بورس کالا چیست؟

امروزه طبقه‌بندی‌های متعددی برای یک بورس کالایی وجود دارد. اما گسترش بازارهای بخش مالی و حقیقی اقتصاد سبب شده چندین نوع از بررسیها در قالب یک تشکل متمرکز قرار داشته باشند. عموما بورس‌های کالایی را در مقابل بورس‌های اوراق بهادار تعریف می‌کنند. به عبارتی هر آن چیزی که در زمینه، فلزات و مواد معدنی (کانی ها)، انرژی و محصولات کشاورزی مورد مبادله قرار می‌گیرد در زمره بورس کالایی می‌گنجد. مهمترین مامویت بورس کالایی بر اساس گزارشات آنکتاد کمک به ساماندهی و اصلاح ساختار بازار محصولات بخش کشاورزی از طریق شفافیت اطلاعات، کشف قیمت، توزیع ریسک و سیالیت در معاملات و همچنین تامین منابع مالی مورد نیاز فعالان بخش کشاورزی از طریق توسعه بازار سرمایه است که اولی در کشورهای درحال توسعه و دومی در کشورهای پیشرفته و صنعتی ملاک عمل قرار می‌گیرد.

قرارداد آتی سکه طلا چیست؟

قرارداد آتی، توافق نامه‌ای مبنی بر خرید و فروش یک دارایی در زمان معین در آینده و باقیمت مشخص است. به عبارت دیگر در بازار آتی، خرید و فروش دارایی پایه قرارداد براساس توافق نامه‌ای که به قرارداد استاندارد تبدیل شده است، صورت می‌گیرد که در آن به دارایی با مشخصات خاصی اشاره می‌شود. در بازارهای آتی الزامی نیست که کالا یا دارایی به طور فیزیکی رد و بدل شود و برخلاف بازارهای نقدی، انتقال مالکیت فوری دارایی مطرح نمی‌شود. بنابراین در این بازارها بدون در نظر گرفتن این که فرد مالک دارایی باشد یا نباشد، قراردادها قابل خرید و فروش هستند. برخلاف بازارهای نقد که پشتوانه آن تحویل دارایی است، بازارهای معاملات آتی مبتنی بر تسویه نقدی است و یکی از اهداف آن، خرید و فروش دارایی در آینده است.

مزایای قرارداد آتی سکه طلا

1. سرمایه‌گذاران با استفاده از معاملات قراردادآتی از قرار گرفتن دارایی‌هایشان در معرض نوسانات قیمت بازار جلوگیری می‌نمایند.

2. امکان فروش استقراضی دارایی: در قراردادهای آتی برای اینکه سرمایه‌گذار قادر به فروش قرارداد آتی باشد نیاز به مالک بودن آن کالا یا دارایی معین ندارد بلکه با عمل پیش فروش می‌تواند یک قرارداد آتی را در بازار بفروشد و در صورت نیاز به تحویل، آنرا از بازار فیزیکی تهیه نماید.
3. اهرم مالی: سرمایه گذار با یک سپرده اولیه می‌تواند معادل ارزش دارایی را کنترل کند.

معاملات آتی سکه به چه معناست؟

به صورت ساده به قراردادهایی گفته می شود که توسط بورس کالا در اختیار معامله گران قرار می گیرد و با خرید و فروش آنها می توان به کسب درآمد پرداخت. برخلاف بازار بورس که شما تنها می توانید سهامی را خریداری کرده و با افزایش قیمت آنها سود کنید، در بازار سکه آتی از هر دو جهت بازار (خرید یا فروش) می توان سودآوری داشت.

چگونه میتوانیم وارد این بازار شویم؟

با مراجعه به یکی از کارگزاری هایی که مجوز فعالیت در بازار آتی را داشته باشند. می توانید مراحل را از طریق وبسایت ما پیگیری نمایید تا با آشنایی شما با کارگزاران معتبر، روند ورود شما به بازار را تسریع و تسهیل شود.

این معاملات به چه صورتی انجام میشود؟

به صورت تلفنی و یا از طریق سیستم معاملات آنلاین که پنل آن از طریق کارگزاری در اختیار شما قرار خواهد گرفت. پنل آنلاین امکان خرید و فروش به صورت اینترنتی را برای شما فراهم خواهد کرد که از طریق وبسایت و اپلیکیشن موبایل انجام پذیر خواهد بود.

با چه میزان سرمایه می توان شروع کرد؟

سرمایه زیادی نیاز ندارید. حتی با یک قرارداد می توانید شروع کنید که اکنون مبلغی در حدود 1.150.000 تومان می باشد. البته مبلغ هر قرارداد در دوره های مختلف می تواند متفاوت باشد که این تغییرات از طریق شرکت بورس کالا ایران و کارگزاری شما به اطلاع تان خواهد رسید.

هر قرارداد چه مشخصاتی دارد؟

هر قرارداد شامل 10 سکه می باشد که تاریخ معینی جهت تحویل آن نیز تحت عنوان سررسید مشخص شده است.

سرمایه گذار به منظور اخذ کد معاملات قراردادهای آتی باید در کارگاه آموزشی "مفاهیم اولیه و فرایند معاملات آتی در بورس کالا" شرکت نمایند. در انتهای دوره آموزشی از متقاضیان آزمون اخذ می شود و در صورتی که متقاضی حدنصاب نمره را کسب نماید مجاز به دریافت کد معاملات قراردادهای آتی خواهد بود. سپس سرمایه‌گذار به کارگزاری مراجعه نموده و نامه معرفی به بانک، جهت افتتاح حساب در اختیار بورس کالا را دریافت می‌نماید

کارمزد این معاملات چقدر می باشد؟

در حال حاضر برای هر قرارداد مبلغ 6000 تومان باید کارمزد بپردازید.

3000 تومان برای ورود به پوزیشن و 3000 تومان برای آفست کردن پوزیشن.

ساعات و روزهای معاملات بازار آتی به چه صورت است؟

هر روز از ساعت 10:30 تا 19:00 می توان در بازار آتی نسبت به انجام معامله اقدام کرد. البته روزهای پنجشنبه ساعت پایان معاملات 16:00 می باشد.

دوره های انجام معاملات در یک روز به چه صورت است؟

1) دوره پیش گشایش از 10:00 تا 10:30
2) حراج تک قیمتی راس ساعت 10:30
3) حراج پیوسته از 10:30 تا 18:55 [ پنجشنبه ها از 10:30 تا 15:55 ]
4) دوره پایانی معاملات از 18:55 تا 19:00 [ پنجشنبه ها از 15:55 تا 16:00 ]

تسویه چیست؟

قیمتی است که در پایان بازار توسط بورس کالا محاسبه و اعلام خواهد شد. در صورتی که شما پوزیشن باز داشته باشید، با توجه به نوع معامله شما (مثلا خرید یا فروش) و فاصله قیمت تسویه از قیمت ورود شما، سود یا زیان محاسبه شده و در حساب نزد بورس شما لحاظ خواهد شد.

مفهوم وجه تضمین اولیه در قرارداد آتی سکه طلا چیست؟

به منظور اطمینان از انجام تعهدات، هر یک از طرفین معامله درصدی از ارزش قرارداد را به عنوان "وجه تضمین اولیه" نزد کارگزار سپرده می‌کنند که متناسب با تغییر ارزش قراردادهای آتی، حساب هر یک از طرفین تعدیل می‌شود. مبلغ وجه تضمین اولیه متغیر و از طریق بورس کالا تعیین و اعلام می‌گردد.

بنابراین با کاهش قیمت‌ها، از حساب سپرده خریدار کسر و به حساب سپرده فروشنده افزوده می‌شود و بالعکس. عملیات بروزرسانی حساب‌ها در پایان هر روز معاملاتی توسط اتاق پایاپای انجام می‌گیرد. همواره باید در حساب سپرده سرمایه‌گذار مبلغی تحت عنوان "حداقل وجه تضمین" که معمولاً 60 درصد وجه تضمین اولیه است، موجود باشد. چنانچه سپرده سرمایه‌گذار از حداقل وجه تضمین کمتر شود اصطلاحاً call margin شده و ایشان ملزم به واریز وجه تا سطح وجه تضمین اولیه و یا بستن موقعیت خواهد بود. مبلغ واریزی "سپرده جبرانی" نامیده می‌شود. در صورتیکه سپرده جبرانی واریز نگردد، کارگزاری اقدام به بستن موقعیت سرمایه‌گذار و جبران ضرر و زیان خود نموده و مابقی وجوه را به حساب وی واریز می‌نماید. در صورتیکه امکان بستن موقعیت در ساعات عادی معاملات نباشد، معاملات وارد بازار جبرانی می‌گردد.

از کجا میتوانیم به صورت لحظه ای قیمت قراردادهای آتی را مشاهده کنیم؟

از طریق وبسایت می توانید تابلوی معاملات را مشاهده کنید.

این تابلو شامل قیمت تمامی سررسیدهای سکه می باشد و همچنین سفارشات خرید و فروش فعلی که هنوز اجرا نشده اند را نیز به شما نشان خواهد داد.

آیا به مانند بازار بورس بازه نوسان قیمتی وجود دارد؟

بله؛ حداکثر و حداقل نوسان قیمتی برای یک روز بازه +5 و -5 درصد خواهد بود. در صورتی که تمایل برای افزایش قیمت بیش از این بازه قیمتی باشد، شاهد تشکیل صف خرید یا فروش خواهیم بود.

چگونه باید بازار را تحلیل کنیم؟

دو روش عمده برای تحلیل بازار آتی در اختیار دارید:

1 ) تکنیکال : در این روش شما با استفاده از نمودار قیمت سررسیدهای آتی و با تجزیه و تحلیل قیمتی می توانید مناطق عرضه و تقاضا را شناسایی کرده و با رسیدن قیمت به این مناطق وارد پوزیشن های مدنظر خود شوید. این روش راحت تر بوده و نقاط ورود و خروج دقیق تری را در اختیار شما قرار خواهد داد.
2 ) فاندامنتال : این روش نیاز به تجربه زیادی در علوم مالی دارد. در واقع شما با بررسی عوامل اثرگذار بر قیمت طلا و سکه باید میزان عرضه و تقاضا را مشخص نمایید. این روش بیشتر جهت مشاهده وضعیت کلی بازار کاربرد دارد اما در ارائه نقاط دقیق ورود و خروج نمی تواند زیر کاربردی عمل کند. بنابراین باز هم برای ورود و خروج از بازار به تحلیل تکنیکال نیاز خواهید داشت.

واریز و برداشت چگونه و توسط چه نهادی انجام میشود؟

تمامی تراکنش های مالی در این بازار، بین بانک و شرکت بورس کالای ایران انجام می شود. یک حساب بانکی عادی و یک حساب نزد بورس کالا توسط شما افتتاح می شود. سپس سرمایه ای که جهت معامله در این بازار مدنظر دارید را به حساب نزد بورس کالا واریز می کنید. اکنون از طریق کارگزارتان می تواند معاملات خود را انجام دهید. برای برداشت نیز باید با کارگزار خود تماس حاصل کنید تا موجودی حساب نزد بورس را به حساب شخصی تان انتقال دهد.

بازار جبرانی در معاملات سکه آتی به معنای چیست؟

این بازار پس از پایان جلسه معاملات همان روز گشایش می‌یابد و شامل 6 دوره 10 دقیقه‌ای حراج پیوسته است. دامنه نوسان در این بازار از 6% در 10 دقیقه اول شروع شده و در هر دوره بر میزان دامنه نوسان افزوده می‌شود و نهایتاً به دوره ششم با دامنه نوسان 30% ختم می‌گردد.

تسویه نهایی در معاملات سکه آتی به معنای چیست؟

سرمایه‌گذار باید سه روز قبل از آخرین روز معاملاتی، آمادگی خود را جهت تسویه نهایی به کارگزار اعلام نماید و بدین ترتیب وارد دوره سه روزه می‌گردد که می‌تواند موقعیت‌های خود را ببندد و یا جهت تسویه نهایی اقدام نماید. در تسویه نهایی فروشنده سکه ها باید اقدام به تحویل آنها و خریدار باید اقدام به واریز وجه سکه‌ها براساس شرایط قراردادهای در اختیار خود نمایند. در صورتیکه در پایان آخرین روز معاملاتی سرمایه‌گذار دارای موقعیت باز باشد و از انجام تسویه نهایی خودداری نماید می‌بایست جریمه‌ای معادل 1% ارزش روز سکه را پرداخت نماید.

نقش اتاق پایاپای در معاملات قرارداد آتی سکه طلا چیست؟

تسویه معاملات در اتاق پایاپای انجام و تضمین می‌شود. اتاق پایاپای خود را در برابر طرفین معامله مسئول می‌داند و در برابر خریدار نقش فروشنده و بالعکس در مقابل فروشنده به عنوان خریدار عمل می نماید و بدین معنی است که مسئولیت ریسک طرف مقابل معاملات به اتاق پایاپای برمی‌گردد.

بورس کالا به شاخص نیاز دارد؟

بورس کالا به عنوان یکی از نهاد های مهم و فعال و تأثیر گذار در بخش کالا باید به سمتی برود که شاخصی را در این حوزه تعریف و در اختیار سیاست گذاران و تحلیل گران قرار دهد . در همین رابطه لازم است برخی شاخص هالی قیمتی رایج در بازارهای کالایی مورد بررسی قرار گیرد. برای این منظور شاخص قیمت آتی مرکز تحقیقات کالا یا CRB1 به عنوان نماینده تمامی بازار های کالا در کشور آمریکا ارائه شده است .

شاخص CRB به دو دسته تقسیم بندی می شود :
شاخص نقدی CRB : بیانگر قیمت نقدی کالا هاست و خود به دو دسته شاخص نقدی کالاهای خوراکی و شاخص نقدی مواد خام صنعتی تقسیم می شود .

شاخص آتی CRB : بیانگر قیمت های نسیه کالا هاست . ( قیمت های آتی )
اکثر اقتصاددانان قیمت مواد صنعتی و شاخص نقدی مواد خام صنعتی را عامل مهم تری در تغییرات تورم و وضعیت اقتصادی می دانند . با این حال بازار های مالی ترجیح می دهند از شاخص قیمت آتی CRB که ترکیبی متناسب از هر دو گروه است استفاده کنند .
ساختار شاخص CRB چگونه است ؟
شاخص قیمت آتی مرکز تحقیقات کالا ، اولین بار در سال 1957 ایجاد شد . امروزه برای محاسبه آن از قیمت 19 کالای فعال بازار استفاده می شود .
جدول زیر گروه بندی و اطلاعات لازم را به خوبی نشان می دهد :

شاخص نقدی CRB نیز تنها در مورد چندین کالا با شاخص آتی CRB متفاوت است و به طور کلی در شاخص نقدی CRB مواد خام صنعتی وزن بیشتری دارند ، در حالیکه در شاخص آتی CRB مواد غذایی و محصولات کشاورزی دارای سهم بیشتری هستند .

شاخص CRB در مقابل PPI 2 و CPI 3
بیشتر تحلیگران بازار با بررسی تغییرات دو شاخص PPI و CPI روند تغییرات تورم را پیگیری می کنند .مشکل این دو شاخص ، حداقل به لحاظ تجاری آن است که شاخص هایی کند هستند . شاخص PPI قیمت 708 قلم کالا و یا خدمت را در سطح تولید کننده در کشورمان ، اندازه گیری و روند آن را در سطح عمده فروشی ثبت می کند . شاخص CPI نیز قیمت 385 قلم کالا و خدمت را در سطح خرده فروشی مورد محاسبه قرار می دهد . معمولا این دو شاخص ماهانه محاسبه و اعلام می شوند . در آمریکا این شاخص به روز منتشر می شود .
مزیت شاخص CRB آن است که به طور میانگین نسبت به شاخص PPI یک ماه و نسبت به شاخص CPI هشت ماه تقدم داشته است ، این بدان معنا است که بانک مرکزی می تواند برای تنظیم سیاست های اقتصادی خود روند قیمت کالا ها را با توجه به شاخص CRB تحت نظر قرار دهد ، زیرا با یک ماه تأخیر ، شاخص PPI و با هشت ماه تأخیر شاخص CPI ، تغییرات هم جهت و با همبستگی بسیار بالایی با شاخص CRB خواهند داشت .

کاربرد شاخص CRB در تحلیل بین بازاری :
علاوه بر مزایای نام برده شده در مورد شاخص CRB در رابطه با بحث سیاستگذاری های بانک مرکزی و استفاده مناسب تر از این شاخص در مقابل دو شاخص دیگر ، این شاخص می تواند در تحلیل بین بازار ها به عنوان شاخصی که نمادی از بازار کالا است ، نقش موثرری ایفا نماید .
به عنوان مثال در کشور آمریکا با کاهش شاخص CRB ، ارزش دلار( پول ملی این کشور ) افزایش می یابد . افزایش دلار باعث کاهش تورم خواهد گردید و کاهش تورم کاهش نرخ بهره را در پی خواهد داشت .با کاهش نرخ بهره قیمت اوراق قرضه افزایش یافته و قیمت ها در بازار سهام نیز افزایش خواهند یافت . البته تأثیر کاهش نرخ بهره بر رونق بازار سهام با یک تأخیر 4 تا 6 ماهه خواهد بود .

نتیجه گیری :
بورس کالا به عنوان یکی از نهاد های مهم و فعال و تأثیر گذار در بخش کالا باید به سمتی برود که شاخصی را در این حوزه تعریف و در اختیار سیاستگذاران و تحلیلگران قرار دهد . در این یادداشت با شاخص CRB و ساختار آن و نقش این شاخص در تحلیل بین بازاری آشنا شدیم . در قسمت بعد ضمن آشنایی با شاخص JOC ، سعی می نماییم بهترین شاخص را جهت استفاده در بورس کالای کشورمان معرفی نماییم.