ایتالیا

ایتالیا (به ایتالیایی: Italia) با نام رسمی جمهوری ایتالیا (به ایتالیایی: Repubblica Italiana) کشوری در جنوب و غرب اروپا است. این کشور از یک شبه‌جزیره که به دریای مدیترانه امتداد یافته و رشته‌کوه آلپ در مرز شمالی آن قرار دارد، تشکیل شده است و نزدیک به ۸۰۰ جزیره از جمله سیسیل و ساردنی را در بر می‌گیرد. ایتالیا از غرب با فرانسه، از شمال با سوئیس و اتریش، از شرق با اسلوونی، و از درون مرزهای خود با دو دولت محصور واتیکان و سان مارینو هم‌مرز است، در حالی‌که کامپیونه دیتالیا نیز برون‌بومی ایتالیایی در خاک سوئیس به‌شمار می‌آید. مساحت کشور حدود ۳۰۱٬۳۴۰ کیلومتر مربع بوده و دهمین کشور بزرگ قارهٔ اروپا به‌شمار می‌آید. جمعیت آن نزدیک به ۵۹ میلیون نفر است که ایتالیا را به سومین عضو پرجمعیت اتحادیه اروپا بدل می‌کند. رم پایتخت و بزرگ‌ترین شهر کشور است و از دیگر شهرهای مهم آن می‌توان به میلان، ناپل، تورین، پالرمو، بولونیا، فلورانس، جنوا و ونیز اشاره کرد. واحد پول این کشور یورو، زبان رسمی آن ایتالیایی و بیش از ۹۰ درصد مردم آن مسیحی، عمدتاً کاتولیک رومی هستند. بیشتر سرزمین ایتالیا دارای آب‌وهوای مدیترانه‌ای و معتدل فصلی است و تفاوت چشمگیری میان آب‌وهوای نواحی ساحلی و کوهستانی آن وجود دارد. تاریخ ایتالیا به اقوام گوناگون ایتالیایی‌تبار بازمی‌گردد که از میان آن‌ها، رومیان باستان جایگاهی ویژه دارند. رومیان در دوران جمهوری، بر پیرامون دریای مدیترانه چیرگی یافتند و در دورهٔ امپراتوری روم قرن‌ها بر آن فرمان راندند. با گسترش مسیحیت، شهر رم به مرکز کلیسای کاتولیک و مقر پاپی بدل شد. یورش‌های اقوام بربر و عوامل دیگر، به سقوط امپراتوری روم غربی در گذر از دوران باستان متأخر به اوایل قرون وسطی انجامید. تا سدهٔ یازدهم میلادی، دولت‌شهرهای ایتالیایی و جمهوری‌های دریایی به شکوفایی اقتصادی و تجاری رسیدند و زمینه‌ساز پیدایش سرمایه‌داری نوین شدند. در سده‌های پانزدهم و شانزدهم، رنسانس ایتالیا شکوفا شد و سپس به دیگر نقاط اروپا گسترش یافت. در همین دوران، کاوشگران ایتالیایی راه‌های تازه‌ای به سوی خاور دور و دنیای نو گشودند و سهم بزرگی در عصر اکتشافات داشتند. پس از قرن‌ها پراکندگی سیاسی و سرزمینی، ایتالیا سرانجام در سال ۱۸۶۱ میلادی و در پی جنگ‌های استقلال ایتالیا و کاروان هزار نفره به‌دست جوزپه گاریبالدی، تقریباً به‌طور کامل یکپارچه شد. این وحدت زیر رهبری خاندان ساووی و از طریق پادشاهی ساردنی-پیه‌مونت تحقق یافت و بدین‌سان پادشاهی ایتالیا تأسیس گردید. از اواخر سدهٔ نوزدهم تا آغاز سدهٔ بیستم، کشور مسیر صنعتی شدن را پیمود و امپراتوری استعماری خود را ایجاد کرد، در حالی که جنوب کشور در فقر گسترده باقی ماند و این نابرابری موجب شکل‌گیری موج بزرگی از مهاجرت به قارهٔ آمریکا شد. میان سال‌های ۱۹۱۵ تا ۱۹۱۸، ایتالیا در جنگ جهانی اول در کنار متفقین علیه قدرت‌های مرکز جنگید. در سال ۱۹۲۲، دیکتاتوری فاشیستی در کشور برقرار شد. در جنگ جهانی دوم، ایتالیا ابتدا از اعضای دولت‌های محور بود تا آن‌که پس از انعقاد آتش‌بس با متفقین (۱۹۴۳–۱۹۴۰) به‌عنوان هم‌رزمان متفقین در کنار جنبش مقاومت ایتالیا و در جریان آزادسازی ایتالیا (۱۹۴۵–۱۹۴۳) جنگید. پس از پایان جنگ، نظام پادشاهی لغو شد و جمهوری ایتالیا پدید آمد و کشور روندی سریع از بازسازی و بهبود را آغاز کرد. ایتالیا کشوری توسعه‌یافته با اقتصادی پیشرفته است و تولید ناخالص داخلی آن هشتمین در جهان به‌شمار می‌آید. این کشور دارای دومین بخش صنعت تولیدی بزرگ در اروپا بوده و نقشی برجسته در امور اقتصادی، نظامی، فرهنگی و سیاسی منطقه‌ای و تا حدی جهانی ایفا می‌کند. ایتالیا از اعضای بنیان‌گذار و پیشروی اتحادیه اروپا است و در سازمان‌ها و مجامع بین‌المللی گوناگونی عضویت دارد. به‌عنوان یکی از قدرت‌های فرهنگی جهان، ایتالیا از دیرباز به‌عنوان مرکز جهانی هنر، موسیقی، ادبیات، آشپزی، مد، علم و فناوری شناخته می‌شود و خاستگاه اختراعات و اکتشافات بسیاری بوده است. این کشور با ۶۱ اثر ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو، بیشترین تعداد این آثار را در جهان دارد و پنجمین مقصد گردشگری پربازدید در سطح بین‌المللی به‌شمار می‌رود.