بیشتر موارد نقض حقوق بشر و خونریزی‌ها در تیمور شرقی در سال ۱۹۹۹، نتیجه اقدامات شبه نظامیان مسلح بوده و ارتش اندونزی مسئول مسلح کردن و متشکل کردن این شبه نظامیان بوده‌است و سرانجام‌ یک اقدام خودمختاری تحت حمایت سازمان ملل متحد منجر به انصراف اندونزی از کنترل این سرزمین شد.تیمور شرقی تا سال ۲۰۰۲ از جمله استان‌های اندونزی بود و سرانجام در ۲۰ مه ۲۰۰۲ تیمور شرقی از اندونزی جدا شد و اعلام استقلال کرد. این کشور به اولین کشور مستقل جدید قرن بیست و یکم تبدیل شد. در همان سال، روابط با اندونزی برقرار و عادی شد و اندونزی نیز از پیوستن تیمور شرقی به آسه‌آن حمایت کرد ۷۸/۵ درصد مردم این کشور کوچک طی همه‌پرسی عمومی و زیر نظارت نیروهای حافظ صلح ملل متحد، در ۳۰ اوت ۱۹۹۹ به استقلال خود از اندونزی رای دادند که با توجه به عدم داشتن تجربه جهت امور کشور، آماده‌سازی دولت جهت به دست گرفتن قدرت و استقرار نظام اداری جدید، مقدماتی لازم داشت که با سپردن موقتی به سازمان ملل تحت عنوان دولت انتقالی این امر در سال ۲۰۰۲ فراهم گردید. این کشور کوچک و نوپاترین دموکراسی آسیا، در سال ۲۰۱۸ میلادی به رغم گذشت ۱۵ سال بعد از استقلال از اندونزی با چالش‌های اقتصادی بسیار زیادی مبارزه می‌کرد. جمعیت تیمور شرقی به دلیل نرخ باروری بالا، رو به جوان شدن است. در نیم قرن گذشته آموزش باعث افزایش سوادآموزی ، به ویژه در دو زبان رسمی پرتغالی و تتوم شده است. تنوع قومی و زبانی بالا در ۳۰ زبان بومی که در کشور صحبت می‌شود، منعکس شده است. اکثر جمعیت کاتولیک هستند که در کنار سنت‌ها و باورهای قوی محلی، به ویژه در مناطق روستایی، همزیستی دارند.