کالایاب
جهان
  • آلمان و شراکت برجامیِ دور از حد انتظار

    تهران- ایرنا- همکاری های ایران و آلمان پس از برجام به ویژه در حوزه اقتصادی با پیش بینی ها فاصله بسیار داشت. پس از پیمان شکنی آمریکا و وضع تحریم های ضدایرانی هم اقدام آلمان برای حفظ توافق هسته ای، همچون دیگر اعضای اروپایی برجام فرسنگ ها از تعهدات برلین دور ماند.

    به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، به تازگی و برخلاف ماه های گذشته، اظهارنظرهای مقامات آلمانی درباره تبعات تضعیف برجام بیشتر به گوش می رسد.
    «هایکو ماس» وزیر امور خارجه آلمان روز شنبه در گفت وگو با یک روزنامه آلمانی ضمن اشاره به ضرورت پایبندی تهران به تعهدات مندرج در برجام، خروج یک جانبه واشنگتن از برجام را غیرقابل درک خواند و از اعتقاد اتحادیه اروپا به گفت وگو به جای تشدید درگیری های لفظی میان دو طرف سخن گفت. وی همچنین تصریح کرد سیاست «فشار مضاعف» دولت «دونالد ترامپ» بر ایران راه به جایی نخواهد برد.
    وی هفته گذشته در دیدار با «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه آمریکا بر نگرانی های برلین از تشدید تنش ها در خاورمیانه انگشت نهاد. ماس ابتدای هفته گذشته در گفت وگو با نشریه «بلید» بیان داشت که اتحادیه اروپا به توافق هسته ای و وجود آن نیازمند است.

    ** اذعان آلمانی ها به تمهیدات ناکافی اروپا برای حفظ برجام
    اظهارات «آنگلا مرکل» درباره عملکرد اروپا پیرامون حفظ توافق هسته ای که در گفت وگوی وی با روزنامه «زوددویچه سایتونگ» صورت گرفت، اواخر هفته گذشته در بسیاری از رسانه ها انعکاس یافت. صدراعظم آلمان اذعان داشته عملکرد اروپا در مورد ایران ضعیف و در رابطه با تقابل با تحریم های آمریکا به منظور حفظ توافق هسته ای با چالش مواجه است.
    در حالی که فرانسوی ها در برابر مطالبه تهران برای فعال شدنِ هر چه زودتر «اینستکس» یعنی سازوکار مبادله مالی ایران و اروپا از پیشرفت های قابل توجه این سازوکار سخن می گویند، سخنگوی دولت آلمان هجدهم اردیبهشت ماه اعلام داشت اجرایی شدن ایجاد کانال مالی برای ارتباط ایران و اروپا طولانی‌تر از پیش‌بینی‌ها شد. «اشتفان زایبرت» چند روز بعد از تلاش برلین برای ایجاد یک کانال مالی برای تجارت قانونی ایران سخن گفت.
    اینستکس که پیش از این قرار بود با عنوان «اس.پی.وی» تشکیل شود، پس از ماه ها کش و قوس بهمن ماه پارسال راه اندازی شد تا در ابتدا به هموارسازی مسیر مبادلات غذا و دارو پرداخته و به عنوان یک نهاد اروپایی مستقل و به دور از چرخه دلار، حوزه فعالیت های خود را به سایر اقلام توسعه دهد.
    پس از تاسیس این نهاد در وزارت اقتصاد فرانسه، امور اجرایی اینستکس به این کشور و مسائل نظارتی به انگلیس سپرده شد تا در نهایت «پر فیشر» بانکدار باسابقه آلمانی ریاست این سازوکار را بر عهده گیرد.

    ** برلین و دفاع از برجام در عرصه کلام
    آلمان کشوری بود که در جریان گفت وگوی مربوط به مذاکرات هسته ای نقشی در مجموع مثبت داشت یا اینکه از دید برخی ناظران دست کم سنگ اندازی را در مسیر دستیابی به توافق صورت نداد.
    پس از انعقاد توافق هسته ای در تیرماه 94 تاکنون هم رهبران برلین در زمره مدافعان این توافق قرار داشته اند. مرکل در دیدار کوتاه خود با رئیس جمهوری آمریکا که اولین ملاقتش با ترامپ از زمان راهیابی به کاخ سفید بود، یکی از موضوعات گفت وگو را به برجام اختصاص داد.
    وی اردیبهشت ماه پارسال و چند روز قبل از خروج آمریکا از برجام به ترامپ گفت آلمان از توافق هسته ای حمایت می کند. مرکل البته در اظهارنظری پرسش برانگیز کوشید تا نوعی قرابت با دغدغه های رئیس جمهوری آمریکا را به نمایش بگذارد و اظهار داشت از نظر آلمان برجام موثر بوده و امکان نظارت بیشتر بر ایران را فراهم کرده اما کافی نیست و برنامه موشکی و حضور نظامی‌ ایران در منطقه همچنان منبع نگرانی است.
    پیش از آن یعنی در مهرماه 96 نیز صدراعظم آلمان در تماس تلفنی ترامپ که برای تبریک پیروزی انتخاباتی مرکل صورت گرفته بود، به منظور اقناع رئیس جمهوری آمریکا به باقی ماندن در برجام بر حمایت آلمان از توافق هسته‌ای با ایران تاکید کرد. مرکل در ادامه نیز در فرصت های گوناگون موضع کشورش در قبال توافق هسته ای را تشریح کرد از جمله بهمن ماه پارسال در اجلاس امنیتی مونیخ، برجام را به رغم خروج آمریکا توافقی کارآمد خواند.
    در سالگرد خروج آمریکا از برجام که جمهوری اسلامی ایران برای کاهش تعهدات هسته ای در چارچوب برجام اقدام کرد، مرکل همنوا با دیگر رهبران اروپایی از ایران خواست تا به تعهدات خود پایبند بماند و اظهار داشت تهران باید بپذیرد که منافع آن در پایبندی‌ به تعهداتش در چارچوب برجام است. وی با تاکید بر اینکه همچنان برجام بهترین راه حل است از حمایت جدی اروپا از توافق هسته ای سخن گفت.

    ** آلمان و برجام؛ شراکتی پایین تر از حد انتظار
    آلمان تا پیش از تحریم های هسته ای اوایل دهه جاری بزرگترین شریک اروپایی ایران محسوب می شد؛ روابط اقتصادی دو طرف اما در جریان تحریم های هسته ای پیش از برجام به سراشیبی افتاد.
    برجام هر چند باعث رفع بسیاری از تحریم ها شد اما آلمانی ها با تردید و تعلل بسیار، توسعه همکاری های تجاری و اقتصادی را از سرگرفتند. بر اساس اعلام تیرماه پارسالِ رایزن اقتصادی ایران در آلمان، حجم روابط اقتصادی دو کشور پس از برجام با رشدی 26 درصدی به سه میلیارد و 400 میلیون دلار رسیده است. منابع مختلف حجم این روابط را در سال های 2014 و 2015 حدود 2 و نیم میلیارد دلار اعلام کرده بودند.
    نگاهی به این آمار و مقایسه آن با دیگر اعداد و ارقام مربوط به تجارت خارجی ایران طی چهار سال گذشته نشان می دهد که رشد تجارت ایران و آلمان در سال های پس از برجام روند کندی را پیموده است.
    این در حالی است که «زیگمار گابریل» معاون صدراعظم و وزیر اقتصاد آلمان از نخستین مقامات اروپایی بود که بلافاصله پس از انعقاد برجام در تیرماه 94 به ایران سفر کرد؛ سفری که مهرماه سال بعد هم تکرار شد و هیات های آلمانی متعددی راهی ایران شدند اما در عمل تحول جدی در مناسبات دو طرف صورت نگرفت.
    اکنون نیز آلمانی ها پس از خروج از برجام با سیاست هایی مشابه انگلیس و فرانسه، تهران را به ادای تعهدات مندرج در توافق هسته ای فرامی خوانند و خود در ادای مسوولیت های برجامی به غایت کُند و ضعیف عمل می کنند.