گروئنلند

گرینلند یا گروئنلند (به گرینلندی: Kalaallit Nunaat) (به دانمارکی: Grønland) یک قلمرو خودگردان دانمارک است و بزرگ‌ترین بخش از سه بخش تشکیل‌دهنده پادشاهی دانمارک به لحاظ مساحت است، سایر بخش‌ها شامل دانمارک خود و جزایر فارو می‌شوند. شهروندان گرینلند، شهروندان دانمارک هستند؛ بنابراین آن‌ها شهروند اتحادیه اروپا (EU) محسوب می‌شوند، اگرچه گرینلند بخشی از اتحادیه اروپا نیست. گرینلند بزرگ‌ترین جزیره جهان است و بین اقیانوس‌های قطب شمال و آتلانتیک واقع شده و شرق مجمع‌الجزایر آرکتیک کانادا قرار دارد. این جزیره یک مرز کوچک به طول ۱٫۲ کیلومتر با کانادا در جزیره هانس دارد. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر آن نوک است. جزیره کافه‌کلوبن در شمال جزیره، شمالی‌ترین نقطه غیرقابل منازعه زمین در جهان است – دماغه موریس جسوپ در جزیره اصلی تا دهه ۱۹۶۰ به عنوان این نقطه شناخته می‌شد. از نظر اقتصادی، گرینلند به شدت به کمک‌های مالی دانمارک وابسته است. با اینکه گرینلند بخشی از قاره آمریکای شمالی است، از نظر سیاسی و فرهنگی از سال ۹۸۶ تا اوایل قرن پانزدهم با نروژ مرتبط بود. از قرن هجدهم، پس از اتحاد دانمارک و نروژ و تأسیس سکونتگاه نوک، گرینلند به تدریج با دانمارک مرتبط شد. گرینلند حداقل در ۴۵۰۰ سال گذشته به‌طور متناوب توسط مردم قطبی سکونت داشته که نیاکان آن‌ها از منطقه‌ای که امروز کانادا نامیده می‌شود مهاجرت کرده‌اند. نورسمنها از نروژ در قرن دهم قسمت جنوبی گرینلند را که خالی از سکنه بود، سکونت دادند (پس از سکونت در ایسلند) و نسل آن‌ها به مدت ۴۰۰ سال در گرینلند زندگی کردند تا اینکه در اواخر قرن پانزدهم ناپدید شدند و اینوئیتها در قرن سیزدهم به آنجا رسیدند. از اواخر قرن پانزدهم، پرتغال تلاش کرد مسیر شمالی به آسیا را بیابد، که در نهایت به نخستین ترسیم نقشه‌ای از سواحل گرینلند منجر شد. در قرن هفدهم، کاوشگران دانمارک-نروژ دوباره به گرینلند رسیدند و پس از یافتن اینکه سکونتگاه پیشین آن‌ها از بین رفته است، حضور دائمی اسکاندیناوی را دوباره برقرار کردند. وقتی دانمارک و نروژ در سال ۱۸۱۴ جدا شدند، گرینلند به دانمارک منتقل شد. قانون اساسی ۱۹۵۳ دانمارک، وضعیت مستعمره‌ای گرینلند را پایان داد و آن را کاملاً در ساختار دولت دانمارک ادغام کرد. در همه‌پرسی خودگردانی گرینلند در سال ۱۹۷۹، دانمارک به گرینلند خودگردانی اعطا کرد. در همه‌پرسی خودگردانی گسترده گرینلند در سال ۲۰۰۸، گرینلندی‌ها به تصویب قانون خودگردانی رأی دادند که قدرت بیشتری را از دولت دانمارک به ناسلوت (دولت گرینلند) منتقل کرد. در این ساختار، گرینلند به تدریج مسئولیت خدمات دولتی و حوزه‌های تخصصی را بر عهده گرفت. دولت دانمارک همچنان کنترل شهروندی، سیاست‌های پولی، سیاست‌های امنیتی و امور خارجه را دارد. با ذوب شدن یخ‌ها به دلیل تغییرات اقلیمی، منابع معدنی فراوان و موقعیت استراتژیک آن بین اوراسیا، آمریکای شمالی و منطقه قطبی، گرینلند اهمیت استراتژیک برای پادشاهی دانمارک، ناتو و اتحادیه اروپا دارد. از سال ۲۰۲۵، ایالات متحده تهدیدهای الحاق گرینلند را پیگیری کرده است که منجر به بحران گرینلند شد. اکثر ساکنان گرینلند اینوئیت هستند. جمعیت عمدتاً در سواحل جنوب غربی متمرکز است که به شدت تحت تأثیر عوامل اقلیمی و جغرافیایی قرار دارد و بقیه جزیره کم‌جمعیت است. با جمعیتی معادل ۵۶٬۵۸۳ نفر (۲۰۲۲)، گرینلند کم‌تراکم‌ترین کشور جهان است. گرینلند از نظر اجتماعی پیشرو است، مانند دانمارک شهری؛ آموزش و بهداشت رایگان است و حقوق LGBTQ در گرینلند از گسترده‌ترین‌ها در جهان است. شصت و هفت درصد از تولید برق آن از انرژی‌های تجدیدپذیر، عمدتاً از برق آبی، تأمین می‌شود.