کالایاب
اخبار بازار ارز
  • افول دلار / بعضی از گمانه‌زنی‌ها حاکی از این است که قیمت دلار طی روزهای آینده با کاهش زیادی مواجه خواهد شد

    چه ارزهای صادراتی به کشور برگشته باشند و چه برنگشته باشند، قیمت دلار تا حدودی با کاهش مواجه شده است. البته که دیروز در ابتدای روز قیمت دلار روی مرز 14 هزار تومان بود و در اواسط روز به 14 هزار و 300 تومان رسید، اما در حالت کلی رئیس‌کل بانک مرکزی معتقد است نرخ ارز کاهش داشته است.

    سازندگی: دلار میان کانال 13 هزار و 14 هزار تومان رفت‌وآمد می‌کند. همان دلاری که چند روز پیش سرکی به کانال 15 هزارتومانی کشیده بود و چند ماه پیش هم رکورد 18 هزار تومان را ثبت کرد و البته همان دلاری که سال گذشته این روزها در کوچه‌پس‌کوچه‌های میدان فردوسی بعد از کلی بگیروببند دولت و دستوری عمل کردن و تک‌نرخی کردن آن، حدود 7 – 6 هزار تومان خریدوفروش می‌شد.
    احتمالاً بعد از افزایش تنش امریکا و اعلام تحریم‌های بیشتر علیه ایران، این احتمال می‌رفت که قیمت دلار با افزایش مواجه شود. اما طی یک سال گذشته معادلات تغییر کرده است. دقیقاً همان زمان‌هایی که تحریم و تهدید بیشتر علیه کشور اعمال می‌شود، قیمت دلار روند نزولی طی می‌کند. روند کاهش دلار و البته به دنبال آن طلا و سکه به حدی بود که طی یکی دو روز گذشته، «سبزه‌میدان» و «پله آهنی» با شلوغی و ورود نیروهای پلیس مواجه شدند. بعضی از پیش‌بینی‌ها حاکی از این است که قیمت دلار بیشتر از این کاهش خواهد یافت، اما این کاهش خیلی بادوام نخواهد بود. 

    دلارها برگشتند؟
    آمارها درباره بازگشت ارز ضدونقیض است. همین چند روز پیش، حسین میرشجاعیان، مشاور وزیر اقتصاد اعلام کرد که ۳۰ میلیارد دلار از مجموع ۴۰ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات، نه به‌صورت کالا و نه به هیچ صورت دیگری وارد کشور نشده است. او گفت: برخی صادرکنندگان ادعا می‌کنند که از طریق ارزهای صادراتی، خودشان واردات مواد اولیه را انجام داده‌اند که همه اینها از طریق کارت‌های بازرگانی و همچنین سامانه نیما قابل‌بررسی است. همچنین ۳۰ میلیارد دلار از ارز حاصل از صادرات غیرنفتی در بین هیچ‌کدام از موارد مربوط به واردات مواد اولیه نبوده است و عملاً مشمول صادرات بدون بازگشت ارز می‌شوند.
    درحالی‌که مشاور وزیر اقتصاد از بازنگشتن این میزان ارز حاصل از صادرات صحبت می‌کنند که رئیس‌کل بانکی مرکزی صحبت دیگری را مطرح می‌کند و وجهی خوشایند را به نمایش می‌گذارد. عبدالناصر همتی مدعی است ۶۰ درصد ارز ناشی از صادرات، به چرخه اقتصاد کشور بازگشته است. او در یادداشت اینستاگرامی‌اش نوشت: سال ۹۷، ارز برگشتی براساس روش‌های ابلاغی بانک مرکزی یعنی فروش در سامانه نیما، عرضه در صرافی‌ها، واردات در مقابل صادرات خود، واگذاری ارز پروانه صادراتی و نیز واگذاری به بانک مرکزی، به رقمی معادل ۱۸.۷ میلیارد دلار رسید. با توجه به برآوردی که از خالص ارز صادراتی، با لحاظ هزینه‌های مبادلاتی ناشی از تحریم و متداول بودن تسویه ریالی صادرات در نیمه اول سال قبل، می‌شود، تاکنون، نزدیک ۶۰ درصد ارز ناشی از صادرات، به چرخه اقتصاد برگشته است.
    محمد لاهوتی، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران، از هجمه‌ای که به گفته او طی هفته‌های اخیر علیه صادرکنندگان با موضوع عدم بازگشت حجم عمده‌ای از ارز حاصل از صادرات به داخل کشور، وارد شده انتقاد کرد و گفت: آمار غیرواقعی که چندی پیش از سوی یکی از مسئولان وزارت اقتصاد مبنی بر بازگشت محدود ارز صادراتی به داخل کشور، ارائه شد موجی از انتقادات جامعه را به‌سوی فعالان اقتصادی و صادرکنندگان کشور به همراه آورد. این درحالی است که در شرایط تحریمی این روزهای کشور که درآمدهای نفتی دولت به‌شدت کاهش‌یافته است، باید صادرکنندگان را به‌عنوان سربازان خط مقدم اقتصاد کشور، موردتقدیر قرار داده و به شکلی شایسته از این قشر دفاع کرد.
    حالا چه ارزها برگشته باشند و چه برنگشته باشند، قیمت دلار تا حدودی با کاهش مواجه شده است. البته که دیروز در ابتدای روز قیمت دلار روی مرز 14 هزار تومان بود و در اواسط روز به 14 هزار و 300 تومان رسید، اما در حالت کلی رئیس‌کل بانک مرکزی معتقد است نرخ ارز کاهش داشته است.
    همتی همچنین اعلام کرد: «مردم نباید وارد بازار ارز شوند چراکه ممکن است متضرر شوند. ذخایر کافی ارز در کشور وجود دارد و بانک مرکزی هر زمانی اراده کند وارد بازار می‌شود، کما اینکه گاهی وارد این بازار شده و نتیجه را تغییر داده است.» همتی در حالی به‌راحتی از مداخله در بازار ارز صحبت می‌کند که سال گذشته زمانی که تازه به ریاست ساختمان شیشه‌ای میرداماد منصوب‌شده بود، می‌گفت: «در نرخ‌ها دخالت نمی‌کنیم تا بازار خودش به تعادل برسد.»
    به‌هرحال همتی مدعی است: طی دو ماه گذشته نیز روند بازگشت ارز صادراتی به کشور خوب بوده و یک مؤلفه به نام واردات برابر صادرات به این بخش اضافه‌شده که براین اساس صادرکنندگان می‌توانند ارز خود را برای وارداتی که ثبت سفارش شده اختصاص دهند.
    او همچنین گفت: تلاش دشمنان شکست‌خورده اما هنوز فشارها ادامه دارد، البته این فشارها نمی‌تواند تأثیری در کشور داشته باشد، چراکه دشمنان زمانی از ارز 40 و 50 هزارتومانی سخن می‌گفتند، اما این اظهارات رؤیایی بیش نبود و طی ماه‌های آینده ثبات بیشتری در کشور حاکم شده و آینده خوبی در انتظار اقتصاد ایران است. به گفته او، بسیاری از نوسانات بازار ارز سیاسی است. مردم نباید وارد این بازار شوند چراکه ممکن است متضرر شوند. ظرف این دو هفته قیمت ارز حدود دو هزار تومان کاهش‌یافته است، بنابراین توصیه می‌شود مردم با توجه به متغیرهای سیاسی تأثیرگذار در بازار ارز وارد آن نشوند.
    البته که نوسانات ارز در کشور در حال حاضر سیاسی است، اما مؤلفه‌های اقتصادی مهم‌تر از مؤلفه‌های سیاسی هستند. حتی به گفته کارشناسان، الان که به‌طور مثال گفته می‌شود نرخ ارز کاهش‌یافته، درواقع به دلیل روش سنتی بانک مرکزی و تزریق دلار در بازار بوده و هیچ اتفاق و اصلاح خاصی در سیاست ارزی کشور رخ نداده است.

    دستور جدید رسید
    روز گذشته، بانک مرکزی به سبک و سیاق یک سال گذشته‌اش، بسته سیاستی جدید تصویب کرد. بسته‌ای که به گفته فعالان اقتصادی جای کار دارد و در آینده باید شاهد اصلاحاتی روی آن بود.
    براساس این مصوبه، «نحوه برگشت ارز پتروشیمی‌ها به چرخه اقتصادی در سال 1398، حداقل 60 درصد سامانه نیما، حداکثر 10 درصد اسکناس و مابقی واردات در مقابل صادرات خود تعیین شد، سایر صادرکنندگان بایستی حداقل 50 درصد ارز خود را در سامانه نیما عرضه نمایند و حداکثر تا 20 درصد به‌صورت اسکناس و مابقی واردات در مقابل صادرات خود یا سایر اشخاص نسبت به برگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی اقدام کنند.» در بدبینانه‌ترین حالت به نظر می‌رسد که بانک مرکزی صادرکنندگان را مجبور کرده است که تا 20 درصد از ارز صادراتی خود را به‌صورت اسکناس به چرخه اقتصادی وارد کنند تا بازار داخل و خریدوفروش دلار میان مردم هم آرام بگیرد.
    همچنین مقرر شد «بانک مرکزی در خصوص نحوه رفع تعهد ارز حاصل از صادرات سال 1397 نسبت به معرفی صادرکنندگانی که ارز حاصل از صادرات خود را به چرخه اقتصادی برابر دستورالعمل‌های صادره در سال گذشته اقدام کرده‌اند به سازمان امور مالیاتی اقدام کند. در همین زمینه به اطلاع می‌رساند صادرکنندگانی که تاکنون موفق به برگشت کامل ارز صادراتی خود نشده‌اند تا پایان تیرماه مهلت دارند مطابق دستورالعمل‌های ابلاغی سال 1397 نسبت به برگشت ارز اقدام کنند.» البته در این مصوبه در حالی صحبت از تیرماه شده است که قبلاً پیشنهاداتی درباره مهلت تا شهریورماه بود. اواخر فروردین امسال، عضو کمیته ارزی اتاق بازرگانی ایران از تمدید مهلت بازگشت ارز صادرات تا شهریور ۹۸ خبر داده بود.
    براساس سیاست جدید اعلامی «۸۰ درصد ارزش آمار صادراتی صادرکنندگان به دلیل نحوه محاسبه ارزش پایه صادراتی در عملکرد ۹۸ و سال گذشته صادرکنندگان محاسبه و لحاظ می‌شود. همچنین صادرات ریالی به کشورهای عراق و افغانستان قبل از تاریخ 1397.5.16، پس از ارائه اطلاعات پروانه‌های صادراتی به بانک مرکزی در صورت پذیرش آن بانک در عملکرد صادراتی سال گذشته لحاظ می‌شود.» بانک مرکزی درنهایت هم گفته است تمام صادرکنندگان باید میزان ارز برگشتی به چرخه اقتصاد را در روش‌های مختلف براساس ضوابط اعلامی بانک مرکزی در سامانه‌های ذی‌ربط ثبت کنند تا نسبت به رفع تعهد آنها دربرگشت ارز اقدام شود.
    لاهوتی، رئیس کنفدراسیون صادرات همچنین گفت: بخشنامه جدید بانک مرکزی یک‌بار دیگر موج نگرانی‌ها را میان فعالان اقتصادی و صادرکنندگان ایجاد کرده است به‌طوری‌که بر اساس این بخشنامه، کانال‌هایی برای فرآیند بازگشت ارز صادراتی به چرخه اقتصادی کشور تعیین‌شده است که قطعاً به حجم گرفتاری‌ها و محدودیت‌های پیش روی کسب‌وکار صادرکنندگان اضافه خواهد کرد.