A

A Round Financing تامین مالی دوره الف

تامین مالی دوره الف "A" Round Financing اولین دوره تامین مالی نهادهای کسب و کار بخصوص شرکت‌های Private Equity و Venture capital است.

در تامین مالی دوره الف یا سری الف تامین مالی، افراد سرمایه‌گذار در شرکت‌های Private Equity معمولا این سرمایه‌گذاری را در قالب سهام ممتاز قابل تبدیل (Convertible preferred stock) انجام می‌دهند.

تامین مالی سری اول معمولا پس از مرحله تامین مالی "تایید ایده" انجام می‌پذیرد که در آن مرحله موسسین با جمع‌آوری منابع اولیه قابلیت سرمایه‌گذاری در طرح یا شرکت را به اثبات رسانده‌اند.

A-Credit یا رتبه اعتباری الف

رتبه اعتباری الف A-Credit بالاترین رتبه اعتباری موجود که از سوی اعطا کننده تسهیلات به دریافت‌کننده تسهیلات اعطا می‌گردد.

اعطا کنندگان تسهیلات یا تامین کنندگان مالی از رتبه های اعتباری در راستای تعیین کیفیت مالی و قابلیت بازپرداخت گیرنده تسهیلات استفاده می‌کنند.

در بانکداری غربی بطور معمول دریافت‌کنندگان اعتباری با رتبه بالاتر می‌توانند تسهیلات را با نرخ سود پایین‌تری دریافت نمایند. تعیین رتبه اعتباری بر اساس فاکتورهای مختلف مالی و اقتصادی آن نهاد اعتبار گیرنده صورت می‌پذیرد. از جمله این فاکتورها میتوان به نسبت کفایت سرمایه، نسبت تسهیلات به ارزش شرکت و معوقات شرکت اشاره نمود.

ADP National Employment Report گزارش نرخ اشتغال

گزارش نرخ اشتغال ADP National Employment Report این گزارش حاکی از نرخ اشتغال در بخش خصوصی در سطح ملی است که شامل بخش کشاورزی نمی‌شود.

این گزارش با در نظر گرفتن تقریبا 24 میلیون کارمند در 19 صنعت اصلی در کشورهای آمریکای شمالی حاکی از حرکت و جابجایی در بازار کاری و کارمندان بین صنایع در کشورهای آمریکای شمالی دارد.

AMEX

شکل مخفف بازار American Stock Exchange

AMS

شکل مخفف بازار Euronext Amsterdam

ASP) Application Service Provider)

تامین‌کننده خدمات نرم‌افزاری

ASX

شکل مخفف بازار Australian Securities Exchange

Abandonment Value ارزش متارکه یا رهاسازی

ارزش متارکه یا رهاسازی Abandonment Value به ارزش پروژه یا دارایی در صورت نقدشدن گویند. ارزش متارکه به قیمت نقد پروژه نیز گفته می‌شود.

این ارزش زمانی مهم تلقی می‌گردد که شرکت در زمان تحلیل مالی پروژه متوجه تنزل قیمت آن شود. در این مواقع شرکت‌ها تصمیم به نقد‌شوندگی طرح گرفته و آن را بفروش می‌رسانند.

Ability to Pay قدرت پرداخت

قدرت پرداخت Ability to Pay بیانگر قدرت پرداخت مالیات با توجه به سطح درآمد یا دارایی شخص حقیقی یا حقوقی است.

بسیاری از کشورها بر اساس این اصل دستورالعمل‌های مالیاتی خود را بصورت پله کانی طراحی کرده‌اند، بدین صورت که شخص با درامد بیشتر درصد مالیاتی بالاتری را نسبت به شخص کم درآمد تر پرداخت می‌نماید.

از طرفی فارق از بحث مالیاتی قدرت پرداخت یکی از عوامل تعیین کننده در اعطای تسهیلات نیز می‌باشد. در اعطای تسهیلات قدرت پرداخت بر اساس درآمد شخص و مبلغ قسط پرداختی تعیین می‌شود. در این موارد از آن بعنوان قدرت بازپرداخت نیز یاد می‌شود.

Abnormal return بازده غیر عادی

بازده غیر عادی Abnormal return واژه‌ای است برای توصیف بازده سرمایه یا دارایی که دور از بازده مورد انتظار باشد.

بازده مورد انتظار بر مبنای مدل قیمت‌گذاری دارایی (Asset Pricing Model) می‌باشد. بازده غیر عادی می‌تواند خوب یا بد تلقی گردد و مبنای آن بیشتر یا کمتر بودن از سود یا بازده مورد انتظار شرکت است.

Accounting standards یا استانداردهای حسابداری

در دنیای حسابداری امروز دو استاندارد حسابداری مورد استفاده بوده و این 2 استاندارد پیشینه تدوین سایر استانداردها نیز می‌باشند. این دو استاندارد عبارتند از:

GAAP or Generally Accepted Accounting principles
IFRS or Intentional Financial Reporting System

فارغ از منطقه جغرافیایی که اسن استانداردها مورد استفاده قرار می‌گیرند، تفاوت‌هایی اساسی در آنها قابل مشاهده است که تمامی مرتبط با نحوه ثبت اقلام در صورت های مالی می‌باشند.

هرچند هدف اصلی این استانداردها تعیین حداقل سطحی برای سیستم های گزارش گری مالی است. شایان ذکر است که این استانداردها اعمال کننده حداقل ها در صورت های مالی می‌باشند و لزوما حاکی از وضعیت روشن شرکت نمی‌باشند.

1. GAAP or Generally Accepted Accounting principles
هدف اصلی از تدوین این استاندار اعمال و رعایت حداقل استانداردی برای سرمایه‌گذارانی است که قصد بررسی و نظارت و تحلیل صورت های مالی شرکت را دارند. تاکید اصلی این استاندارد بر روی درآمدهای شرکت، طبقه‌بندی اقلام ترازنامه و سهام قابل معامله در بازار بورس است.

چنانچه شرکتی ملزم به ارائه صورت‌های مالی مطابق استاندارد GAAP باشد ولی عدم رعایت این استاندارد در صورت‌های مالی شرکت قابل رویت باشد، این بعنوان زنگ خطری برای سهامداران محسوب می شود و میتوان این نتیجه را حاصل نمود که شرکت قصد پنهان کاری داشته است.


2. IFRS or Intentional Financial Reporting System

هدف اصلی از تدوین این استاندارد هماهنگ‌سازی و تطبیق تمام استاندردهای حسابداری مورد استفاده سراسر دنیا است. اعمال این هدف برای بسیاری از شرکت‌های دنیا مشکل ساز بوده است چراکه هر کشوری استاندارد مورد استفاده خود را دارد.

برای مثال استاندارد GAAP مورد استفاده در کانادا متفاوت از استاندارد GAAP مورد استفاده در کشور ایالات متحده است و حال آنکه این شرکت‌ها باید نسخه‌هایی متفاوت مطابق با استانداردهای متفاوت از صورت‌های مالی خود تهیه کنند.

Acquirer, Acquiring Bank, Merchant Bank

بانک یا موسسه مالی است که به‌عنوان عضو ویزا یا مسترکارت دارای مجوز صدور حساب پذیرندگان برای پذیرش کارت اعتباری است. بانک عامل در هنگام انجام تراکنش کارت اعتباری، وجوه را از دارنده‌کارت دریافت و آن‌را به حساب جاری پذیرندگان واریز می‌کند.

Angel investor فرشته سرمایه گذار

فرشته سرمایه‌گذار یا Angel investor - فرشته سرمایه گذار به آن دسته از سرمایه گذارانی گویند که تمایل به سرمایه‌گذاری در شرکت‌های استارت آپ یا در شرف تاسیس دارند. این سرمایه‌گذاری می‌تواند تنها بصورت تزریق یکباره و یا چندباره باشد.

تفاوت اصلی فرشته سرمایه‌گذار با سایر سرمایه‌گذاران در کسب و کارهای مختلف در آن است که شرایط این سرمایه‌گذار در تامین مالی بسیار آسان‌تر و انعطاف‌پذیرتر در مقایسه با سایر سرمایه‌گذاران می‌باشد.
در واقع شخص سرمایه‌گذار قصد تامین مالی شخص صاحب کسب و کار (و یا صاحب ایده) را دارد و هدف وی به نتیجه رساندن و موفقیت آن کسب و کار است.
این همچنان به آن معنا است که شخص سرمایه‌گذار قصد سرمایه‌گذاری بر روی شخص را دارد تا آن کسب و کار خاص.
از دید سرمایه گذاری، فرشته سرمایه گذار دقیقا در مقابل venture capitalist می‌باشد.

Automated Teller Machine

دستگاه خودپرداز که به اختصار ATM خوانده می‌شود. دارنده کارت با قرار دادن کارت پلاستیکی خود در جایگاه و وارد کردن پین (PIN: Personal Identification Number) وجه مورد نظر خود را دریافت می‌کند (ATM)

B

B 2 B: Business to Business

شکل اختصاری اصطلاح Business-to-Business که به رابطه تجاری بین شرکت‌ها (که معمولا بین خریدار و تامین‌کننده است نه فروشنده و مصرف کننده) گفته می‌شود.

B 2 C: Business to Customer

شکل اختصاری اصطلاح Business-to-Customer که به رابطه تجاری بین کسبه، بنگاه‌های تجاری و شرکت‌ها با مصرف‌کننده گفته می‌شود.

BRU

شکل مخفف بازار Euronext Brussels

Baby Bonds یا اوراق قرضه کم ارزش

اوراق قرضه کم ارزش یا Baby Bonds به آن دسته از اوراق قرضه‌ای گویند که ارزش اسمی آنها از هزار دلار تجاوز ننماید. اوراق قرضه کم‌ارزش معمولا توسط شرکت‌هایی انتشار میابد که دسترسی لازم و کافی را به بازارهای نهادی بزرگ ندارند.

این شرکت‌ها ارزش اسمی اوراق را نسبتا کم در نظر می‌گیرند تا مورد استقبال سرمایه‌گذاران خرد قرار گیرد و تمامی اوراق بفروش رسد.

Back Office دفتر پشتیبانی

دفتر پشتیبانی Back Office به بخش یا کادر اجرایی و پشتیبانی موسسات مالی گویند که تمامی فعالیت‌های اداری از قبیل تصفیه معاملات، پشتیبانی و نظارت را انجام می‌دهند.

موسسات مالی بطور کلی به سه دپارتمان قابل تقسیم می‌باشند. دفتر جلو که شامل کادر فروش و دفتر مالی شرکتی است، دفتر میانی که شامل کادر مدیریت ریسک و فناوری اطلاعات است و دفتر پشتی که شامل کادر پشتیبانی است.

Back-end Load یا بار پشتی

بار پشتی یا Back-end Load به کارمزد (هزینه فروش یا بار) گویند که سرمایه‌گذار پس از فروش سهام صندوق مشترک خود آن را پرداخت می‌کند و این هزینه معمولا درصدی از مبلغ فروخته شده است.

بطور معمول این کارمزد فروش در سال‌های اولیه بسیار بالاست ولی بتدریج از مقدار آن کاسته می‌شود. چنانچه سهام صندوق تا زمان سررسید نگه داشته شود این کارمزد به صفر میرسد. از بار پشتی به اسم هزینه فروش به تعویق انداخته شده نیز یاد می‌شود.

Backflip Takeover تصاحب وارونه

تصاحب وارونه Backflip Takeover به نوعی از تصاحب گویند که شرکت تصاحب‌کننده یا خریدار زیر مجموعه شرکت خریداری شده قرار می‌گیرد. این نوع از تصاحب وقتی رخ می‌دهد که شرکت خریداری شده بزرگتر یا دارای شهرت بهتری نسبت به شرکت خریدار است.

Backwardation وارونگی

وارونگی Backwardation به تئوری گویند که با توجه به مبلغ قرارداد آتی و زمان انقضا آن توسعه پیدا کرده است.

در تئوری وارونگی مبلغ قرارداد آتی با توجه به نزدیک شدن به سررسید آن افزایش میابد، حال آنکه بطور معمول ارزش این قرارداد‌ها با نزدیک شدن به زمان سررسید کاهش میابد.

این پدیده هنگامی رخ می‌دهد که بازده قرارداد از نرخ بدون ریسک تجاوز نماید. در این نوع قرارداد و شرایط فروشنده اوراق یا دارایی زمانی بیشترین منفعت را می‌برد که تا لحظه نهایی مقرر در قرارداد یا انقضا دارایی را تحویل خریدار ندهد.

Bad Bank بانک بد

بانک بد Bad Bank به بانکی گویند که در راستای خرید دارایی‌های مشکوک‌الوصول یا معوق از بانک دیگری تاسیس شده است.

این دارایی‌ها به قیمت روز بازار خریداری شده و از تراز‌نامه موسسه به بانک انتقال پیدا خواهد کرد. بدین صورت موسسات فروشنده این دارایی‌ها ترازنامه خود را از دارایی‌های سمی خالی کرده و بدین ترتیب سهام‌داران و دارندگان اوراق قرضه متضررین اصلی این طرح خواهند بود.

با تعدیل ترازنامه فروشندگان دارایی‌های سمی یا دارایی‌های مشکوک الوصول این امکان وجود دارد که این بانک‌ها توان پرداخت تعهدات خود را از دست داده و مجبور به فروش دارایی‌های خود برای تجهیز منابع شوند. از طرفی این امکان وجود دارد که با کمک از دولت‌ها و تامین مالی از جانب آنها این بانک‌ها ملی شوند.

Bad debt expense هزینه مطالبات سوخت شده

هزینه مطالبات سوخت شده Bad debt expense یکی از اقلام صورت‌های مالی سود و زیان هزینه مطالبات سوخت شده است که بیانگر مبلغ دریافت نشده یا غیر قابل دریافت (غیر قابل وصول) از سری اقلام دریافتنی‌ها است که معمولا در بازه زمانی خاصی بیان می‌‌شود.

از دید حسابداری هر زمان مبلغ هزینه مطالبات سوخت شده افزایش یابد، ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول نیز به همان تناسب افزایش می‌یابد.
بطور معمول زمانی که مشتری قادر به پرداخت تعهدات و بدهی‌های خود نمی‌باشد هزینه مطالبات سوخت افزایش می‌یابد. البته این بدان معنا نیست که تمامی مبلغ تسهیلات از دست رفته است. بلکه در بسیاری از موارد در هنگام اعلام ورشکستگی نهاد‌ها دارایی‌های خود را نقد کرده و قسمتی از بدهی‌ها طی روندی قانونی بازپرداخت می‌شود.

Balance of Payments تراز پرداخت‌ها ( BOP )

تراز پرداخت‌ها یا Balance of Payments or BOP به گزارشی گویند که حاوی خلاصه معاملات اقتصادی کشور در سطح بین‌المللی است.

تراز پرداخت‌ها که به نام تراز پرداخت‌های بین المللی نیز شناخته می‌شود شامل معاملات بین‌المللی کشور بوده که انواع آنها عبارتند از: کالا، خدمات، درآمد، و بدهی و بستانکاری‌های مالی. تراز پرداخت‌ها بطور کلی شامل دو حساب مختلف است که اقلام یاد شده با توجه به ماهیت زیر‌مجموعه آنها قرار خواهند گرفت، که عبارتند از: 1- حساب جاری و 2- حساب سرمایه.

حساب جاری شامل اقلامی چون کالا ، خدمات، درآمدهای سرمایه گذاری و تراکنش‌های جاری است، در حالیکه حساب سرمایه شامل تمامی معاملات مربوط به ابزارهای مالی است.

شایان ذکر است با وجود اینکه اسم این تراز تراز پرداخت‌ها است ولی این ترازنامه شامل مبلغ پرداختی و دریافتی نیست و تراز پرداختی تنها حاکی از معاملات است و تراز پرداخت‌ها نباید به عنوان خالص پرداختی تلقی گردد.

تراز پرداخت‌ها معمولا نقش اساسی در سیاست‌های اقتصادی ایفا می‌کنند بطوریکه سیاست‌گذاری‌های اقتصادی با هدف تاثیر در تراز پرداخت طراحی و تعیین می‌شوند و در نهایت تاثیر سیاست‌ها و ابزار اقتصادی نیز در تراز پرداخت منعکس می‌شوند.

Balanced Fund صندوق سرمایه‌گذاری متعادل یا متوازن

صندوق سرمایه‌گذاری متعادل یا متوازن Balanced Fund به صندوق سرمایه‌گذاری گویند که پرتفوی آنها شامل سهام بورسی، اوراق قرضه و ابزار بازار پولی مانند سپرده است.

بطور کلی این صندوق‌های ترکیبی بسیار کم ریسک یا محافظه‌کارانه دارایی‌های خود را انتخاب می‌کنند. این صندوق‌ها برای کسانی طراحی شده است که بطور کلی بدنبال ریسک کم، درآمد منطقی و ارتقا ارزش دارایی نسبی هستند.

Balanced scorecard یا ارزیابی متوازن

ارزیابی متوازن (Balanced scorecard) به روشی از ارزیابی گویند که در مدیریت‌های استراتژیک بصورت ماتریسی عمل می‌کند.
در این روش فاکتورها و فعالیت‌های داخلی نهاد شناسایی و بهبود پیدا کرده و بر اساس نتایج حاصل از این تغییرات و بهبودها در فعالیت‌های داخلی ارزیابی می‌شوند.

هدف استفاده از این روش ارائه بازخورد مناسب در راستای تصحیح و بهبود فعالیت‌های نهاد است.

در این روش ارزیابی، 4 حوزه مورد تحلیل قرار می‌گیرند
1-
آموزش و توسعه
2- بهبود روند و پروسه کسب و کاری
3- مشتریان
 4- تامین مالی و موقعیت اقتصادی شرکت.

Bandwagon Effect تاثیر دسته‌ای

تاثیر دسته‌ای Bandwagon Effect به پدیده‌ای فکری و روانی گویند که بموجب آن افراد دنباله‌رو افراد دیگر شده و هر کاری که گروهی از مردم انجام می‌دهند گروهی دیگر فارق از باور و اعتقاد خود در عمل آنها را دنبال می‌کنند.

این تاثیر دسته‌ای یا زنجیره‌ای در امور سیاسی و رفتار مشتریان در بازار خود را به خوبی نشان می‌دهد. این رفتار همچنان بخوبی در هنگام افزایش ارزش دارایی‌های خاصی خود را نمایان کرده و به باد کردن حباب دارایی کمک می‌کند. این تاثیر به اسم ذهنیت گله‌ای نیز شناخته شده است.

Bank Capital سرمایه بانک

سرمایه بانک Bank Capital به تفاوت در ارزش سرمایه و بدهی بانک گویند. سرمایه بانک بیانگر ارزش خالص بانک یا ارزش آن برای صاحبان سهام بانک است.

قسمت دارایی‌های بانکی شامل وجه نقد، اوراق بهادار دولتی و تسهیلات دارای سود بهره مانند تسهیلات مسکن، اعتبارات اسنادی و تسهیلات بین بانکی است. قسمت بدهی‌های بانک شامل تمامی بدهی‌های بانک به اضافه هزینه سوخت تسهیلات می‌باشد.

سرمایه بانک همانند حاشیه‌ای است که در صورت ورشکستگی بانک و نقد شدن دارایی‌ها بین صاحبان آن تقسیم می‌گردد.

Bank Deposit

مانده موجودی در حساب بانکی/عمل واریز وجه

Bank Identification Number (Bin)

شش شماره اول کارت اعتباری یا نقدی که جهت شناسایی بانک صادرکننده کارت استفاده می‌شود.

Bank Identifier Code (BIC)

کد استانداردی که جهت شناسایی بانک در پرداخت‌های برون مرزی استفاده می‌شود.

Bank Transfer

انتقال الکترونیک پول میان حساب‌های بانک

Bollinger Bands

باند های بولینگر اندیکاتوری بر اساس دو باند انحراف از معیار یک میانگین متحرک است. باندهای این اندیکاتور در حالتی که سایر شرایط تکنیکال تایید کنند حکم حمایت و مقاومت را می تواند در بازار داشته باشد و حداقل میزان بازگشت قیمت بر اساس این حمایت و مقاومت ها تا خط مرکزی این اندیکاتور یعنی میانگین متحرک آن می باشد. در عین حال عبور و بسته شدن قیمت پایانی یک یا چند شمع نشانه وَرای باندهای بولینگر نشانه آغاز روند جدیدی در بازار است.
استفاده دیگر از باندهای بولینگر برای شناسایی قدرت نسبی روند جاری در بازار است. زمانی که دو باند بالایی و پایینی باندها بسیار به هم نزدیک شوند نشانه عدم وجود روند در بازار است و در جایگاهی دو باند از یکدیگر فاصله بگیرند نشانه وجود روند و شتاب شدید در بازار است. در نتیجه معمولا در بازار ارز وقتی دو باند بولینگر بسیار به یکدیگر نزدیک شوند معامله گران انتظار دارند که حرکت و نوسان جدید و شدیدی در بازار آغاز شود.

Bond یا اوراق قرضه

اوراق قرضه یا Bond به نوعی از سرمایه‌گذاری گویند که در آن سرمایه‌گذار به شخص حقوقی یا نهادی (شرکتی یا دولتی) پول قرض داده و شرکت سرمایه‌پذیر (اعتبار گیرنده) متعهد می‌شود تا وجه یا اعتبار مورد نظر را در بازه زمانی مشخص و با پرداخت سود دوره ای ثابت بازپرداخت نماید.

این بازه زمانی مشخص برای بازپرداخت اصل پول سررسید نام داشته و سود ثابت دوره‌ای (دوره‌های از قبل تعیین شده) کوپن اوراق نام دارد.

اوراق معمولا توسط نهادهای دولتی از جمله شهرداری‌ها، دولت‌های داخلی و خارجی انتشار یافته و ابزار تامین مالی پروژه‌ها و فعالیت‌های دولتی و شهری می‌باشند. اوراق قرضه به نام "اوراق با درآمد ثابت" نیز شناخته می‌شود.

اوراق قرضه در کنار سهام و وجه نقد یکی از 3 دسته دارایی‌های اصلی بحساب می‌رود.

در این ابزار شرکت منتشر کننده اوراق (ناشر) که نیاز به تامین مالی پروژه‌های خود دارد به سرمایه‌گذاران این تعهد را می‌دهد که با پرداخت سود ثابت دوره‌ای (کوپن) اصل سود آنها را در سررسید بازپرداخت کند.

در بسیاری از موارد این امکان وجود دارد که شرکت ناشر خود نیاز مالی نداشته و برای شرکت دیگری که نیاز مالی دارد (بانی) اوراق را منتشر می‌کند.

پس باید به این نکته توجه داشت که ناشر صرفا بانی نخواهد بود، هرچند این امکان وجود دارد که ناشی و بانی یک نفر (شخص حقوقی) باشد. بطور معمول شرکت‌ها ابزار اوراق قرضه را به فروش سهام برای تامین مالی خود ترجیح می‌دهند، چراکه دارندگان اوراق قرضه بر خلاف سهامداران، صاحبان شرکت محسوب نشده و حق دخالت در امور شرکت را ندارند. دارندگان اوراق قرضه صرفا طلبکاران شرکت می‌باشند.

در دین مبین اسلام این اوراق ربوی است، چراکه مبنای این اوراق بر اساس عقد قرض بوده و در اسلام دریافت زیاده مشروط در قرض ربا است. ابزار جایگزین اوراق قرضه در اسلام صکوک بوده که بر اساس عقود اسلامی طراحی و انتشار می‌یابند.

Book value ارزش دفتری

تعاریف ارزش دفتری book value بشرح ذیل می باشد:

- ارزشی که دارایی‌ها در ترازنامه شرکت دارند. برای محاسبه آن استهلاک تجمیعی را از ارزش دارایی کسر نمایید.

- خالص ارزش دارایی، که برای محاسبه آن باید داراییهای غیر مشهود (مانند ارزش سرقفلی، حق انحصار و حق ثبت اختراع) و بدهی‌های شرکت را از دارایی کل کسر نمود.

‌- سرمایه اولیه در سرمایه گذاری‌ها که ممکن از فاقدو یا شامل هزینه‌های مرتبط مانند هزینه‌های تراکنش و مالیات نیز باشد.

- ارزش دفتری به نام ارزش خالص دفتری نیز شناخته شده و در بسیاری از کشورها مانند انگلستان به نام خالص ارزش دارایی نیز شناخته می‌شود. ارزش دفتری مبلغی است که در صورت نقد سازی شرکت، سهام‌داران دریافت‌کننده آن خواهند بود.

Bookback

تراکنش برگشت از خرید. وجهی است که از طریق کارت اعتباری و بعد از انجام یک تراکنش موفق به حساب دارنده‌کارت مجددا بازگردانده می‌شود. مقدار این وجه تنها می‌تواند به اندازه یا کمتر از مقدار پرداخت شده قبلی دارنده کارت باشد. همچنین تنها برای خریدهای موفق و به‌طور کامل انجام شده قابل انجام است.

Bretton Woods Agreement قرارداد برتن وودز

قرارداد برتن وودز یا Bretton Woods Agreement یکی از سیستم‌های پولی و مدیریت نرخ برابری ارزها بود که در سال 1944 میلادی مقرر شد.

توسعه و طراحی این قرارداد در مرکز مالی و پولی سازمان ملل در ایالت نیوهمپشایر در تاریخ 1 جولای 1944 آغاز شد و تا 22 این ماه بطول انجامید.

از نتایج چشمگیر این قرارداد میتوان به افتتاح صندوق بین المللی پول، افتتاح بانک توسعه جهانی و پیشنهاد سیستم برابری نرخ ارز بر اساس سیستم نرخ برابری "ثابت مدیریت شده" (Adjustable Pegged) در مقابل سیستم استاندار طلا شده اشاره نمود.
در این سیستم، نرخ برابری ارزها بر اساس ذخیره طلای کشور ارزیابی شده بود ولی بر‌خلاف سیستم استاندارد طلا، صندوق بین‌المللی پول دارای حق مداخله در مواقع ضروری (عدم تعادل ترازهای تجاری و مالی کشور) بود.

همانطور که اشاره شد یکی از پیشنهادات اصلی قرارداد برتن‌وودز پیشنهاد تبدیل ارزهای مختلف به یکدیگر برای اهداف تجاری بود.
پس از پایان جنگ جهانی دوم در سال 1945، کشورهای اروپایی و سایر کشورهایی که از نیاز به بازسازی پس از جنگ داشتند

دوره‌ای طولانی از بازسازی را شروع نمودند. در ابتدای این دوره طلا بعنوان پشتوانه اصلی ارز کشورها بود ولی با گذشت زمان دلار آمریکا بطور قابل توجهی تقویت شد و بعنوان جایگزینی جدید برای طلا در بسیاری از بانک‌های مرکزی دنیا قرار گرفت.

Bull market – Bear market بازار خرسی و بازار گاوی

بازار گاوی یا Bull market و بازار خرسی Bear market از جمله واژه‌هایی هستند که بارها در توصیف وضعیت بازار شنیده‌ایم. اما شاید آشنایی با مفهوم و ریشه پیدایش این کلمات سوال بسیاری از افراد باشد که در ادامه مطلب به توضیح آن می‌پردازیم.


بازار گاوی و خرسی چیست؟

این دو واژه برای مشخص کردن روند کلی بازار سرمایه به کار گرفته می‌شوند. به عبارت ساده، هنگامی که بازار رو به رشد باشد و قیمت سهام روندی صعودی دارد می‌گویند «بازار گاوی» است. این در حالی است که اگر قیمت سهام روندی نزولی داشته و رکود در اوضاع اقتصادی حاکم شده باشد، «بازار خرسی» نامی است که می‌تواند روند بازار را توضیح دهد.


«گاو» و «خرس» از کجا آمده‌اند؟

ریشه اصلی این دو واژه به طور قطع شناخته شده نیست، اما دو گمانه در رابطه با این مساله وجود دارد که استناد به آنها رایج‌تر است.

1) اولین توضیح، به نحوه جنگیدن این دو حیوان اشاره دارد. از طرفی، با توجه به اینکه گاو به هنگام حمله به دشمن، شاخ‌‌های خود را به طرف بالا می‌گیرد، روند صعودی بازار را گاوی می‌نامند. اما از سوی دیگر، خرس در مقابله با رقیب خود، پنجه‌هایش را به سمت پایین می‌گیرد و با او می‌جنگد. برخی بر این باورند که این مساله علت استفاده از نام خرس به هنگام توصیف بازار نزولی است.

2) در گذشته‌ای دور، دلالانی وجود داشتند که پوست خرس می‌فروختند. در واقع، آنها پوست خرس را با قیمت همان روز به مشتریان پیش‌فروش می‌کردند و چون اعتقاد داشتند که قیمت آن در آینده‌ نزدیک کاهش خواهد یافت، در موعد تحویل پوست با پرداخت مبلغی کمتر به شکارچیان، از تفاوت قیمت خرید فعلی و پیش‌فروش سود کسب می‌کردند.

این افراد به «خرسی‌ها» شهرت یافته بودند و چون روند نزولی قیمت را پیش‌بینی می‌کردند، عده‌ای عقیده دارند که ریشه‌ «بازار خرسی» از این افراد بر گرفته شده است. این مفسران در توجیه نام گاو نیز اشاره به مبارزات تاریخی گاو و خرس دارند که همواره در طول تاریخ، گاو نقطه مقابل خرس بوده است (جنگ گاو و خرس، از جمله تفریحات مردم مکزیک به شمار می‌آمده که هم‌اکنون نیز در برخی نقاط دنیا این عمل انجام می‌گیرد و مردم شهر را به تماشای این مبارزه جذب می‌کند).


خصوصیات بازار گاوی و خرسی

عرضه و تقاضای سهام: در بازار گاوی تقاضا بسیار زیاد است و عرضه به ندرت صورت می‌گیرد. به عبارت دیگر، سرمایه‌گذاران با امید به آینده رو به رشد بازار، اقدام به خرید سهام جدید می‌کنند و فروشندگان نیز تمایلی برای فروش ندارند. عکس این ماجرا در بازار خرسی حاکم است و عرضه افزایش و تقاضا به شدت کاهش می‌یابد.

روانشناسی سرمایه‌گذار: روند بازار و جو روانی حاکم بر سرمایه‌گذاران تاثیری دوجانبه بر یکدیگر دارند. برای فهم بیشتر، رابطه اقتصاد و سیاست را در نظر بگیرید، تصمیمات سیاسی روی اقتصاد جامعه تاثیرگذار است و از طرف دیگر، شرایط اقتصادی بسیاری از تصمیمات سیاسی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

با این تفاسیر، در بازار گاوی، بیشتر افراد به امید کسب سود بیشتر، در بازار سرمایه‌گذاری می‌کنند، اما در بازار خرسی، جوی منفی بر بازار حاکم است و همین امر رمقی برای سرمایه‌گذاران به منظور خرید سهام جدید باقی نمی‌گذارد. عکس این اتفاق نیز ممکن است؛ به عبارتی، اخبار ناخوشایند می‌تواند منجر به بازار خرسی شود و در مقابل، اخبار خوب بازار گاوی را رقم زند.

نکته قابل توجه در رابطه با بازار گاوی و خرسی، عدم نگاه کوتاه‌مدت به روند بازار است. افت قیمت‌ها در یک روز یا یک هفته یا افزایش آنها نشان از بازار خرسی و گاوی نیست. بلکه آنچه نوع بازار را مشخص می‌کند، روند بلندمدت آن است. مثلا ممکن است در دو هفته اخیر روند بیانگر بازار گاوی باشد، در حالی که طی دو سال اخیر روند بازار حاکی از بازار خرسی است.

بازار گاوی چگونه به بازار خرسی تبدیل میشود؟
وقتی عموم مردم در بازار هستند، بازار گاوی (صعودی) آمادگی زیادی برای تبدیل شدن به بازار خرسی (نزولی) دارد. دلیل آن این است که عموم مردم کمترین تحملی برای پذیرش ریسک ندارند و در نتیجه نیاز به اطمینان و تایید زیادی دارند که یقین کنند کاری که انجام می‌دهند یک سرمایه‌گذاری «مطمئن» است.

در نتیجه اغلب آنها آخرین افرادی هستند که متقاعد می‌شوند بازار صعودی است و فرصت‌های خوبی برای خرید در آن وجود دارد. در یک بازار گاوی، صرف نظر از اینکه چقدر طولانی مدت باشد، عموم مردم در آخرین لحظات سوار بر ارابه قیمت می‌شوند و هر چند سعی می‌کنند برای این کار خود دلایل منطقی و اقتصادی ذکر کنند، اما در واقع از کاری که می‌کنند اطلاع چندانی ندارند و استدلال واقعی و درونی آنها (که آن را ذکر نمی‌کنند) این است که همه دارند این کار را می‌کنند و پول در می‌آورند، پس چگونه ممکن است این کار اشتباه باشد؟

غافل از اینکه بازار گاوی و صعود مرتب قیمت‌ها، نیاز به تزریق دائمی پول توسط معامله‌گرانی دارد که خواهان خرید در قیمت‌های بالاتر و بالاتر باشند. هر چقدر از عمر بازار گاوی گذشته باشد، تعداد بیشتری از معامله‌گران خرید‌های خود را انجام داده‌اند و کمتر مشتری جدیدی باقی مانده و در نتیجه تعداد کسانی که حاضرند قیمت‌های بالاتری برای خرید پیشنهاد دهند کمتر شده است.

خریداران قدیمی مشتاقند که شاهد افزایش روز افزون قیمت‌ها باشند ولی دلشان هم نمی‌خواهد با توقف رشد قیمت، گیر بیافتند و خریدهایشان روی دستشان بماند. لذا هر چه قیمت بالاتر می‌رود عصبی‌تر می‌شوند و مردد هستند که وقت شناسایی سود فرا رسیده یا نه.

وقتی عموم مردم وارد بازار می‌شوند و دسته جمعی شروع به خرید می‌کنند، حرفه‌ای‌ها می‌دانند که پایان راه نزدیک است. چطور؟ چون حرفه‌ای‌ها بر خلاف مردم عادی می‌دانند که تعداد خریداران و حجم پولی که باید در خرید صرف شود محدود است و سرانجام نقطه‌ای فرا خواهد رسید که در آن هر کس که می‌توانسته در حکم خریدار ظاهر شود، خرید خود را انجام داده است و دیگر خریداری باقی نمانده است.

در واقع، خریدار حرفه‌ای نیز مثل بقیه دوست دارد قیمت‌ها مرتب بالاتر روند ولی باور دارد که این کار شدنی نیست. لذا قبل از رسیدن به آخر خط، یعنی وقتی هنوز خریدارانی وجود دارند شروع به فروش می‌کند. وقتی آخرین خریدار خرید خود را انجام داد، قیمت دیگر حرکتی نمی‌تواند بکند مگر رو به پایین.

اینجاست که مردم عادی گیر می‌افتند، چون قبلاً وقتی هنوز پتانسیل رشد قیمت وجود داشت، ریسک ورود به معامله را نپذیرفتند و وارد بازار نشدند. حرفه‌ای‌ها قبل از رسیدن به این نقطه، شروع به خالی کردن موقعیت‌ها کرده‌اند و با رقابت بین آنها بر سر جلب نظر خریداران باقی مانده که به سرعت در حال کمتر شدن هستند، قیمت رو به کاهش می‌گذارد.

حال بجای آنکه قیمت‌های پایین‌تر برای خریداران جذاب‌تر باشد، دچار هراس می‌شوند. آنها نه تنها انتظار ضرر نداشتند بلکه تنها دلیل آنها برای ورود به بازار توقع بالای آنها از کسب سود به روشی بسیار مطمئن بود و الان هم طاقت ناامیدی ندارند.

وقتی عموم مردم هم شروع به فروش کنند انگار گله رم کرده است. هر چند دوباره برای فروش‌های هیجانی و زیر قیمت، چندین دلیل اقتصادی و منطقی ذکر می‌کنند تا کسی گمان نکند که آنها وحشت کرده‌اند یا آدم‌هایی غیر منطقی هستند، اما در واقع دلیل اصلی اینکه آنها اینگونه وحشت زده در حال فرار هستند این است که قیمت‌ها بالاتر نرفت!

Business documents یا اسناد تجاری

اسناد ردّ و بدل شونده میان بازرگانان در معاملات را اوراق تجاری (Business documents) می‌گویند. اوراق تجاری به اسنادی همچون چک، سفته، برات، اسنادِ در وجه حامل و هرگونه اوراق بهادار اطلاق می‌گردد که میان مردم، بویژه بازرگانان، ردّ و بدل می‏شود و مبلغ مندرج در آنها به صورت نقد یا پس از مدّت معیّن محدود و کوتاه قابل پرداخت است.

C

CBOT

شکل مخفف بازار  Chicago Board of Trade

CFE

شکل مخفف بازار  Chicago Futures Exchange

CME

شکل مخفف بازار  Chicago Merchantile Exchange

COMEX

شکل مخفف بازار  New York Commodity Exchange

CVD

اطلاعات اعتبارسنجی کارت؛ یک عدد 3 یا 4 رقمی پشت کارت اعتباری که برای امنیت بیشتر مورد نیاز است.

Call option اختیار خرید

اختیار خرید یا Call option قراردادی است که طی آن خریدار حق خرید دارایی مشخصی را (مبلغ مشخصی و معینی سهام، اوراق و ...) در قیمتی خاص و تا قبل از زمان سررسید دارد. شایان ذکر است که خریدار این قرارداد این حق را برای خود محفوظ داشته ولی برای خرید اجباری ندارد.

در این قرارداد خریدار تنها زمانی سود می‌کند که قیمت دارایی تا سررسید و یا قبل از آن بیشتر از قیمت قرارداد باشد و تنها در آن زمان است که خریدار تصمیم به خرید دارایی می‌گیرد. در این قرارداد چنانچه خریدار تصمیم به اجرای قرارداد گیرد فروشنده ملزم به اجرای قرارداد و فروش دارایی است.

فرض کنید سرمایه‌گذاری قصد عقد قرارداد اختیار خرید برای سهام شرکت x را دارد. چنانچه قیمت فعلی سهم 100 واحد پولی باشد و سرمایه‌گذار باور داشته باشد تا قبل از سررسید قرارداد قیمت به بیش از قیمت قرارداد تجاوز خواهد نمود بعنوان خریدار قرارداد را عقد می‌نماید.

برای مثال اگر قیمت فعلی سهم 100 تومان و قیمت قرارداد 120 تومان و سررسید آن 31 تیر ماه باشد، و قبل از 31 تیر ماه قیمت به 150 تومان برسد، خریدار از حق قانونی خود در قرارداد استفاده کرده و سهم را با قیمت 120 تومان (قیمت تعیین شده در قرارداد) خریداری میکند.
بنابراین وی در این قرارداد 30 تومان سود حاصل کرده است. حال چنانچه در سررسید قرارداد (31 تیر) قیمت سهم هنوز از 120 تومان تجاوز نکرده باشد، خریدار نه تنها با استفاده از حق قانونی خود برای خرید سود نمی‌کند بلکه متضرر هم خواهد بود (برای مثال چنانچه سهم 110 تومان باشد، خریدار در صورت اعمال قرارداد باید آن را 120 تومان خریده و 10 تومان ضرر کند). بدین ترتیب خریدار از حق خود استفاده نکرده و قرارداد بدون اجرا در سررسید باطل خواهد شد.

Capital account یا حساب سرمایه

حساب سرمایه یا Capital account به حساب ملی گویند که یکی از دو حساب زیر‌مجموعه تراز پرداخت بوده و بیانگر تغییر در مالکیت دارایی‌های کشور است.

حساب سرمایه یعنی خالص سرمایه‌گذاری‌های خارجی در داخل کشور است، بدان معنا که چنانچه این حساب مثبت باشد حاکی از افزایش سرمایه‌گذاری‌های خارجی در داخل کشور است. حساب سرمایه بعلاوه حساب جاری تشکیل دهنده تراز پرداخت کشور می‌باشند.

Card Issuer

صادرکننده کارت. بانکی که کارت را صادر، حساب را مدیریت، تراکنش را تایید و پرداخت را برای بانک عامل ضمانت می‌کند. این بانک درخواست تراکنش دارنده کارت را از پذیرنده دریافت و حساب دارنده کارت را بدهکار می‌کند.

Card Not Present Transaction

تراکنش‌های بدون حضور کارت. تراکنش‌هایی که در آن کارت به‌صورت مستقیم حضور ندارد مانند سفارشات اینترنتی، ایمیلی یا تلفنی. این نوع تراکنش‌ها به‌دلیل ریسک بالا، بالاترین نرخ کارمزد را به خود اختصاص داده‌اند.

Card Present Transaction

تراکنش‌های با حضور کارت. تراکنش‌هایی که خریدار به‌صورت مستقیم و با استفاده از کارت خرید می‌کند. این نوع تراکنش به دلیل حضور دارنده کارت و ریسک پایین‌تر نرخ کارمزد کمتری دارد.

Card Verification Code CVC2

کد اعتبارسنجی کارت (مسترکارت)

Card Verification Value CVV2

کد اعتبارسنجی کارت (ویزا)

Cash in Advance (CIA)

روشی که در آن خریدار قبل از تحویل کالا یا ارایه خدمات وجه مورد نظر را به فروشنده می‌دهد.

Cash on Delivery (COD)

پرداخت نقد بعد از تحویل کالا یا ارایه خدمت

Certificate of Deposit گواهی سپرده سرمایه‌گذاری

گواهی سپرده سرمایه گذاری یا Certificate of Deposit یا CD یکی از ابزارهای مالی جهت جذب منابع کوتاه‌مدت سرمایه‌گذاران به‌ویژه اشخاص حقوقی و شرکت‌های سرمایه‌گذاری بوده و به دو صورت گواهی سپردۀ سرمایه‌گذاری عام و خاص تقسیم می‌شود.

گواهی سپردۀ مدت‌دار ویژۀ سرمایه‌گذاری عام، به سپرده‌ای اطلاق می‌شود که نزد بانک با سررسید مشخص افتتاح می‌شود و بانک در ازای آن اقدام به صدور گواهی به همین نام می‌نماید.

گواهی سپردۀ مدت‌دار ویژۀ سرمایه‌گذاری خاص، نیز سپرده‌ای است که بانک به منظور تجهیز منابع برای تأمین مالی طرح‌های مشخص جدید سودآور تولیدی و ساختمانی و خدماتی و نیز توسعه و تکمیل طرح‌های سودآور موجود با سررسید مشخص افتتاح نموده و در ازای افتتاح سپرده، گواهی سپردۀ مدت‌دار ویژۀ سرمایه‌گذاری خاص صادر می‌نماید.

Chaos Theory تئوری آشوب

تئوری آشوب یا Chaos Theory به شاخه‌ای از ریاضیات گفته می‌شود که در ارتباط با سیستم‌هایی است که دینامیک آنها در برابر مقادیر اولیه رفتار بسیار حساسی نشان می‌دهد، به گونه‌ای که رفتارهای آینده آن قابل پیش‌بینی نیست.

اما در اینجا ما به بعد مالی آن (پیش‌بینی قیمتی) نگاه داریم. منظور از این بی‌نظمی ناکارآمدی و آشوب نیست، بلکه منظور نوعی بی‌نظمی منظم یا نظم در بی‌نظمی است. بی‌نظم از آن رو که نتایج غیر قابل پیش‌بینی است و منظم بدان جهت که از نوعی قطعیت برخوردار است.

در ریاضیات آن را نوعی اتفاقی بودن با قطعیت می‌دانند. نظریه آشوب در زمینه‌های مختلف استفاده شده است از جمله پیش‌بینی آب و هوا و پیش‌بینی قیمت سهام. به بیانی دیگر نظریه آشوب روشی است برای درک ساختار سیستم‌های بسیار پیچیده و بی‌نظم که در وحله اولیه بی‌نظم جلوه می‌کنند.

طرفداران تئوری آشوب در بازارهای مالی بر آن باورند که قیمت سهام، اوراق قرضه و یا سایر دارایی‌ها آخرین رکن قابل تغییر است. آنها بر این باورند که تغییر قیمت تنها پس از پیش‌بینی عوامل ذیل قابل پیش بینی است:

- انگیزه، نیازها، اهداف، نگرانی‌ها و باورهای معامله‌گر که خود عواملی بسیار پیچیده هستند
- تغییرات در حجم معاملات سهم
- سرعت و شتاب در روند تغییر
- مومانت تغییرات

Chapter 13 Bankruptcy ورشکستگی فصل 13

ورشکستگی فصل 13 - Chapter 13 Bankruptcy در قانون فدرال ایالات متحده به نوعی از ورشکستگی گویند که بدهکار می‌تواند طرحی برای بازپرداخت وام خود در دوره زمانی 3 تا 5 سال ترسیم کند.

دوره بازپرداخت بسته به میزان درآمد شخص بوده و اعلام ورشکستگی فصل 13 باعث می‌شود تا طلبکاران نتوانند در مال و دارایی شخص تصرف داشته باشند و بدهکار خود بازپرداخت را با توجه به میزان درآمد خود انجام می‌دهد.

یکی از مزایای اعلام ورشکستگی فصل 13 در مقایسه با فصل 7 ایجاد امکان بازپرداخت با برنامه‌ای مشخص و از طرفی عدم حق تصرف در ملک مسکونی بدهکار است.

یکی از الزامات اعلام ورشکستگی در قالب فصل 13 دریافت مشاوره اعتباری 180 روز قبل از اعلان ورشکستگی است. شایان ذکر است که شرکت‌ها و نهاد‌های کسب و کاری با 2 سهام دار یا بیشتر نمی‌توانند از فرصت ورشکستگی فصل 13 استفاده نمایند و فقط شامل اشخاص و کسب و کارها با مالکیت شخص واحد است.

Chargeback

تراکنش اصلاحی. فرایندی که در آن صادرکننده کارت می‌تواند مدعی بازگشت بخشی یا تمام وجه شود. معمولا تراکنش اصلاحی زمانی روی می‌دهد که دارنده کارت در مورد یک تراکنش کارت اعتباری شکایت می‌کند. در این‌گونه مواقع صادرکننده کارت با بانک عامل تماس گرفته و یک تراکنش اصلاحی را علیه پذیرنده به جریان می‌اندازد.

Chargeback Period

تعداد روز کاری که کالای خریداری شده به پذیرنده بازگردانده می‌شود. این بازه از روز بعد از دریافت شکایت آغاز و با ارسال تراکنش اصلاحی پایان می‌یابد.

Checking Account

حساب جاری. یک حساب بانکی برای جابه‌جایی تراکنش‌های پرداختی

Classical economy اقتصاد کلاسیک

اقتصاد کلاسیک Classical economy به اندیشه اقتصادی اقتصاددانان از اواخر قرن هیجدهم و اوایل قرن نوزدهم در کشورهای سرمایه‌داری غربی می‌گویند که اولین آن‌ها آدام اسمیت می‌باشد.

وی در سال ۱۷۷۶ کتاب معروف خود را تحت عنوان ثروت ملل منتشر ساخت که تا امروز به زبان‌های مختلف دنیا ترجمه شده است و هنوز مورد توجه و استناد اقتصاددانان می‌باشد. آدام اسمیت را پایه‌گذار اقتصاد مدرن و اقتصاد کلاسیک می‌نامند.

سایر اعضای مکتب اقتصاد کلاسیک عبارتند از : مالتوس، دیوید ریکاردو، جان استورات میل و جرمی بنتهام. این افراد معتقد بودند که رفتار اقتصادی افراد تابع نفع شخصی آنهاست و اگر بدون دخالت دولت در اقتصاد افراد دنبال کسب نفع شخصی خود اقام کنند، اقتصاد به تعال می‌رسد.

اقتصاددانان کلاسیک معتقد به دست نامرئی هستند که اقتصاد را خودبه خود به تعادل می‌رساند. این دست نامرئی همان تعقیب نفع شخصی است که برای مصرف‌کننده رسیدن به حداکثر ارضاء خواست‌ها و نیازهایش و برای تولید‌کننده دستیابی به حداکثر سود ممکن می‌باشد.

کلاسیک‌ها معتقد بودند که تنها مکانیسم بازار آزاد یعنی عملکرد نیروهای مربوط به عرضه و تقاضا و برخورد این دو با هم است که سیاست‌های تثبیت‌کننده اقتصادی یعنی عوامل جلوگیری کننده از بیکاری و تورم را به وجود می‌آورد.

آنها همچنین عقیده داشتند که عوامل موثر بر رشد تولید اقتصاد یعنی پیشرفت، فن‌آوری، تشکیل سرماسه و رشد جمعیت (یعنی عواملی که در انتقال منحنی عرضه کل موثر هستند) تحت تأثیر کنترل‌های کوتاه‌مدت اقتصادی کلان قرار نمی‌گیرد. ولی سطح عمومی قیمت‌ها و تورم و ضد تورم تحت تأثیر سیاست‌های پولی قرار می‌گیرد و سیاست‌های مالی یعنی دستکاری در بودجه (بودجه = صورت درآمدها و مخارج دولت) نمی‌تواند بر اقتصاد اثر بگذارد.

اما کلاسیک‌های جدید که بر طرف عرضه تأکید دارند و نظریات‌شان بر تئوری‌های کلاسیک استوار است در تأیید اثر سیاست مالی بر اقتصاد می‌گویند:

” نرخ مالیات می‌تواند بر عرضه‌ی کل اثر داشته باشد و نرخ مالیات بر درآمد اگر کاهش یابد عرضه کار و لذا عرضه ی کالا و از آنجا عرضه کل بالا می‌رود؛ بنابراین سیاست مالی بر عرضه‌ی کل اثر می‌گذارد.

مکتب کلاسیک (نظریه لیبرالیسم اقتصادی)، بر اساس فلسفه اصالت فرد در امور اقتصادی، در سال ۱۷۷۶ در انگلستان بنیان نهاده شد.

آدام اسمیت (۱۷۹۰-۱۷۲۳) دانشمند اسکاتلندی‌الاصل انگلیسی در این سال کتاب معروف خود را تحت عنوان “پژوهشی درباره ماهیت و علل ثروت ملل” انتشار داد. با این کتاب، او به‌عنوان بنیان‌گذار علم اقتصاد و مکتب کلاسیک شناخته شد.

کتاب اسمیت جامع‌ترین کتابی بود که تا آن زمان راجع به سازمان‌های اقتصادی نوشته می‌شد و ضمنا اولین کتابی بود که در قرن هیجدهم با روشی نو و بنیانی علمی در علم اقتصاد نگاشته می‌شد. در سال ۱۸۷۱ با ظهور اقتصاددانانی مثل ویلیام استانلی جونز، کارل منگر و لئون والراس، هر سه با تأکید بر اهمیت و اصالت مطلوبیت، مکتب نئوکلاسیک را پایه‌گذای کردند و مکتب جدید دیگری به اقتصاد ارائه گردید.

مهمترین اصول و عقاید اقتصادی کلاسیک‌ها
1 - حداقل دخالت دولت؛ اولین اصل مکتب کلاسیک این است که بهترین دولت دولتی است که حداقل دخالت را در امور دارا است.
این اصل به اصل لسفر معروف است. اصطلاح لسفر یک اصطلاح فرانسوی (lassiez faire: let them do it) و به‌معنای “بگذار بگذرد” است.

نیروهای بازار آزاد و رقابتی، تولید، مبادله و توزیع را هدایت و راهنمایی خواهند کرد. اقتصاد به‌گونه‌ای عمل می‌کند که به خودی خود، خودش را اصلاح کرده و تمایل به سمت اشتغال کامل، بدون دخالت دولت در آن وجود دارد. دخالت دولت تنها باید محدود به اعمال حقوق مالکیت، تمهیدات دفاع ملی و تعلیم و تربیت عمومی شود.

2 - رفتار اقتصاد مبتنی بر حداکثر کردن منافع شخصی؛ اقتصاددانان کلاسیک بر این باورند که رفتار بر پایه حداکثر کردن منافع شخصی، اساس طبیعت بشر را تشکیل می‌دهد؛ که در آن تولیدکنندگان برای به‌دست آوردن منافع، به تولید کالاها و خدمات می‌پردازند، کارگران برای به‌دست آوردن دستمزد، خدمات نیروی کارشان را ارائه می‌دهند و بالاخره مصرف‌کنندگان، برای ارضای خواسته‌هایشان کالاها را خریداری خواهند کرد.

3 - هماهنگی و عدم تضاد بین منافع شخصی و اجتماعی؛ اقتصاددانان کلاسیک در مجموع بر هماهنگی منافع در یک اقتصاد بازار تأکید داشتند. به‌طوری که افراد با تعقیب و دنباله‌روی منابع فردی خودشان، بهترین منافع را برای جامعه به‌وجود خواهند آورد.

4 - اهمیت داشتن تمام منابع و فعالیت‌های اقتصادی؛ کلاسیک‌ها به این موضوع اشاره می‌کنند که تمام منابع اقتصادی از قبیل زمین، نیروی کار، سرمایه و توانایی مدیریتی و به‌همین صورت تمامی فعالیت‌های اقتصادی از قبیل کشاورزی، تجارت، تولید و مبادلات بین‌المللی همگی در تجمع ثروت ملل دخالت و شرکت دارند. در حالی‌که پیشگامان آن‌ها یعنی مرکانتلیست‌ها و فیزیوکرات‌ها به ‌ترتیب بر این باور بودند که ثروت از راه تجارت و کشاورزی به‌دست خواهد آمد.

5 - رشد اقتصادی بلندمدت؛ مسئله اساسی در اقتصاد کلاسیک، رشد اقتصادی بلندمدت است. اقتصاددانان کلاسیک، اقتصاد را عمدتا از مقوله کلان می‌دانستند و به‌جز موارد بسیار کمی، دغدغه اقتصاد خردی نداشتند. اقتصاددانان کلاسیک، اصولا عالمان اقتصاد کلان بودند و به‌مسئله تخصیص اقتصادی منابع در اقتصاد خرد توجهی نداشتند.


پایه‌های نظری مکتب کلاسیک
مهمترین پایه‌های نظری اقتصادی مکتب کلاسیک را که در ارتباط مستقیم با نظام اقتصاد سرمایه‌داری است و در واقع توضیح‌دهنده فلسفه و نحوه عملکرد این نظام است را می‌توان در دو نظریه خلاصه کرد:

1 - انسان اقتصادی؛ محور نظریات کلاسیک‌ها را انسان اقتصادی تشکیل می‌دهد؛ که بر مبنای اصول عقلانی اقتصادی رفتار می‌کند. حس خودخواهی، نیروی مؤثر پویایی برای وقایع اقتصادی است. رفتار عقلانی انسان، تصمیمات او و وقایع را قابل محاسبه و پیش‌بینی‌پذیر می‌کند و در عین حال عکس‌العمل انسان را در برابر آمار و اطلاعات موجود، خالی از خطا می‌سازد. همین محاسبه‌پذیر بودن تصمیمات انسان، یکی دیگر از زمینه‌های نظریه مکانیسم بازار و تعادل خودکار را فراهم می‌کند.

2 - مکانیسم بازار؛ بسط آزاد خودخواهی، به خودی خود از طریق عمل نیروها، به هماهنگی اقتصادی می‌انجامد که در نتیجه به تعادل مستمر منتهی می‌شود. این همان دست نامرئی است که به‌گفته اسمیت بازار را هدایت می‌کند. از حس خودخواهی اصل رقابت نیز سرچشمه می‌گیرد؛ که یک عامل اجتماعی را شکل می‌دهد.

رقابت، حس خودخواهی افراد را در چارچوب خود هدایت می‌کند. برنامه‌های اقتصادی افراد که به‌وسیله رقابت آزاد تنظیم شده‌اند، از طریق مکانیسم قیمت‌ها در بازار تلفیق شده و به این وسیله، تعدیل بهینه علایق صورت می‌پذیرد.


اقتصاددانان کلاسیک (لیبرالیست‌های کلاسیک) را به دو دسته می‌توان تقیسم کرد. یک دسته اقتصاددانان خوش‌بین مانند: آدام اسمیت، ژان باتیست سه و باستیا و یک دسته بدبین‌ها مثل رابرت مالتوس، دیوید ریکاردو و جان استوارت میل هستند.

دسته خوش‌بین‌ها به پیروی از عقاید سردسته کلاسیک‌ها (آدام اسمیت) عقیده داشتند؛ که اصالت فرد و نظام‌های اقتصادی یا جریان طبیعی اقتصاد، موجب رفاه و خوشبختی جامعه خواهد شد و دسته بدبین‌ها ضمن قبول همان قواعد، اجرای آزاد همان قوانین مکشوفه را موجب فقر و بر اثر آن، سرانجامی شوم و آینده‌ای تاریک برای جامعه انسانی پیش‌بینی می‌کردند.

مالتوس با نظریه افزایش جمعیت و ریکاردو با نظریه افزایش رانت(بهره مالکانه)، آن‌چنان احساس بدبینی به آینده به‌وجود آورده بودند که به علم نوبنیاد اقتصاد، علم شوم لقب داده شد. در این میان، عقاید استوارت میل بینابین و در حقیقت سنتزی از دو جریان فکری شد.

هرکدام از اقتصاددانان کلاسیک، در برخی از ابعاد نقش‌آفرینی نسبی بیشتری داشته‌اند. آدام اسمیت در پیوند دادن اندیشه اقتصاددانان قبلی و طراحی نظام کلی کلاسیک، آغازگر راه است و پایه‌های اولیه را مستحکم می‌کند و حلقه پیش از کلاسیک و کلاسیک را می‌سازد. ریکاردو، بنتام و مالتوس بدنه علم و مکتب را ساخته و تکامل می‌بخشند. استوارت میل کلاسیک را به اندیشه‌های بعد از کلاسیک پیوند می‌زند. اگر اسمیت حلقه‌گذار پیش از کلاسیک است، میل رساننده پیام به بعد از آن است.

متفکران اصلی تکامل‌دهنده اندیشه کلاسیک به‌ویژه آدام اسمیت، ریکاردو، مالتوس، استوارت میل و حتی بنتام تقریبا همگی از اندیشه‌های جامع در اقتصاد، سیاست، فلسفه و اخلاق برخوردار بوده‌اند.

یکی از نقش‌های مهم اقتصاددانان کلاسیک، پردازش بحث‌های اولیه متدولوژی اقتصاد، به‌صورت تدوین روش برای صورت‌بندی‌های نظریه‌ها و تحلیل علمی در اقتصاد است. به این صورت که تقریبا تمامی عناصر ابزارهایی که در علم اقتصاد امروز به‌کار می‌رود، در آن زمان تعریف و استفاده شده‌اند.

هرچند صاحب‌نظران سوداگرایی (مرکانتلیست‌ها) و طبیعت‌گرایی(فیزیوکرات‌ها) از نظر تاریخ مقدم بر کلاسیک‌ها هستند و در شکل‌گیری عقاید کلاسیک نقش داشته‌اند، در عین حال، صورت‌بندی مکتب کلاسیک به‌طور مستقل، از خلاقیت ویژه‌ای برخوردار است.

اندیشه‌های اقتصادی پس از کلاسیک، چه نئوکلاسیک که تکامل‌دهنده آن است و چه مارکسی، نهادی و تاریخی که منتقدان آن هستند، بدون شک، به‌نحوی خوشه‌چین کلاسیک‌ها بوده‌اند (البته خود نیز ره‌آورد مخصوص خود را داشته‌اند).

منتقدین مکتب کلاسیک
علاوه‌بر بدبینی‌ها و اختلاف نظرهایی که در میان اقتصاددانان کلاسیک نسبت به بعضی از اصول و مبانی این مکتب وجود دارد، معارضان مکتب کلاسیک که در واقع، اصول اولیه مکتب کلاسیک و نظام اقتصاد سرمایه‌داری را مورد تردید قرار داده و یا نفی کرده‌اند به دو گروه عمده تقسیم می‌شوند.

یک گروه سوسیالیست هستند؛ که از اساس، معتقدند نظام اقتصاد سرمایه‌داری با اصول خود هرگز قادر به حل مسائل و مشکلات اقتصادی و اجتماعی نیست و به‌همین دلیل، نظام اقتصادی خود را با اصولی کاملا متضاد با اصول نظام اقتصاد سرمایه‌داری ارائه می‌کنند و گروه دوم غیر سوسیالیست‌ها هستند؛ که مکتب‌هایی را در مقابل مکتب کلاسیک به‌وجود آورده‌اند.
از آن جمله می‌توان به اقتصاددانان مکتب تاریخی، نهادگرایان و کنیزین‌ها اشاره کرد.

همچنین نظریات مکتب کلاسیک در طول دوران عمر خود توسط اقتصاددانان بدبینی مانند مالتوس و ریکاردو و همچنین مارژینالیستها(نئوکلاسیک‌ها) در مقاطع مختلف به چالش کشیده شده است. به‌طور کلی اندیشمندان مختلفی از مکاتب مختلف، تا پایان قرن نوزدهم اندیشه‌های کلاسیک را نقد کرده و به چالش کشیده‌اند.

یکی از مهمترین این افراد جان مینیارد کنیز بود که سه انتقاد جدی را به این مکتب وارد کرد:

نخست آن‌که به‌عقیده وی در بازار کار کمبود تقاضا برای نیروی کار وجود دارد؛ زیرا به‌دلیل بدبینی‌های بنگاه‌ها نسبت به آینده، سرمایه‌گذاری کمتری صورت می‌گیرد.

دوم آن‌که در بازار محصول، به‌دلیل آن‌که مصرف تابعی از درآمد است و بیکاری حاصله درآمدها را کم کرده است. نتیجتا مصرف نیز کم شده و مازاد عرضه و خدمات به‌وجود می‌آید.

سوم آن‌که در بازار دارایی‌ها، به‌دلیل وجود همان بدبینی‌ها و در نتیجه، احتمال وجود دام نقدینگی، تقاضای پول افزایش یافته و بنابراین افزایش بیشتر حجم پول نمی‌تواند هیچ‌گونه اثری بر روی میزان بهره داشته و آن را کاهش دهد. در نتیجه، هیچ‌گونه انگیزه‌ای برای افزایش سرمایه‌گذاری و به‌تبع آن، تولید ناخالص ملی و اشتغال به‌و جود نیامده و احتمال باقی ماندن اقتصاد در شرایط رکود، همچنان ادامه خواهد یافت.

البته نباید فراموش کرد که جدی‌ترین منتقدان مکتب کلاسیک، اندیشمندان مکاتب سوسیالیسم و مارکسیسم و به‌ویژه خود کارل مارکس بوده‌اند.

سرانجام، ناهمخوانی نظریات اقتصاددانان کلاسیک با واقعیت‌ها و انتقادات شدید سوسیالیست‌ها و پیروان مکتب تاریخی به اصول مکتب کلاسیک، تجدید نظر در اصول مکتب کلاسیک را ضروری می‌نمود.

بدین ترتیب استانلی جونز انگلیسی در سال ۱۸۷۱ یعنی ۴ سال بعد از انتشار کتاب سرمایه کارل مارکس، کتاب خود را با نام “نظریه اقتصاد سیاسی” منتشر ساخت و اصول و نظریات اقتصاد کلاسیک، یعنی دانش اقتصاد سرمایه‌داری را بر اساس مطلوبیت، مورد تجدید نظر قرار داد. به این ترتیب مکتب نئوکلاسیک(مارژینالیست) شکل گرفت.

در حقیقت نئوکلاسیک‌ها همان اصول کلاسیک‌ها را، در زمینه آزادی و رقابت و منافع شخصی پذیرفتند، منتها اصل مطلوبیت را جایگزین نظریه ارزش-کار کردند و برخلاف کلاسیک‌ها که عامل تعیین قیمت را در نیروی کار و در طرف عرضه می‌دیدند، آن‌ها عامل تعیین‌کننده ارزش و قیمت را در مطلوبیت دیده و در طرف تقاضا جستجو می‌کردند. با پیدایش مکتب مارژینالیسم و بازسازی نظریات کلاسیک اصول این مکتب و نظام اقصاد سرمایه‌داری دچار تغییر نشد و اصول لیبرالیسم اقتصادی، رقابت و تعادل اقتصادی خودکار به‌قوت خود باقی ماند.

«اقتصاد کلاسیک» مربوط به دوره ای در تاریخ اندیشه اقتصادی از سال ۱۷۵۰ تا ۱۸۷۰ است که در آن گروهی از اقتصاددانان عمدتاً انگلیسی، کتاب «ثروت ملل» آدام اسمیت را به عنوان مبنا برای تحلیل تولید، توزیع و مبادله کالاها و خدمات در اقتصاد سرمایه داری قرار داده اند.

از نظر مارکس، اقتصاد سیاسی کلاسیک در قرن هفدهم با پتی آغاز می شود و با ریکاردو پایان می یابد. از نظر کینز مکتب کلاسیک با ریکاردو آغاز می شود و با پیگو پایان می یابد.

نخستین پرسش این است که کدام یک: آدام اسمیت یا ریکاردو، اقتصاد کلاسیک را تاسیس کرده اند. در پاسخ می توان گفت که آدام اسمیت موضوعات اصلی را مطرح کرد که اقتصاددانان تا قرن بعد از وی درباره آن به بحث می پرداختند، اما هنوز تردید وجود دارد که سنت اسمیتی با انتشار کتاب «اصول اقتصاد سیاسی و مالیات ستانی» ریکاردو در ،۱۸۱۷منتقل شده باشد.
برخی نویسندگان پافشاری کرده اند که اسمیت تاثیر دیرپایی بر ویژگی اقتصاد کلاسیک داشته است نه ریکاردو. بر اساس گفته آنها نظام نظری ریکاردو حتی توسط پیروان پر و پا قرص ریکاردو در دهه بعد از مرگ وی (در ۱۸۲۳)، رد شده است.


نویسندگان بعدی مانند: جان استوارت میل و جان الیوت کرنز تا دهه ۱۸۷۰ از قضیه مرکزی ریکاردو پیروی می کردند مبنی بر این که میزان سود و در نتیجه انباشت سرمایه به هزینه نهایی تولید کشاورزی بستگی دارد.

ایده های اسمیت و ریکاردو جریان اقتصاد کلاسیک را شکل داد. اقتصاد کلاسیک شامل نظریه های زیر بود: نظریه ارزش مبتنی بر مطلوبیت؛ استفاده از نیروهای عرضه و تقاضا در تعیین قیمت های بین المللی؛ نظریه اشباع عمومی بازار و قانون بازارهای سی .
بنا براین تمامی مبانی نظریه پردازی اقتصادی در دوره ۱۷۷۰ تا ۱۸۷۰ متعلق به مجموعه ای از اندیشه های به ارث گذاشته شده توسط آدام اسمیت و دیوید ریکاردو است. پایان اقتصاد کلاسیک در دهه ۱۸۷۰ است که «انقلاب نهایی» اتفاق افتاد.

در دهه ،۱۹۷۰ به طور همزمان سه کتاب درباره اقتصاد کلاسیک منتشر شد. «بازنگری اقتصاد کلاسیک، توسط توماس سوول (۱۹۷۴)، «ساختار نظریه اقتصاد کلاسیک»، توسط رابرت اگلی (۱۹۷۴) و «اقتصاددانان کلاسیک» توسط دنیس ابراین (۱۹۷۵).
از این سه، اگلی وسیع ترین دوره زمانی را برای «نظریه اقتصادی کلاسیک» در نظر گرفته است، بدین ترتیب که با فیزیوکرات ها در دهه ۱۷۵۰ آغاز می شود و با نظریه والراسی تعادل عمومی در دهه ۱۸۷۰ پایان می یابد.

از نظر اگلی نه تنها کل اقتصاد کلاسیک می تواند بر حسب یک چارچوب مفهومی واحد تعریف شود بلکه این چارچوب در اساس حول مفهوم خاصی از سرمایه می چرخد، یعنی موجودی از کالاهای واسطه ای که در دوره های تولیدی، سرمایه گذاری شده است.

سوول تعریف سنتی اقتصاد کلاسیک را می پذیرد مبنی بر این که مکتب کلاسیک در عمل مکتب آدام اسمیت است. از نظر سوول، سنت کلاسیک شامل مجموعه مشترک از پیش فرض های فلسفی ، روش های مشترک تحلیل و نتایج مشترک مربوط به موضوعات تحلیل اساسی اقتصادی است و شامل قضایای مهمی مانند: نظریه ارزش مبتنی بر کار، نظریه جمعیت مالتوس، قانون سی و نظریه مقداری پول و نظریه مسیر رشد تعادلی یکنواخت اقتصاد.

Client

کلاینت. برنامه ارتباطی که برای انتقال محرمانه اطلاعات XML میان مشتری و سرور درگاه پرداخت ایجاد شده است.

Closed-end Lease قرارداد لیزینگ بسته

قرارداد لیزینگ بسته Closed-end Lease در این نوع از قرارداد لیزینگ که بسیار متداول نیز می‌باشد، لیز گیرنده در اتمام زمان قرارداد خودرو یا جنس مورد نظر را به لیز‌دهنده برگردانده و بدین وسیله قرارداد خاتمه پیدا می‌نماید.

در این قرارداد ریسک بسیار پایینی متوجه لیز گیرنده است، چرا که در ابتدا و در زمان انعقاد قرارداد تمام هزینه‌های مالکیت برای وی روشن بوده و در خاتمه اجباری برای خرید یا فروش خودرو به قیمت روز بازار نمی‌باشد.

در این قرارداد تمامی ریسک متوجه اعتبار‌دهنده بوده و در شرایط ایده‌ال ارزش خودرو بر حسب تمامی اقساط پرداخت شده (تنزیل شده) باید بیشتر از هزینه پرداختی برای خودرو باشد.

D

Dead cat bounce یا جستن گربه مرده

جستن گربه مرده یا Dead cat bounce به بهبود موقتی و تغییر جهت موقتی منحنی روبه پایینی گویند که بعد از مدت بسیار کوتاهی به روند رو به پایین خود ادامه می‌دهد.

این بهبود قیمت در روند رو به پایین منحنی بسیار کوتاه مدت و ناپایدار است و دلیل اصلی آن برداشت غلط بسیاری از فعالان در به کف رسیدن قیمت است.
در منحنی ذیل این بهبود موقتی قابل رویت است.

این بهبود موقتی متاثر از آن حقیقت است که پس از افت قابل ملاحظه قیمت دارایی یا سهام، برخی فعالان بازار با این باور که قیمت به حداقل و کف خود رسیده است دارایی را به امید افزایش قیمت مجدد و کسب سود خریداری می‌کند.

این امر باعث جهش کوتاه و ناپایدار قیمت خواهد شد. هرچند از آنجایی که اکثر فعالان بازار در حال فروش دارایی (سهام) هستند، منحنی قیمت به روند منفی خود ادامه می‌دهد. تحلیل‌گران تکنیکال بر آن باورند که پس از جهش (جستن گربه مرده) و نزول مجدد قیمت، چنانچه قیمت به پایین‌ترین سطح قبلی خود برسد (خط افقی)، منحی به روند منفی خود ادامه خواهد داد.

Debt قرض (دِیْن)

دِیْن یا قرض ( debt ) عبارت از آن چیزی است که به کسی مقروضند. معمولاً این قرض شامل دارایی‌ها است اما ممکن است که قرض عبارت باشد از تملیک کردن مالی به دیگری به این شکل که پرداختن عین آن مال، یا مثل آن و یا قیمت آن بر عهده او باشد، الزامات دیگری را نیز دربربگیرد. وقتی در مورد دارایی‌ها سخن می‌گوییم، دین ابزاری برای استفاده از قدرت خرید آینده در حال است قبل از این که پولی به دست آید.

دین هنگامی به وجود می‌آید که قرض‌دهنده توافق می‌کند تا مقداری از دارایی‌اش را به قرض‌گیرنده وام دهد.
در جوامع مدرن دارایی‌ها با تعریف بازپرداخت ازپیش‌ تعیین‌ شده قرض داده می‌شوند که در بسیاری از اوقات بهره‌ای نیز به مبلغ قرض‌داده‌شده اضافه می‌شود. در صورتی‌که بهره‌ای در کار نباشد، به این نوع قرض، قرض‌الحسنه می‌گویند.

قرض تعریفی مشابه بدهی دارد اما کلی‌تر از آن است. درحالی‌که بدهی تنها برروی دارایی است، قرض (دین) می‌تواند چیزهای دیگری به غیر از دارایی را نیز در بر بگیرد.

Diluted EPS سود سهام رقیق شده

سود سهام رقیق شده Diluted EPS برای درک مفهوم سود سهام رقیق شده لازم است تا ابتدا مفهوم اوراق بهادار رقیق‌کننده بررسی شود.

اوراق بهادار رقیق‌کننده به آپشن‌ها، وارانت‌ها، اوراق قرضه قابل تبدیل و سهام ممتاز قابل تبدیلی گویند که اگر دارنده این اوراق بهادار تصمیم به استفاده از حق خود (آپشن) در تبدیل اوراق به سهام عادی گیرد این امر به ضرر شرکت بوده و در نهایت باعث کاهش سود سهام خواهد شد.

در محاسبه سود سهام صورت کسر شامل سود مانده برای توزیع بین سهامداران سهام عادی است (سود خالص ترازنامه - سود سهام ممتاز).

در صورت وجود اوراق بهادار رقیق کننده صورت کسر بدین ترتیب تغییر می‌کند:

- اگر سهام ممتاز عامل رقیق کننده در سود سهام باشد (یعنی تبدیل سهام ممتاز به سهام عادی توسط سهامدار)، سود سهام ممتاز باید به درآمد سهامداران عادی اضافه گردد.

- اگر عامل رقیق‌کننده اوراق قرضه قابل تبدیل باشند، هزینه سود بعد از کسر مالیات این اوراق بعنوان هزینه سود پرداختی در سود سهام رقیق شده لحاظ نمی‌شود. در این صورت هزینه سود پرداختی این اوراق به صورت کسر اضافه می‌شود.

از انجایی که نهاد‌های تجاری و بازرگانی در آمریکا می‌توانند هزینه سود پرداختی را جزو مالیات خود حساب کنند و در نتیجه مالیات کمتری پرداخت کنند، در صورت کسر این هزینه مجبور به پرداخت مالیات بیشتری شده و در نتیجه از سود سهام کاسته خواهد شد.

Dilutive Securities یا اوراق بهادار رقیق شده

اوراق بهادار رقیق شده یا Dilutive Securities به آپشن‌ها، وارانت‌ها، اوراق قرضه قابل تبدیل و سهام ممتاز قابل تبدیلی گویند که اگر دارنده این اوراق بهادار تصمیم به استفاده از حق خود (آپشن) در تبدیل اوراق به سهام عادی گیرد این امر به ضرر شرکت بوده و باعث کاهش سود سهام خواهد شد.

در محاسبه سود سهام صورت کسر شامل سود مانده برای توزیع بین سهامداران سهام عادی است (سود خالص ترازنامه - سود سهام ممتاز).

در صورت وجود اوراق‌بهادار رقیق کننده صورت کسر بدین ترتیب تغییر می‌کند:

- اگر سهام ممتاز عامل رقیق کننده در سود سهام باشد (یعنی تبدیل سهام ممتاز به سهام عادی توسط سهامدار)، سود سهام ممتاز باید به درآمد سهامداران عادی اضافه گردد.

- اگر عامل رقیق‌کننده اوراق قرضه قابل تبدیل باشند، هزینه سود بعد از کسر مالیات این اوراق بعنوان هزینه سود پرداختی در سود سهام رقیق شده لحاظ نمی‌شود.

در این صورت هزینه سود پرداختی این اوراق به صورت کسر اضافه می‌شود. از انجایی که نهاد‌های تجاری و بازرگانی در آمریکا می‌توانند هزینه سود پرداختی را جزو مالیات خود حساب کنند و در نتیجه مالیات کمتری پرداخت کنند، در صورت کسر این هزینه مجبور به پرداخت مالیات بیشتری شده و در نتیجه از سود سهام کاسته خواهد شد.

Direct Debit (DD)

نوعی انتقال الکترونیک وجه که به موجب آن حساب جاری به‌طور مستقیم بدهکار می‌شود.

Discounting یا تنزیل

تنزیل یا Discounting روشی است برای تخمین ارزش حال یا ارزش فعلی جریان وجوه نقدی که در زمانبندی مشخصی در آینده قابل دریافت می‌باشند.

مبنای تئوری و منطق این روش بر اساس این حقیقت می‌باشد که "یک دلار امروز بیشتر از یک دلار فردا ارزش دارد"، که این حقیقت به دلایل مختلف از جمله وجود تورم و هزینه نگاهداری پول و غیره بدیهی بنظر می‌رسد. در حقیقت تنزیل روشی است برای بروز نمودن ارزش پولی که در آینده قابل دریافت است.

تنزیل را میتوان جزو اصلی‌ترین ارکان علم فاینانس یا تامین مالی دانست که با استفاده از آن میتوان تمامی دارایی‌های موجود از جمله اوراق قرضه را ارزیابی نمود.

در این روش ارزیابی، ارزش حال یا فعلی دارایی با استفاده از داده‌هایی مانند نرخ تنزیل، مبلغ اقساط دریافتی یا پرداختی (خالص جریان وجوه نقد در هر مقطع زمانی)، زمان دریافت یا پرداخت جریان وجوه و قیمت اسمی آن محاسبه می‌شود.

Duration gap شکاف دیرش

شکاف دیرش یا Duration gap واژه‌ای است که معمولا توسط موسسات مالی-اقتصادی و بانکی مورد استفاده قرار گرفته و منظور از آن تفاوت در سررسید مبلغی (و نه تنها زمانی) دارایی‌ها (و بدهی) آنهاست.

شکاف دیرش مقیاسی است برای اندازه‌گیری رسیک متاثر از تغییر در نرخ بهره.
دیرش متفاوت دارایی‌ها در مقایسه با بدهی‌ها باعث عدم تطابق دارایی‌ها و بدهی از نظر زمانی-مبلغی است و بدین ترتیب شکاف دیرش بیان‌کننده چگونگی تطبیق پرداختی‌ها و دریافتی‌های بانک می‌باشد.

عدم شکاف در دیرش سرمایه بانک، که شامل دارایی و بدهی‌هاست، بمعنای تطبیق زمانی پرداختی‌ها و دریافتی ها و مدیریت بهتر گردش وجوه نقد بانک است.

Duration یا دیرش

دیرش یا Duration دیرش به مقیاسی برای سنجش حساسیت قیمت به تغییر در نرخ بهره در اوراق یا بطور کلی ابزار با درآمد ثابت گویند که در قالب سال بیان می‌شود.

افزایش نرخ بهره منجر به کاهش قیمت اوراق و کاهش نرخ بهره به معنای افزایش قیمت اوراق (یا سایر ابزار با درآمد ثابت) خواهد بود.

محاسبه عدد دیرش روندی پیچیده دارد که عواملی چون نرخ بهره، کوپن اوراق، سررسید اوراق، ارزش حال و اختیارات اوراق نقش مهمی در محاسبه آن ایفا می‌کنند.

عدد بزرگتر دیرش بمعنای تاثیر‌گذاری بیشتر نرخ بهره بر ارزش حال آن و در نتیجه ریسک بیشتر نرخ بهره محسوب می‌شود. یکی از مفاهیمی که به درستی برای سرمایه‌گذاران اوراق بهادار تفهیم نشده است ریسک اوراق بهره است.

برخی به اشتباه بر آن باورند که اوراق بهره بدون ریسک می‌باشد، درصورتیکه این باور غلط است. اوراق قرضه بطور کلی شامل دو نوع ریسک نرخ بهره و ریسک اعتباری می‌باشند که مفهوم دیرش دربرگیرنده ریسک نرخ بهره است. نحوه محاسبه دیرش که معمولا بعنوان دیرش مکالی نام برده می‌شود بشرح ذیل است، یعنی ارزش حال کوپن‌های دریافتی تقسیم بر قیمت اوراق:

E

EFT

مخفف عبارت انتقال وجه الکترونیک؛ تکنولوژیای که به یک موسسه مالی یا بانک، مجوز بستانکار یا بدهکار کردن امن یک حساب به‌وسیله ابزارهای الکترونیک را می‌دهد.

EUREX

شکل مخفف بازار  EUREX Futures Exchange

Economies of scale صرفه‌جویی به مقیاس ( مزیت مقیاس )

صرفه‌جویی به مقیاس یا مزیت مقیاس ( Economies of scale ) مفهومی در اقتصاد خرد است که به کسب مزیت کاهش هزینه در اثر افزایش حجم تولید اشاره دارد.

صرفه‌جویی به مقیاس بمعنای آن است که با افزایش حجم تولید، هزینه متوسط تولید هر واحد کالا کاهش می‌یابد.

دلایل متعددی برای این مسئله وجود دارد که شامل مواردی همچون: کسب تخفیف در خرید به دلیل حجم بالای خرید، افزایش تجربه و یادگیری کارکنان، کسب منابع مالی بیشتر، سرشکن شدن هزینه‌های بازاریابی در بازارهای وسیعتر، بهبود فناوری تولید می‌باشد.

آنچه باعث رشد بسیاری از صنایع می‌شود کسب صرفه‌جویی در مقیاس بزرگتر است. در عین حال وقتی یک یا چند شرکت در یک صنعت دارای مزیت مقیاس هستند اگر شرکت دیگری بخواهد وارد رقابت با آنان شود باید در مقیاس انبوه تولید را آغاز کند یا اینکه هزینه زیاد تولید در مقیاس کم را متحمل شود.

Electronic Banking

بانکداری الکترونیک؛ فرایندی که بوسیله آن یک مشتری تراکنش‌های بانکی خود را به‌صورت الکترونیک و بدون حضور فیزیکی در شعب بانک انجام می‌دهد.

Electronic Merchant/e-Merchant

پذیرنده الکترونیک؛ پذیرنده‌ای که تجارت خود را به‌صورت الکترونیک و از طریق اینترنت مدیریت می‌کند.

Electronic Wallet

کیف پول الکترونیک؛ ابزاری الکترونیک مشابه کیف پول برای انجام تراکنش‌های الکترونیک. (کیف پول الکترونیک اطلاعات کارت اعتباری و پسوردها را برای ورود به وب‌سایت‌ها ذخیره می‌کند. Passport مایکروسافت و Yahoo! Wallet نمونه‌هایی از کیف پول دیجیتال هستند).

Enterprise value ارزش سرمایه‌گذاری

ارزش سرمایه‌گذاری یا Enterprise value معیاری اقتصادی است که حاکی از ارزش بازار آن شرکت یا نهاد اقتصادی است.
در این نوع از نگرش (ارزیابی) تمام ادعای مدعیان لحاظ شده است: اعتبار دهندگان (در اولویت‌های مختلف) و سهام داران (عادی و ممتاز).

ارزیابی با نگرش این مدل بسیار جامع‌تر از ارزیابی با نگرش ارزش بازار (Market capitalization) است که فقط در آن سهام عادی قابل معامله در بازار لحاظ شده است چرا که ابعاد گسترده‌تری را برای سرمایه‌گذاری و خرید لحاظ می‌کند.

همچنین این نوع ارزیابی یکی از اصلی‌ترین و بنیادی‌ترین متریک‌های مورد استفاده در ارزیابی نهادهای کسب‌و‌کاری، مدل‌سازی‌های تامین مالی، حسابداری و تحلیل پرتفوی سرمایه‌گذاری است.

ارزش شرکت در این روش مساوی است با =

ارزش بازار سهام عادی شرکت یا Market Capitalization or Market Cap

+ ارزش بازار سهام ممتاز

+ سهم اقلیت یا سهام غیر مدیریتی در سایر شرکت‌ها (در صورت وجود)

+ ارزش بازار بدهی که شامل بدهی‌های کوتاه مدت و بلند مدت است

+ بدهی‌های پرداخت نشده متعلق به صندوق های بازنشستگی (Unfunded pension liabilities)

- سرمایه‌گذاری در شرکتی که شرکت دیگری سهام مدیریتی در آن دارد

- "دارایی‌های مازاد"، یعنی دارایی‌هایی که برای ادامه فعالیت نهاد ضروری نیستند

- پول نقد و شبه پول

بطور کلی ارزش نهاد معادل است با ارزش بازار انواع سهام شرکت بعلاوه سهام اقلیت پس ار کسر وجوه نقد و شبه پول

ارزش سرمایه‌گذاری بعنوان قیمت تصاحب نیز استفاده می شود.

در صورت تصاحب و خریداری شرکت توسط شرکت دیگری، شرکت تصاحب‌کننده باید هزینه ارزش بازار سهام شرکت مورد تصاحب و همچنین بدهی‌های آن را تقبل و پرداخت نماید. ولی در عین حال وجوه نقد و شبه نقد شرکت مورد تصاحب را نیز از آن خود می‌کند.

F

FOREX

شکل مخفف بازار  Foreign Exchange

Fat Man Strategy یا استراتژی مرد چاق

استراتژی مرد چاق یا Fat Man Strategy به نوعی تاکتیک دفاعی در برابر تصاحب خصمانه توسط شرکت دیگر (تصاحب‌گر یا خریدار) گویند که شرکت مورد تصاحب (شرکت هدف) با خریداری دارایی‌های متفاوت، که منجر به افزایش بدهی‌ها و کاهش وجه نقد شرکت می‌شود، جذابیت خرید را برای شرکت تصاحب‌گر کاهش می دهد.

در این روش شرکت مورد تصاحب پس از خریداری دارایی‌های گوناگون و افزایش بدهی‌ها و دارایی‌های خود، ترازنامه خود را حجیم‌تر کرده و بدین دلیل "مرد چاق" نام می‌گیرد.

به این استراتژی روش "کامیکازی" نیز گویند، چراکه آسیب یا ضرری که شرکت هدف (در شرف تصاحب) با افزایش بدهی به خود وارد می‌کند قابل جبران نبوده و تنها روشی است برای مقابله با تصاحب خصمانه.

کامیکازی به خلبان‌های از خود گذشته ژاپنی گویند که در جنگ جهانی دوم پس از اتمام موشک‌های خود با انجام عملیات انتحاری و حمله به ناوگان دشمن توسط جت جنگنده خود به ناوگان دشمن ضربه وارد می‌نمودند.

تنها اشکال وارد به این روش، فارغ از افزایش بدهی‌ها، شناسایی بموقع شرکت تصاحب‌گر توسط شرکت در شرف تصاحب است، چراکه در برخی مواقع شرکت هدف (در شرف تصاحب) زمان کافی برای خرید دارایی‌ها نخواهد داشت.

Fiat Money پول بی‌پشتوانه

پول بی‌پشتوانه یا Fiat Money پول بی‌پشتوانه، پول دستوری یا فیات به ارز داخلی گویند که با وجود فقدان پشتوانه و فقدان ارزش‌ذاتی، دولت آن را بعنوان پول رایج کشور معرفی می‌نماید.

در گذشته بانک‌های مرکزی کشورهای مختلف با لحاظ در اختیار داشتن پشتوانه، که بطور معمول ذخایر فیزیکی طلا و نقره بوده است، دست به انتشار اسکناس می‌زدند. هر چند پول فیات یا بی‌پشتوانه فاقد ذخایر پشتوانه بوده و فقط بر اساس سیستم اعتمادی معامله می‌شود.

در حال حاضر اکثر قریب به اتفاق ارزهای دنیا فیات بوده و از آنجایی که انتشار و چاپ اسکناس در این سیستم فقط با صلاحدید دولت و بانک مرکزی بوده و فاقد پشتوانه فیزیکی است، تورم بالا و از بین رفتن اعتماد جامعه به دولت می‌تواند باعث بی‌ارزش شدن پول رایج کشور شود.

پس از منسوخ شدن سیستم استاندارد طلا و سیستم پولی برتون وودز، سیستم پول فیات یا پول بی‌پشتوانه تنها سیستم رایج در دنیا می‌باشد.

File Transfer Protocol

پروتکل انتقال فایل؛ راه‌حل رایج برای آپلود یا دانلود کردن اطلاعات در بستر اینترنت از یک سرور مرکزی

Fill or Kill سفارشات انجام یا ابطال

سفارشات انجام یا ابطال یا Fill or Kill به سفارشاتی گویند که انجام آنها الزام و محدودیت‌های زمانی دارد. در این سفارشات کارگزاری‌ها یا معامله‌گرها ملزومند که تمامی سفارش را یکجا و کامل انجام دهند و در غیر اینصورت سفارش باطل خواهد شد.

این نوع سفارشات معمولا برای سفارشات بزرگ (تعداد سهام بسیار بالا) و یا معامله‌گرهای فعال اعمال می‌شود. هدف از اعمال سیاست‌های این چنینی تضمین برای انجام سفارش در قیمت مورد‌نظر است.

بدون اعمال سیاست انجام یا ابطال انجام سفارشات بزرگ مدت زیادی و در مواقعی حتی چندین روز بطول خواهد انجامید. اعمال سیاست انجام یا ابطال به ندرت صورت میپذیرد. هرچند سیاست‌های دیگری نیز وجود دارند که بیشتر از انجام یا ابطال کاربرد دارند.

برای مثال سفارش فوری یا ابطال (Immediate or cancel) یکی از آنهاست که طی آن معامله‌گر می‌تواند قسمتی از سفارش که قابلیت انجام فوری دارد را انجام داده و مابقی آن را باطل کند.

Financial Market بازار مالی یا بازار سرمایه

بازار مالی یا بازار سرمایه Financial Market بطور کلی به بازاری گویند که فعالان در آن به خرید و فروش دارایی‌های همچون اوراق بهادار، اوراق قرضه، ارز و مشتقات می‌پردازند. خاصیت‌های بارز بازارهای سرمایه یا مالی عبارتند از مشخص بودن قیمت و آیین نامه‌ها و قوانین مربوط به هزینه‌های معامله.

در برخی مواقع بازارهای مالی و سرمایه محدودیت‌هایی را برای فعالان بازار قائل‌اند که عبارتند از حداقل مبلغ معامله، منطقه جغرافیایی، یا نوع فعالیت خریدار و فروشنده. بازارهای سرمایه در اکثر کشورهای دنیا وجود داشته و تنها از نظر حجم متفاوت می‌باشند.

برخی از این بازار‌ها بسیار کوچک بوده و تعداد فعالان آن نیز محدود می‌باشد و در برخی نقاط دیگر مانند بازار بورس سهام نیویورک حجم مبادلات از چند هزار میلیارد دلار در روز نیز تجاوز می‌کند.

بروز‌رسانی سریع و شفافیت اطلاعات موجود در بازار و انعکاس سریع این اطلاعات در قیمت‌ها به کارآمد بودن بازار سرمایه کمک شایانی کرده و در نتیجه یکی از عوامل تعیین کننده در روند اعتمادسازی فعالان به بازار محسوب می‌شود.

توضیحات بیشتر درباره بازار سرمایه
بازار سرمایه یکی از ارکان مهم اقتصاد در جامعه است که از آن به عنوان دماسنج اقتصاد یاد می شود. شما تا به حال تا چه حد با این بازار آشنایی داشتید؟ آیا در این بازار سرمایه گذاری کرده اید؟

طبقه بندی بازارها بر اساس سررسید تعهدات مالی:

الف ) بازار پول: بنا به تعریف، بازار پول بازاری برای دادوستد پول و دیگر دارایی‌های مالی جانشین نزدیک پول است که سررسید کمتر از یک‌سال دارند. همچنین می‌توان از بازار پول به عنوان بازار ابزارهای مالی کوتاه مدت با ویژگی اندک بودن ریسک عدم پرداخت، نقدشوندگی و ارزش اسمی زیاد نام برد. تمرکز فعالیت این بازار در استفاده از ابزارهایی است که به اشخاص و بنگاه‌های تجاری این امکان را می‌دهند که به سرعت نقدینگی خود را به میزان مطلوب درآورند. درباره بازار پول این صفحه را بخوانید

ب ) بازار سرمایه: برپایه طبقه‌بندی بازار مالی با نگرش به سررسید دارایی‌ها، بازار سرمایه به بازار دادوستد ابزارهای مالی با سررسید بیشتر از یک سال و دارایی‌های بدون سررسید اطلاق می‌شود. این بخش از بازار مالی نقش مهمتری در گردآوری منابع پس‌اندازی و تأمین نیازهای سرمایه‌گذاری واحدهای تولیدی دارد. بازار سرمایه نسبت به بازار پول بسیار گسترده‌تر است و از تنوع ابزاری بیشتری برخوردار است.

مهمترین کارکرد بازارهای مالی شامل بازارهای پول، سرمایه و بیمه در اقتصاد ملی، تجهیز منابع پس اندازی و هدایت آن به سوی فعالیتهای مولد اقتصادی است، ضمن آنکه تعیین قیمت وجوه و سرمایه، انتشار و تحلیل اطلاعات و توزیع ریسک اقتصادی نیز اغلب در شمار کارکردهای این بازارهاست.

بازارسرمایه
در بازار سرمایه اوراق بهادار با سررسید بیشتر از یک سال به فروش می رسد. با در نظر گرفتن این واقعیت که پس‌انداز و سرمایه‌گذاری برای رشد اقتصاد حیاتی هستند، بازار سرمایه پلی است که پس‌انداز واحدهای اقتصادی دارای مازاد را به واحدهای سرمایه‌گذاری که بدان نیازمندند انتقال می‌دهد.

بنابراین بازار سرمایه، واحدهای پس‌اندازی و سرمایه‌گذاران را با یکدیگر ارتباط می‌دهد. از طرف دیگر سازوکارهای تعبیه شده در این بازار از طریق رشد حجم پس‌انداز و سرمایه‌گذاری، رشد اقتصادی را تسریع می‌کنند. استفاده از بازار سرمایه برای تأمین مالی مخارج دولت نیز از جمله قدیمی‌ترین و متداولترین شکل مبادلات مالی است.

اتکای دولت‌ها به بازار سرمایه در اغلب اقتصادهای مدرن نه تنها از این جهت مهم است که دولت‌ها غالباً اوراق بدهی منتشر می‌کنند تا بخش عمده هزینه‌های خود را تأمین مالی نمایند، بلکه استقراض دولت غالباً حجم عظیمی از کل وجوه عرضه شده در بازار توسط وام‌دهندگان را جذب می‌کند.

ابزارهای بازار سرمایه
الف – ابزارهای تأمین مالی دراز مدت

سهام: سهام صرف‌نظر از شکل آن، نشان‌دهنده منافع مالک در شرکت است و از آن‌جاکه طلب و ادعای سهامداران در مورد دارایی‌های شرکت در مرحله آخر تمام طلب‌ها قرار دارد، منافع سهام به عنوان "منفعت باقیمانده" شناخته می‌شود. درباره سهام سوالی دارید؟ اینجا بخوانید

سهام عادی: سهام عادی نوعی ابزار سرمایه‌گذاری است که نشانگر مالکیت دارنده آن در یک شرکت سهامی است و به دو دسته سهام با نام و سهام بی‌نام تقسیم می‌شود.

سهام ممتاز: سهام ممتاز نوعی اوراق بهادار است که دارنده آن نسبت به درآمدها و دارایی‌های شرکت، حق یا ادعای محدود و معینی دارد. این سهام زمانی منتشر می‌شود که هزینه سهام عادی بالاتر باشد.

مطلب مرتبط: سهام ممتاز و عادی چیست؟

اوراق قرضه: اوراق قرضه اسنادی هستند که به موجب آن‌ها ناشر متعهد می‌شود مبالغ معینی (بهره سالانه) را در فاصله‌‌های زمانی مشخص به دارنده پرداخت کند و در سررسید، اصل مبلغ را بازپرداخت کند.

اوراق مشارکت: اوراقی است که سود علی الحساب دارد و صادر کننده اوراق متعهد می شود اصل پول و سود قطعی را در تاریخ معین پرداخت کند.

ب – ابزارهای ویژه مدیریت خطر
علاوه برکارکرد تأمین مالی واحدهای اقتصادی دارای کسری، مقابله با ریسک همراه با سرمایه‌گذاری و به ویژه ریسک ناشی از نوسان‌های قیمتی از دیگر کارکردهای مهم بازار سرمایه است. این کارکرد بازار سرمایه، از طریق به‌کارگیری ابزارهایی تحت عنوان ابزارهای مشتق انجام می‌شود.

اطلاق مشتق به این ابزارها به آن دلیل است که ارزش این ابزارها براساس، ارزش اوراق یا دارایی‌های دیگر تعیین می‌شود و در واقع مشتق از دارایی‌های دیگر است. معامله‌گران این ابزارها، برآنند که با پذیرش هزینه‌ای اندک، از ریسک زیاد نوسان قیمت اجتناب کرده و آن را به سایر سرمایه‌گذاران منتقل کنند.

مهمترین ابزارهای مشتق بازار سرمایه عبارتند از:
قراردادهای اختیار معامله: اختیار معامله قراردادی دوطرفه بین خریدار و فروشنده است که براساس آن خریدار قرارداد حق (نه الزام و تعهد) دارد که مقدار معینی از دارایی مندرج در قرارداد را با قیمت معین و در زمانی مشخص بخرد یا بفروشد.

بنابراین براساس این قرارداد، دو طرف توافق می‌کنند که در آینده معامله‌ای انجام دهند. در این معامله خریدار اختیار معامله، در ازای پرداخت مبلغ معینی، حق خرید یا فروش دارایی مندرج در قرارداد را در زمانی مشخصی با قیمتی که هنگام بستن قرارداد تعیین شده است، به دست می‌آورد.

از طرف دیگر، فروشنده قرارداد اختیار معامله، در مقابل اعطای این حق به خریدار با دریافت مبلغ معینی هنگام عقد قرارداد، براساس مفاد قرارداد، آماده فروش دارایی مذکور است. چنان‌که از تعریف قرارداد اختیار معامله پیداست، دارنده قرارداد (خریدار) در اعمال حق خود مختار است و به عبارت دیگر هیچ تعهد و الزامی ندارد و در صورت صرف‌نظر وی از اجرای قرارداد، مبلغی را که در ازای این حق، پرداخته است از دست می‌دهد. از طرف دیگر فروشنده در صورت خواست خریدار، مجبور به اجرای قرارداد است. قراردادهای اختیار معامله به دو دسته طبقه‌بندی می‌شوند:

الف - قرارداد اختیار خرید

دارنده این نوع اختیار معامله، حق دارد که مقدار معینی از دارایی مندرج در قرارداد را با قیمت مشخصی – به قیمت توافقی– در دوره زمانی معینی بخرد.

ب - قرارداد اختیار فروش

این قرارداد به دارنده حق می‌دهد که مقدار معینی از دارایی مندرج در قرارداد را با قیمت توافقی در دوره زمانی مشخصی بفروشد. درحالی‌که خریدار قرارداد اختیار خرید، به امید افزایش قیمت آن را می‌خرید، خریدار قرارداد اختیار فروش پیش‌بینی می‌کند که قیمت در آینده کاهش خواهد یافت.

قراردادهای آتی: تمامی انواع کالا را می­توان هر روز در بازار آنی (نقد) دادوستد کرد. در این بازارها، خریدار و فروشنده برای تحویل آتی کمیت و کیفیت مشخصی از یک کالا، با یکدیگر به توافق می‌رسند. وقتی قیمت آتی دادوستد، نوسان داشته باشد، معامله‌گران با ریسک (خطر) روبرو خواهند بود؛ زیرا ارزش موجودی آن‌ها ممکن است به‌طور چشمگیری تغییر یابد. برای ایمن شدن در برابر تغییرات ناگهانی قیمت، خریداران و فروشندگان می‌توانند به بازار تحویل آتی روی آورند که در آن قراردادهای تحویل آتی برای تحویل کمیت و کیفیت مشخصی از یک کالا با یک قیمت مشخص در یک زمان معین تنظیم می‌شود.

براساس این قرارداد، خریدار متعهد می‌شود که مقدار مشخصی از یک کالا را در تاریخ معین با قیمت معینی از فروشنده تحویل بگیرد و فروشنده متعهد می‌شود که کالای مورد نظر را براساس مفاد قرارداد در همان تاریخ و با همان قیمت به خریدار تحویل دهد. در سررسید قرارداد تحویل آتی، فروشنده با دریافت قیمت، کالای موضوع قرارداد را به خریدار تحویل می‌دهد و تسویه انجام می‌شود. به عبارت دیگر، تسویه قراردادهای آتی به صورت تحویل فیزیکی کالا است.

Financial Repression یا سرکوب مالی

سرکوب مالی یا Financial Repression این واژه بیان‌کننده کلیه اقداماتی است که از طریق آن، دولت‌ها منابع مالی را بسوی خود هدایت کرده تا مبلغ بدهی‌های خود را کاهش دهند.

این مبحث توسط دو اقتصاددان به نام‌های مک کینون و ادوارد شا در سال 1973 معرفی گردید. سرکوب مالی شامل یک یا چندین اقدام دولت از قبیل اعطای تسهیلات به دولت، تعیین سقف برای نرخ سود، اعمال محدودیت‌ها برای تراکنش‌های مالی بین کشورها، و ایجاد روابط نزدیک‌تر بین دولت و بانک‌ها می‌شود.

افزایش پس‌انداز ملی به عنوان یک عامل اساسی در افزایش سرمایه‌گذاری و نهایتا رشد اقتصادی محسوب می‌شود. مخالفین سرکوب مالی که به نوعی می‌توان از آنها به نام طرفداران آزاد سازی مالی نام برد معتقدند که سرکوب شدید مالی در کشورهای در حال توسعه مانعی جدی بر سر راه توسعه این کشورها است و باعث می‌شود که بخش مالی اقتصاد از رسیدن به ظرفیت نهایی خود باز بماند.

از تعیین سقف‌های نرخ بهره، نرخ ذخیره قانونی بالا و در بعضی از مطالعات ،تورم به عنوان ابزارهای سرکوب مالی نام برده می شود. البته افزایش پس‌اندار ملی تنها راهکار نئوکلاسیک‌ها برای افزایش تشکیل سرمایه نیست بلکه با دیدگاهی که به آن اشاره شد، اصرار برحذف یارانه‌ها و هدایت آن به سمت سرمایه‌گذاری (حتی اگر بر روی کاغذ باشد)؛ بیش از پیش قابل درک است و این همه حکایت از نگاه مکانیکی بسیار قوی به اقتصاد دارد.

تبدیل شدن سیاست آزاد‌سازی مالی به اولویت نخست بانک مرکزی پیامدهای چندی را به همراه داشته و خواهد داشت که بررسی نتایج آن بسیار حائز اهمیت است .

در سال 2011 دو اقتصاددان به نام‌های اسبرانسیا و رین‌هارت مقاله‌ای منتشر نمودند که در آن به تبیین عوامل منجر به سرکوب مالی پرداخته می‌شود. این عوامل عبارتند از:

- تعیین سقف یا کف برای نرخ سود
- مالکیت دولتی در بانک ها یا موسسات مالی اعتباری
- ایجاد یا خلق بازاری برای خرید و فروش بدهی های دولتی
- اعمال محدودیت هایی برای ورود به صنعت مالی
- اعطای اعتبار تنها به صنعت یا صنایع خاص

Fisher Effect تاثیر فیشر

تاثیر فیشر یا Fisher Effect نام تئوری اقتصادی است که اقتصاددان مشهور اروینگ فیشر آن را ارائه نمود و در این تئوری رابطه بین تورم و نرخ بهره عددی و واقعی تشریح شده است.

این تئوری بیان‌کننده آن است که نرخ بهره واقعی مساوی است با نرخ بهره عددی پس ار کسر نرخ تورم مورد انتظار. بدین ترتیب نرخ بهره واقعی در پی افزایش تورم کاهش می‌یابد، مگر در شرایطی که نرخ بهره عددی متناسب با تورم افزایش یابد.

زمانیکه شما بعنوان مشتری بانک به بانک مراجعه می‌کنید می‌توانید رابطه فیشر را براحتی درک نمایید.

برای مثال چنانچه شما سپرده‌ای با سود 20 درصد افتتاح نمایید و نرخ تورم در کشور 17 درصد باشد، این بدان معناست که نرخ سود واقعی شما بر روی آن سپرده 3 درصد بیش نیست و این 3 درصد همان نرخ واقعی بهره است.

Five Cs of Credit چیست؟

Five Cs of Credit به روشی گویند که اعتبار‌دهنده برای تخمین دریافت‌کننده اعتبار و قدرت بازپرداخت وی استفاده می‌کند.
در این مدل با ارزیابی 5 شاخص اصلی اعتبار گیرنده احتمال عدم بازپرداخت وی بررسی می‌گردد. این 5 شاخص که هرکدام با حرف انگلیسی C شروع می‌شوند عبارتند از: Character, Capacity, Capital, Collateral & Condition.

تعاریف این 5 مشخصه عبارتند از:

Character: این شاخص بسته به شخصیت اعتبار‌گیرنده تعیین شده و به عواملی چون میزان تحصیلات، وضعیت شغلی، وضعیت تاهل، پیشینه بازپرداخت‌های وی در سایر تسهیلات و اعتبار شخصی وی بستگی دارد.

Capacity: این کلمه بمعنای ظرفیت است و در این مدل به معنای ظرفیت شخص در بازپرداخت محسوب می‌شود. این شاخص اعتبارسنجی بستگی به عوامل مختلفی دارد که عبارتند از میزان درآمد شخص یا نهاد دریافت کننده اعتبار، زمان دریافت حقوق، اختمال دریافت حقوق در زمان معین و قدرت بازپرداخت شخص یا نهاد با توجه به سایر تعهدات و بدهی‌های وی.

Capital: به سرمایه‌ای گویند که در کسب‌و‌کار سرمایه‌گذاری شده است و در زمان ورشکستگی یا معوق شدن وام نهادهای اعتبار دهنده با نقد‌کردن سرمایه انتظار در بازپرداخت آن دارند. یکی از نسبت‌های اصلی در ارزیابی این شاخص نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام ست.

collateral: به وثیقه‌ای گویند که شخص در پی دریافت وام آن را در نزد وام‌دهنده قرار می‌دهد. نسبت این وثیقه بسته به نهاد اعتبار دهنده و اعتبتر شخص متفاوت است و می‌تواند در قالب ملک شخصی، اوراق بهادار، و یا حتی سپرده بانکی باشد.

Condition: به شرایط اقتصادی دنیا و کشور مربوط می‌شود. بدیهی است که در شرایط نامناسب و یا رکود اقتصادی احتمال بازپزداخت تسهیلات پایین‌تر خواهد بود.

Forex یا فارکس ( FX )

فارکس یا Forex یا FX که مخفف Foreign Exchange است به بازاری گویند که ارزهای مختلف دنیا در آن قابل معامه است.

بازار فارکس بزرگترین و نقد‌ترین بازار دنیاست که حجم معاملات روزانه آن بالغ بر 4 هزار میلیارد دلار بوده و شامل تمامی ارزهای دنیا است.

بازار فارکس هیچ بازار مرکزی ندارد و در تمامی نقاط دنیا قابل خرید و فروش می‌باشند. این بازار بطور 24 ساعته و 5 روز در هفته فعال بوده که مراکز اصلی مبادلات لندن، نیویورک، توکیو، زوریخ، فرانکفورت، هنگ کنگ، سنگاپور، پاریس و سیدنی می‌باشند.

فارکس از نظر حجم وجوه نقد بازار بزرگترین بازار دنیاست که هر فرد حقیقی یا حقوقی امکان معامله در آن را دارد.

Fraud Protection

کلیه اقداماتی را شامل می‌شود که برای جلوگیری از موارد کلاهبرداری اجرا می‌شوند.

Frontend

یک برنامه کامپیوتری با یک واسط کاربری جهت وارد کردن تعاملی اطلاعات یا نمایش آنها؛ این برنامه به یک یا چند برنامه متصل شده و پردازش، مدیریت و ذخیره اطلاعات وارد شده را برعهده می‌گیرد.

Fundamental Analysis تحلیل بنیادی در بازار سرمایه یا بورس

تحلیل بنیادی در بازار سرمایه یا بورس Fundamental Analysis به روشی از تحلیل گویند که بر مبنای ارزشیابی دارایی یا ارزیابی ذاتی دارایی است که بر اساس فاکتورهای مختلف اقتصادی، مالی، کمی و کیفی انجام می‌پذیرد.

در این ارزیابی یا تحلیل تمام فاکتورهای تاثیرگذار بر ارزش دارایی، مانند فاکتورهای اقتصاد کلان و فاکتورهای مخصوص به شرکت مانند مدیریت یا وضعیت مالی شرکت،در نظر گرفته می‌شوند.
هدف نهایی از این تحلیل و ارزیابی تعیین قیمتی است برای خریدار یا فروشنده و مقایسه آن قیمت ذاتی با قیمت حال دارایی است.

براساس این تحلیل است که خریدار یا فروشنده تصمیم به فروش یا خرید سهام خواهد گرفت. شایان ذکر است تحلیل‌گران بنیادی در تقابل جدی با تحلیل‌گرایان تکنیکال قرار دارند.

تحلیل‌گرایان بنیادی با استفاده از داده‌های واقعی دارایی‌های مورد نظر را ارزیابی کرده و این روش ارزیابی برای تمامی دارایی‌ها از جمله سهام قابل استفاده می‌باشد. برای مثال سرمایه‌گذار می‌تواند با استفاده از داده‌هایی مانند نرخ بهره و وضعیت اقتصادی اوراق قرضه را نیز ارزیابی کند.

Funding/Fund Process

فرایند تامین وجه؛ انتقال ارزش پولی از حساب دارنده کارت به حساب شناور صادرکننده/کیف پول الکترونیک

Futures یا معاملات سلف

معامله سلف یا Futures عبارت است از این که جنسی بصورت نقدی خریداری شود ولی تحویل آن در آینده باشد. مثلا گندمی را از کشاورز می‏خرد تا شش ماه دیگر تحویل دهد؛ لکن قیمت آن را از اول پرداخت می‏کند.

اگر مشتری بگوید این پول را می‌دهم مثلا بعد از شش ماه فلان جنس را بگیرم و فروشنده بگوید قبول کردم، یا فروشنده پول را بگیرد و بگوید فلان جنس را فروختم که بعد از شش ماه تحویل بدهم معامله صحیح است.

- سلف در عملیات بانکی، پیش خرید نقدی محصولات تولیدی (صنعتی، کشاورزی، معدنی) به قیمت معیّن است.

- تولیدکننده‏ای که در جریان تولید کالا یا فرآورده دچار کمبود سرمایه در گردش می‏شود می‏تواند از طریق پیش فروش قسمتی از تولید خود نیاز مالی بنگاه را تأمین نماید.

- قیمت سلف یک جا و به صورت نقد به متقاضی پرداخت می‏شود.

- قیمت سلف نباید از قیمت نقد کالا هنگام انعقاد قرارداد، بیشتر باشد.

- حداکثر یا حداقل سود انتظاری بانک برای این گونه معاملات به منظور تعیین قیمت فروش، توسط شورای پول و اعتبار تعیین خواهد شد.

- بطور معمول در قرارداد سلف بانکی به فروشنده وکالت داده می‌شود تا کالا را فروخته و با بانک تسویه نقدی کند.

- معامله سلف از حیث فقهی اطلاق دارد و مقیّد به این نیست که فروشنده سلف، تولیدکننده نیز باشد.

- در قرارداد سلف، خریدار نمی‏تواند جنسی را که به سلف خریده، پیش از تمام شدن مدت بفروشد و بعد از تمام شدن مدت، اگرچه آن را تحویل نگرفته باشد فروختن آن اشکال ندارد.

- بر اساس ماده 3 دستورالعمل اجرایی، فروش محصولات تولیدی پیش خریده شده قبل از سررسید، ممنوع است.

- اگر بانکی امکان تحویل، حفظ و نگهداری و نقل و انتقال محصولات را نداشته باشد می‏تواند، مجموع یا بخشی از کالاهای خریداری شده به سلف را به صورت کلی فی الذمه در یک معامله سلف به فروش رساند، سپس در سررسید خریداران را به فروشندگان سلف حواله دهد تا کالاهای مذکور را تحویل بگیرند.

G

Gateway

درگاه؛ وسیله‌ای برای ایجاد ارتباط میان دو کامپیوتر یا دو شبکه

Gini Index یا شاخص جینی

شاخص جینی یا Gini Index یک واحد اندازه‌گیری پراکندگی آماری است که معمولا برای سنجش میزان نابرابری در توزیع درآمد یا ثروت در یک جامعه آماری استفاده می‌شود.

این ضریب با نسبتی تعریف می‌شود که ارزشی بین صفر و یک دارد. هر چقدر ضریب جینی نزدیک به عدد صفر باشد، برابری بیشتر در توزیع درآمد را نشان می‌دهد و بالعکس هر چقدر ضریب جینی نزدیک به عدد یک باشد، توزیع نابرابر درآمد را مشخص می‌کند.

اگر ضریب جینی مساوی با عدد صفر باشد یعنی همه درآمد و ثروت یکسان دارند (برابری مطلق) و اگر مساوی با عدد یک باشد یعنی نابرابری مطلق به گونه‌ای که ثروت تنها در دست یک نفر است و مابقی هیچ درآمدی ندارد.

شاخص جینی همان ضریب جینی است که برای فهم بهتر، آن را به صورت درصد بیان می‌کنند. ضریب جینی توسط متخصص آمار ایتالیایی به نام کورادو جینی توسعه یافت و در سال 1912 اعلام شد.

مزایای ضریب جینی
- برای مقایسه توزیع درآمدی در بخش‌های مختلف جامعه و همچنین در کشورها مورد استفاده قرار داد. برای مثال ضریب جینی برای مناطق شهری با مناطق روستایی در بسیاری از کشورها متفاوت است.

- ضریب جینی را به راحتی می توان با سراسر کشور مقایسه کرد و تفسیر آن نیز آسان است.

- از ضریب جینی می توان برای نشان دادن چگونگی توزیع درآمد در داخل کشور در طی یک دوره از زمان استفاده کرد. در نتیجه این امکان وجود دارد تا ببینید که آیا نابرابری در حال افزایش است یا کاهش؟

معایب ضریب جینی
- ضریب جینی نابرابری درآمد را اندازه‌گیری می‌کند اما نابرابری‌های فرصت را اندازه‌گیری نمی‌کند.
- اگر دو کشور ضریب جینی یکسان داشته باشند ممکن است یک کشور ثروتمند باشد و دیگری فقیر، می‌توان نتیجه گرفت اندازه گیری ضریب جینی در دو کشور متفاوت است.ضریب جینی نقطه برآورد در یک زمان خاص است. از این رو تغییرات درآمدی را در طول زمان نادیده می‌گیرند.

Global System for Mobile Communication (GSM)

سیستم جهانی نقل و انتقالات موبایلی؛ معروفترین استاندارد جهانی برای گوشی‌های همراه

Godfather Offer پیشنهاد پدرخوانده

پیشنهاد پدرخوانده Godfather Offer به پیشنهاد تصاحب خصمانه‌ای گویند که پیشنهاد شرکت تصاحب‌گر (خریدار) به شرکت هدف (در شرف تصاحب) در مقایسه با قیمت روز بازار آنقدر مطلوب است که در صورت نپذیرفتن پیشنهاد از طرف مدیریت شرکت هدف، سهامداران بر علیه مدیریت در دادگاه اقامه دعوی خواهند نمود.

این اقامه دعوی بر آن پایه است که اولین و مهم‌ترین وظیفه مدیریت شرکت لحاظ بهترین و مطلوب‌ترین وضعیت سهامدار است. این پیشنهاد بخصوص در زمانی موثر است که قیمت سهام شرکت هدف (در شرف تصاحب) روندی ثابت یا روبه پایین را شاهد بوده است.

Gold Standard یا استاندارد طلا

استاندارد طلا یا Gold Standard به سیستم پولی گویند که در آن دولت بطور آزادانه اجازه تبدیل پول به طلا و بالعکس را داده است.
در این سیستم، نرخ مبادله ارزها در بازار فارکس یا بازار معاملات ارزهای خارجی، بر اساس اختلاف قیمت در ارزش اقتصادی انس طلا بر اساس ارز دو کشور بود. سیستم استاندارد طلا بین سالهای 1875 تا 1914 میلادی و بعنوان اولین سیستم رسمی برای ارزیابی نرخ مبادلات ارزی مورد استفاده قرار گرفت.

یکی از مشکلات اصلی این سیستم لزوم در دست داشتن منابع و انبارسازی مقادیر قابل توجه طلا بود که کشورها برای تطبیق مقدار فیزیک طلا با ماهیت نوسانی عرضه و تقاضا در بازار فارکس احتیاج داشتند.

پس از جنگ جهانی دوم و به دلیل مشکلات زیاد سیستم استاندارد طلا، سیستم پولی برتون وودز (Bretton Woods Monetary System) جایگزین استاندار طلا شد و این سیستم نیز پس از مدتی بدلیل نیاز مبرم برای نگاهداری ذخیره‌های بالای طلا در سال 1971 منسوخ شد. این سیستم نیز پس از آن حذف شد که رئیس جمهور نیکسون دستور "بسته شدن پنجره طلا" را صادر نمود.

Golden Rule یا قاعده طلایی (قانون طلائی)

قاعده طلایی یا Golden Rule در علم اقتصاد قانون یا قاعده طلایی اشاره به مصارف و هزینه‌های دولت‌ها داشته و به دولت دیکته می‌کند که او تنها برای اهداف سرمایه‌گذاری می‌تواند قرض کند، و نه برای تامین مالی هزینه‌های جاری.

به بیانی دیگر، چنانچه دولت تصمیم بر دریافت تامین مالی (با فروش اوراق قرضه دولتی) برای پروژه‌های سرمایه‌گذاری گیرد، این پروژه‌ها باید برای نسل‌های آینده منافعی را در بر‌داشته باشد و هزینه‌های جاری باید تنها توسط مالیات فعلی که طبیعتا از نسل فعلی دریافت می‌شود پوشش یابد.

این قانون یک اصل اخلاقی است که ریشه در عقاید دینی در ادیان مختلف دارد و در دین مبین اسلام نیز بدان اشاره شده است و در قرآن کریم و روایات پیامبر (ص) و دیگر معصومین به آن توجه خاصی شده است.

قاعده طلایی در قالب اصول اخلاقی بصورت ذیل بیان شده است:
- شخص باید به گونه‌ای با دیگران رفتار کند که دوست دارد دیگران در شرایط مشابه با او آن‌گونه رفتار کنند (شکل مثبتِ قاعده)

- شخص نباید به گونه‌ای با دیگران رفتار کند که دوست ندارد آن‌گونه با او رفتار شود (شکلی منفی و منعیِ قاعده؛ که گاه «قاعده نقره‌ای» یا «قاعده سیمین» خوانده می‌شود)

Grace Period یا دوره تنفس

دوره تنفس یا Grace Period به یکی از مفاد و شرایط قرارداد کارت‌های اعتباری گویند که به دارنده کارت این اجازه را می‌دهد که چنانچه پرداخت در دوره زمانی مشخصی پس از استفاده از اعتبار انجام گردد موسسه اعتباری از دریافت سود صرفنظر خواهد کرد.

در این بازه زمانی که دوره تنفس نام دارد، استفاده از اعتبار شامل سود نخواهد بود و چنانچه دارنده کارت اقدام به پرداخت اعتبار استفاده شده در این بازه زمانی نماید می‌تواند تنها با پرداخت اصل پول، حساب خود را تسویه نماید.

دوره تنفس بطور معمول 15 روز تا یک ماه می‌باشد ولی با توجه به نوع کارت متغییر است. شایان ذکر است که اعطای فرصت زمانی باز پرداخت بدون سود در این بازه زمانی بمعنای صرفنظر از محاسبه سود در آن دوره نیست و چنانچه دارنده کارت مبلغ استفاده شده را در دوره تنفس پرداخت ننماید و اقدام به پرداخت آن پس از زمان تنفس نماید، سود پرداختی شامل سود دوره زمانی تنفس نیز می‌شود.

Graphical User Interface (GUI)

رابط گرافیکی کاربر؛ مجموعه‌ای از نشانه‌های گرافیکی نمایش داده شده بر روی یک نرم‌افزار است که در آن کاربر به جای تایپ فرمان‌های بلند و پیچیده از اعلان فرمان، با اشاره بر نمایش‌های تصویری بر روی صحنه تصویر، پرونده‌ها، برنامه‌ها یا فرمان‌های گوناگون را انتخاب می‌کند.

Gross Domestic Product تولید ناخالص داخلی (GDP)

تولید ناخالص داخلی یا Gross Domestic Product or GDP به ارزش پولی (مبلغ) تمامی کالا و خدماتی گویند که در بازه زمانی مشخصی در داخل مرزهای یک کشور تولید می شود.

هرچند که تولید ناخالص داخلی معمولا بطور سالانه اندازه گیری و بیان می شود. این عدد شامل مصرف داخلی (توسط بخش خصوصی و دولتی)، سرمایه گذاریهای دولتی و خالص صادرات (صادرات پس از کسر واردات) می‌شود.

(GDP=C+G+I+(X-M

فرمول تولید ناخالص داخلی

C = Consumption = تمام مصرف یا مبلغ هزینه شده بخش خصوصی
G = Government spending = تمام مبالغ هزینه شده توسط دولت
I = Investment = کل مبالغ سرمایه گذاری شده توسط بخش خصوصی
X = Export = صادرات
M = Import = واردات
X-M = Net export = خالص صادرات

تولید ناخالص داخلی معمولا بعنوان شاخصی برای سلامت اقتصادی کشور تلقی می گردد که حاکی از استاندارد زندگی مردم کشور نیز می باشد.

H

HKEX

شکل مخفف بازار Hong Kong Stock Exchange

Hedge یا حصار ریسک

حصار ریسک یا Hedge به سرمایه‌گذاری‌ای گویند که باعث کاهش ریسک پرتفوی سرمایه‌گذاری می‌شود.

در شرایط عادی، این حصار شامل سرمایه‌گذاری می‌باشد که قیمت آن در جهت عکس سرمایه‌گذاری اولیه حرکت می‌کند. برای مثال سرمایه‌گذار می‌تواند با تنظیم قرارداد آتی، سهام خود را به قیمتی مشخص در آینده به فروش رساند.

در این صورت نوسانات بازار تاثیری بر قیمت سهام شخص نخواهد داشت و سرمایه‌گذار این سهام را در زمان آتی با قیمتی مشخص به فروش رسانده است.
البته حصار تنها محدود به فروش در قیمتی مشخص از طریق قرارداد آتی نیست. سرمایه‌گذار همچنان می‌تواند با ورود به دو بازار که معمولا در جهت عکس یکدیگر حرکت می‌کنند ریسک سرمایه‌گذاری خود را کاهش دهد.

برای مثال سرمایه‌گذار با خرید دلار آمریکا در بازار فارکس و از طرفی خرید طلا می‌تواند ریسک پرتفوی خود را کاهش دهد. (بطور تاریخی، قیمت دلار آمریکا و طلا معمولا در عکس یکدیگر حرکت کرده‌اند).

Help Desk

سرویس تلفنی که اطلاعات و راهنمایی‌های لازم را برای کاربران یک اپلیکیشن و فرایند فراهم می‌کند.

Herd mentality ذهنیت گله‌ای و دنباله‌رو

ذهنیت گله‌ای و دنباله‌رو Herd mentality به پدیده‌ای فکری و روانی گویند که بموجب آن افراد دنباله‌رو افراد دیگر شده و هر‌کاری که گروهی از مردم انجام می‌دهند گروهی دیگر فارق از باور و اعتقاد خود در عمل آنها را دنبال می‌کنند.

این تاثیر دسته‌ای یا زنجیره‌ای در امور سیاسی و رفتار مشتریان در بازار خود را به خوبی نشان می‌دهد. این رفتار همچنان بخوبی در هنگام افزایش ارزش دارایی‌های خاصی خود را نمایان کرده و به باد کردن حباب دارایی کمک می‌کند. این تاثیر به اسم ذهنیت گله‌ای نیز شناخته شده است.

High Powered Money پایه پولی یا پول پر قدرت

پایه پولی یا پول پر قدرت High Powered Money به جمع ستون بدهی‌ها یا جمع ستون دارایی‌های ترازنامه بانک مرکزی گفته می‌شود.

بدهی‌های بانک مرکزی شامل اسکناس و مسکوک نزد مردم به علاوه سپرده بانک‌ها نزد بانک مرکزی است و دارایی‌های بانک مرکزی شامل طلا، ارز و بدهی‌های دولت و بانک‌ها به بانک مرکزی است.

معادله H=R+C مبین آنست که پول پر قدرت (پایه پولی) H برابر است با جمع اسکناس و مسکوک (Currency) به علاوه سپرده‌های بانکی (Reserves) نزد بانک مرکزی است.

نکته 1: پول پر قدرت در برابر شبه پول تولید شده ناشی از فعالیت بانک‌های تجاری و تعاملات افتصادی مردم است.

نکته 2: حجم پول در گردش تنها وابسته به پایه پولی نیست و با فعالیت بانک‌های تجاری و مردم در تعاملات اقتصادی نیز مرتبط است. طبق فرمول حجم پول در گردش برابر D0/R است که D0 پ حجم پول اولیه (پول پر قدرت) و R نرخ ذخیره قانونی بانک‌ها نزد بانک مرکزی است.

Hire-purchase contract عقد اجاره به شرط تملیک

به گزارش بورسینس به نقل از باشگاه خبرنگاران در مورد سابقه تاریخی اجاره بشرط تملیک ( Hire-purchase contract ) در حقوق ایران اطلاعات خاصی در دست نیست ولی ظاهرا ورود این روش به نظام حقوقی و قانون گذاری ما از قانون یاد شده شروع گردیده و پس از آن نیز بین عامه مردم گسترش فراوانی داشته است و امروزه آنچه تحت عنوان لیزینگ Leasing برای واگذاری ماشین آلات مختلف و بویژه وسایل نقلیه شهرت یافته ، با این قرارداد انجام می شود.

براساس این گزارش بانکداری ابزار و روش های خاص خود را می طلبد، روش هایی که متناسب با نیاز بانک ها ابداع گردیده اند و به مرور زمان و متناسب با نیازمندی های هر زمان تکامل یافته و تکمیل شده اند.

گفتنی است از جمله این روش ها اجاره بشرط تملیک است که از حقوق اروپایی به حقوق ما راه یافته و قانونگزار در ماده ۱۲ قانون عملیات بانکی بدون ربا که در تاریخ ۱۳۶۲/۶/۸ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است ، یکی از شیوه های اعطای تسهیلات (یا تخصیص منابع ) را اجاره بشرط تملیک دانسته است .

براساس این گزارش در مورد سابقه تاریخی اجاره بشرط تملیک در حقوق ایران اطلاعات خاصی در دست نیست ولی ظاهرا ورود این روش به نظام حقوقی و قانون گذاری ما از قانون یاد شده شروع گردیده و پس از آن نیز بین عامه مردم گسترش فراوانی داشته است و امروزه آنچه تحت عنوان لیزینگ Leasing برای واگذاری ماشین آلات مختلف و بویژه وسایل نقلیه شهرت یافته ، با این قرارداد انجام می شود.

این گزارش می افزاید: هر چند که در حقوق کشورهای دیگر نیز این قرارداد ظاهرا سابقه خیلی طولانی ندارد از جمله در حقوق انگلیس سابقه قراردادهای اجاره بشرط تملیک به اواسط قرن نوزدهم و حدود سال ۱۸۴۶ برمی گردد و بعدا قوانین خاصی در این مورد در کشور یاد شده به تصویب رسیده است از جمله قانون سال های ۱۹۳۸ ۱۹۵۴ ۱۹۵۷ ۱۹۶۴ و ۱۹۶۵.

براساس این گزارش حسب این قوانین و مقررات ، ماهیت اصلی توافقنامه اجاره بشرط تملیک در این بود که این توافقنامه به اجاره کننده این اختیار و حق انتخاب را می داد که کالاها را خریداری کند، ولی اجاره کننده هیچ تعهدی برای انجام آن نداشت . قانون سال ۱۹۶۵ انگلیس اجاره بشرط تملیک را این گونه تعریف کرده است :

گفتنی است :اجاره بشرط تملیک توافقی است که به موجب آن کالاهایی اجاره داده می شود و تحت شرایط آن ، اجاره گیرنده می تواند کالاها را خریداری کند یا به موجب آن مالکیت کالاها می تواند به اجاره گیرنده منتقل گردد.

براساس این گزارش ماده ۱۲ قانون عملیات بانکی بدون ربا بدون اینکه تعریفی از اجاره بشرط تملیک ارایه دهد اشعار داشته است که بانک ها می توانند به منظور ایجاد تسهیلات لازم جهت گسترش امور خدماتی ، کشاورزی ، صنعتی و معدنی ، اموال منقول و غیرمنقول را بنا به درخواست مشتری و تعهد او مبنی بر انجام اجاره بشرط تملیک و استفاده خود، خریداری و به صورت اجاره بشرط تملیک به مشتری واگذار کنند.

این گزارش می افزاید: آیین نامه فصل سوم قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب ۶۲/۱۰/۱۲ هیات وزیران در ماده ۵۷ خود اجاره بشرط تملیک را این گونه تعریف کرده است : اجاره بشرط تملیک عقد اجاره ای است که در آن شرط شود مستاجر در پایان مدت اجاره و در صورت عمل بشرایط مندرج در قرارداد، عین مستاجره را مالک گردد.

انواع اجاره به شرط تملیک
این نوع عقد که در آن شرطی برای تملک عین مستاجره به نفع مستاجر در پایان مدت اجاره وجود دارد، به اعتبار ماهیت و چگونگی شرط مندرج در عقد به دو دسته تقسیم می شود:
۱) تملیک : مندرج در عقد به صورت شرط فعل درج شده است ، به این معنا که در پایان مدت اجاره و در صورت عمل به شرایط مندرج در قرارداد، موجر عین مستاجره را به مستاجر انتقال می دهد و شرط انتقال به شکل انجام عمل انتقال از سوی موجر وجود داشته و بایستی در انتهای مدت قرارداد و با رعایت شرایط قراردادی ، بدان عمل شود.

لذا فقط از زمانی که اجاره دهنده مبادرت به انتقال عین مستاجره می کند، انتقال مالکیت صورت می گیرد و قبل از آن مالکیتی برای مستاجر متصور نیست و فقط تعهدی برای اجاره دهنده به نفع مستاجر وجود دارد.

2) تملیک مندرج در عقد به صورت شرط نتیجه قید شده است از این رو در پایان مدت اجاره و با پرداخت اقساط و عمل به سایر شرایط مندرج در عقد، مالکیت عین مستاجره خودبخود به مستاجر منتقل می شود، بدون اینکه نیازی به اقدام جدیدی از سوی موجر یا مستاجر باشد و اگر هم رعایت تشریفاتی در این زمینه لازم باشد (همانند تنظیم سند) این تشریفات ناقل مالکیت نیست بلکه کاشف از آن و برای مسجل کردن انتقال انجام شده قبلی است .

براساس این گزارش عبارت ذیل ماده ۵۷ آئین نامه قانون عملیات بانکی بدون ربا در این زمینه اشعار داشته : در پایان مدت اجاره و در صورت عمل به سایر شرایط مندرج در قرارداد، (مستاجر) عین مورد اجاره را مالک گردد. درج عبارت به این سیاق ، این معنا را افاده می کند که در پایان مدت اجاره و عمل به شرایط ویژه آن ، عین مورد اجاره خود به خود و بدون نیاز به اقدام دیگری به مالکیت مستاجر در خواهد آمد.

به علاوه ماده ۶۴ همان آیین نامه نیز اشعار داشته : در قرارداد اجاره بشرط تملیک باید شرط شود که در پایان مدت اجاره و پس از پرداخت آخرین قسط مال الاجاره ، در صورتی که تعهدات مستاجر انجام شده باشد، عین مورد اجاره در مالکیت مستاجر در آید.

این گزارش می افزاید :البته انواع دیگری از اجاره بشرط تملیک را نیز می توان ذکر کرد همانند تفکیک بین جایی که اجاره همراه با وعده یکطرفی فروشنده است و مستاجر مخیر است که بین بیع و اجاره یکی را انتخاب کند و موردی که اجاره در هر حال به تملیک منتهی می شود و اختیاری در این زمینه برای مستاجر قید نشده است .

براساس این گزارش تقسیم بندی دیگر اجاره بشرط تملیک به اعتبار این است که آیا در پایان مدت اجاره ملک یا مال مورد اجاره خود به خود (اعم از اینکه شرط نتیجه باشد یا شرط فعل ) به اجاره گیرنده منتقل می شود یا اینکه انجام این امر مستلزم اعمال اختیار و انتخاب از طرف اجاره گیرنده است و بدون این امر مالکیتی به وی منتقل نخواهد شد، یعنی در واقع آیا در طول مدت اجاره و پس از آن مستاجر موضعی فعال دارد یا منفعل ؟ آنچه که در جامعه ما رواج دارد فقط نوع اول از این دو دسته از قراردادهای اجاره بشرط تملیک است .

براساس این گزارش این عقد ماهیتا یک عقد اجاره است . عقد اجاره ای که در آن شرط ویژه ای نیز وجود دارد و اگرچه این شرط از اهمیت بسزایی برخوردار است ولی این شرط نسبت به عقد اجاره هویتی فرعی و تبعی دارد و نمی تواند بر ماهیت عقد اصلی تاثیر گذاشته و آن را دچار تغییر سازد.

این گزارش می افزاید: لذا اجاره دهنده کماکان مالک عین مستاجره باقی می ماند و فقط منافع عین به مستاجر واگذار می شود.
گفتنی است ماده ۵۷ آیین نامه اجرایی قانون عملیات بانکی بدون ربا، تعریف اجاره بشرط تملیک را با این مقدمه شروع می کند:

عقد اجاره ای است که ... و چنین توصیفی به زعم برخی در واقع قصد قانونگزار مبنی بر تعیین ماهیت این عقد را بیان می کند و لذا در هر جایی که در مورد اجاره بشرط تملیک با مشکل مواجه شده و یا در تحلیل روابط طرفین دچار تردید گشتیم بایستی به مقررات راجع به عقد اجاره در قانون مدنی مراجعه کنیم .

براساس این گزارش واقعیت آن است ، همان گونه که پیروان این نظر معتقدند تملیک مشروط در عقد آنچنان که جنبه تبعی و فرعی ندارد. در بیشتر موارد، اجاره مقدمه و سرپوشی برای رسیدن به هدف اصلی است .

این گزارش می افزاید :این نظریه با تکیه بر صورت و ظاهر امر، در واقع فقط قضیه را خیلی ساده و آسان دیده و بدنبال تحلیل دقیق روابط طرفین نیست و فقط از عنوان اجاره که در اسم اجاره بشرط تملیک وجود دارد جهت تحلیل ماهیت حقوقی آن استفاده می کند ولی تردیدی نیست که مسائلی که در ورای ظواهر وجود دارد نیز تعیین کننده و مهم هستند و در هر تحلیلی توجه به قصود مشترک طرفین و هدف آنها از انعقاد عقد بسیار مهم و اساسی است .

قرارداد اجاره به شرط تملیک، قراردادی است که در کتاب‏های متداول فقهی و حقوقی مطرح نیست. مراجع تقلید ضمن استفتائات جدید ماهیت فقهی قرارداد را بیان کرده‌اند

- حضرت آیت‌‏الله خامنه‌‏ای: اجاره به شرط تملیک عبارت است از واگذارى ملکى به اجاره ماهانه به مبلغ معیّنى تا مدّت مثلاً ده سال یا بیست سال یا کمتر یا بیشتر با شرط ضمنى تملیک آن به مستأجر در پایان مدّت اجاره مجاناً یا با دریافت مبلغ مختصرى که در ضمنِ شرط آن مبلغ را تعیین نمایند، چنین معامله‌اى عبارت است از عقد اجاره به شرط تملیکِ عینِ مستاجره در پایان مدت اجاره به مستأجر و شرعاً صحیح و بى‌اشکال است و از نظر حقوقى مستأجر حق مطالبه تملیک عین مستأجره به خود را در پایان مدّت اجاره دارد و اجاره دهنده شرعاً و قانوناً مکلّف به عمل به چنین شرطى است.

- آیت‌الله فاضل لنکرانی (ره) : اگر مقصود آن است که تملیک به نحو شرط نتیجه باشد؛ به این معنا که بعد از پایان یافتن مدت اجاره، خودبه‌خود به ملکیت مشتری و مستاجر درآید، صحت آن مشکل است.
لکن اگر مقصود این باشد که ملک را اجاره دهد، مشروط به آن‌که در پایان مدت اجاره، مالک هبه کند یا صلح کند یا به مبلغ بسیار ناچیزی به تملّک مستأجر درآورد، این کار صحیح است و شرط اشکالی ندارد و فرقی بین افراد حقیقی و حقوقی نیست

- قرارداد اجاره به شرط تملیک، قراردادی است که در کتاب‏های متداول فقهی و حقوقی مطرح نیست. مراجع تقلید ضمن استفتائات جدید ماهیت فقهی قرارداد را بیان کرده‌اند

- حضرت آیت‌‏الله خامنه‏ ای: اجاره به شرط تملیک عبارت است از واگذارى ملکى به اجاره ماهانه به مبلغ معیّنى تا مدّت مثلاً ده سال یا بیست سال یا کمتر یا بیشتر با شرط ضمنى تملیک آن به مستأجر در پایان مدّت اجاره مجاناً یا با دریافت مبلغ مختصرى که در ضمنِ شرط آن مبلغ را تعیین نمایند، چنین معامله‌اى عبارت است از عقد اجاره به شرط تملیکِ عینِ مستاجره در پایان مدت اجاره به مستأجر و شرعاً صحیح و بى‌اشکال است و از نظر حقوقى مستأجر حق مطالبه تملیک عین مستأجره به خود را در پایان مدّت اجاره دارد و اجاره دهنده شرعاً و قانوناً مکلّف به عمل به چنین شرطى است.

- آیت‌الله فاضل لنکرانی (ره) : اگر مقصود آن است که تملیک به نحو شرط نتیجه باشد؛ به این معنا که بعد از پایان یافتن مدت اجاره، خودبه‌خود به ملکیت مشتری و مستاجر درآید، صحت آن مشکل است.
لکن اگر مقصود این باشد که ملک را اجاره دهد، مشروط به آن‌که در پایان مدت اجاره، مالک هبه کند یا صلح کند یا به مبلغ بسیار ناچیزی به تملّک مستأجر درآورد، این کار صحیح است و شرط اشکالی ندارد و فرقی بین افراد حقیقی و حقوقی نیست.

Holdback

مقدار مشخصی از مبلغ تراکنش‌های کارت اعتباری پذیرنده که معمولا برای پوشش هرگونه شارژ مغایرتی و غیره که پذیرنده ممکن است با آن مواجه شود، کنار گذاشته می‌شود. این مبلغ بعد از مدتی به پذیرنده بازگردانده می‌شود.

Hostile Takeover تصاحب خصمانه

تصاحب خصمانه Hostile Takeover به تصاحب شرکت (شرکت هدف) توسط شرکت دیگری (خریدار) گویند که بدون توافق و مذاکرات قبلی انجام شود.

در این روش شرکت تصاحب‌گر (خریدار) با خریداری سهام شرکت هدف و افزایش سهام خود در شرکت هدف و یا از طریق تغییر مدیریت در شرکت هدف و تایید خرید از طریق مدیریت تصاحب را انجام می‌دهد.

خصوصیت اصلی در تصاحب خصمانه عدم رضایت مدیریت شرکت هدف در ادغام یا فروش شرکت است. روش‌های متعددی برای دفاع در برابر تصاحب وجود دارد که عبارتند از روش قرص سمی، استراتژی مرد چاق و روش چتر نجات طلایی.

Hot Money پول داغ

پول داغ یا Hot Money به پول سرگردانی گویند که در پی دریافت سود کوتاه مدت بالا به سرعت از بازاری به بازار دیگر انتقال پیدا می‌کند.

برای مثال این پول وارد بازار ارز و طلا شده و پس از کسب سود بالا در دوره زمانی نسبتا کوتاه و افول آن بدنبال بازار دیگری گشته و از بازار ارز و طلا خارج و وارد بازار بعدی خواهد شد.

در صنعت بانکداری نیز در بسیاری از مواقع بانک‌ها با ارائه نرخ‌های بالای سپرده یا گواهی سپرده در پی جذب این وجوه می‌باشند. مبالغ بالای این وجوه سرگردان و مقدار جذابیت بازارهای موازی در بسیاری از مواقع باعث تغییر نرخ‌های بانکی می‌شود.

Human capital یا سرمایه انسانی چیست؟

پرسش از استادان : سرمایه انسانی چیست؟
استاد: استیون هورویتز
مترجم: حسن افروزی

استیون هورویتز، استاد اقتصاد دانشگاه سنت لاورنس در کنتون نیویورک و محقق ارشد موسسه مرکتوس آرلینگتون ویرجینیا است.

او مولف دو کتاب است: «پایه‌های خرد و اقتصاد کلان: یک دیدگاه اتریشی» و «تکامل پولی، بانک‌داری آزاد و نظم اقتصادی. وی همچنین آثار زیادی را در باب اقتصاد مکتب اتریشی، اقتصاد سیاسی‌هایک، تئوری و تاریخ پولی نگاشته است. کارهای او در نشریه‌های حرفه‌ای چون History of Political Economy، Southern Economic Journal و The Cambridge Journal of Economics چاپ شده اند. او PhD خود را در رشته‌ اقتصاد از دانشگاه جورج میسون و مدرک کارشناسی اش در اقتصاد و فلسفه از دانشگاه میشیگان دریافت کرده است.

عبارت « سرمایه انسانی » یکی از پراستفاده‌ترین «استعاره»‌ها در اقتصاد است. این عبارت از این جهت استعاری است که ما را در فهم اینکه چرا و چگونه می‌توان در مورد کارآیی انسان مانند کارآیی دیگر منابع تولید، مانند ماشین‌ها، استدلال کرد. آن کالاها «سرمایه» نامیده می‌شوند، پس ما می‌توانیم تحلیل‌های خود را از ماشین‌ها به انسان‌ها تعمیم دهیم تا بتوانیم انتخاب‌های آنها را در راستای افزایش کارآیی و در نتیجه ثروت شان، درک کنیم.
به طور کلی، اقتصاددانان چیزی را «سرمایه» می‌دانند که در فرآیند تولید نقشی بر عهده داشته باشد. ما می‌توانیم در مورد افراد، اینگونه استدلال کنیم که ما به طرق مختلف روی خودمان «سرمایه‌گذاری» می‌کنیم تا بتوانیم کارآیی خود را افزایش دهیم.

بنابراین «سرمایه انسانی» ما مجموعه‌ دانش، مهارت‌ها، استعدادها و تحصیلاتی است که ما در طول سال‌ها کسب کرده‌ایم. اگر همه‌ عوامل دیگر را برای همه‌ افراد یکسان فرض کنیم، افرادی که سرمایه انسانی بیشتری داشته باشند یا حداقل در مورد شغل خود سرمایه انسانی بیشتری داشته باشند، از کارآیی بیشتری برخوردار بوده و دستمزد بالاتری دارند.

البته اینجا فرض «یکسان گرفتن دیگر عوامل» بسیار مهم است؛ چرا که تنها سرمایه انسانی نیست که میزان دستمزد را مشخص می‌کند. دستمزد‌های ما همچنین به عرضه و تقاضای کاری که انجام می‌دهیم و کارآیی دیگر سرمایه‌های موثر در شغل ما، بستگی دارد. برای مثال در بسیاری از کارها حتی ماهرترین کارگرها هم نمی‌توانند به اندازه‌ ماشین‌آلات موجود در آن حرفه کارآیی و تولید داشته باشند.

مفهوم سرمایه انسانی، مخصوصا از این جهت مهم است که چرا ما موقعیت‌های شغلی فعلی را برای کسب تحصیلات بیشتر رها می‌کنیم. برای مثال، از دیدگاه یک اقتصاددان، رفتن به دانشگاه سرمایه‌گذاری بر روی سرمایه انسانی یک فرد است و برای مثال تفاوتی با تعمیر یا بهبود یک ماشین برای تولید بیشتر و بهتر ندارد.

مخارج مستقیم دانشگاه (برای مثال شهریه، خوابگاه، کتاب‌ها و ...) قسمتی از این سرمایه‌گذاری است، ولی دانشگاه یک هزینه‌ فرصت نیز می‌طلبد: درآمدی که ما می‌توانستیم با کار کردن به جای ادامه‌ تحصیلات در دانشگاه کسب کنیم. البته، فرض ما بر این است که این مخارج کمتر از افزایشی است که کسب تحصیلات می‌تواند در درآمد ما در طول زندگی‌مان ایجاد کند.

سرمایه انسانی همچنین می‌تواند در درک پدیده‌ای که ذهن بسیاری را به خود مشغول ساخته، بسیار مفید باشد: پدیده‌ای که «شکاف درآمدی جنسی». منتقدان همیشه بر روی این مساله که زنان به طور متوسط، در مقابل هر یک‌دلار دستمزد برای مردان فقط 75 سنت دستمزد دریافت می‌کنند و این را اثباتی بر مدعای تبعیض بر ضد زنان در بازار کار می‌دانند.

واقعیتی که آنها به آن اشاره می‌کنند کم و بیش درست است. مشکل اینجاست که این مساله نه به تبعیض در بازار کار، بلکه به انتخاب‌هایی باز می‌گردد که زنان و مردان برای سرمایه انسانی خود اتخاذ می‌کنند. در مقابل، این سرمایه‌گذاری‌ها نیز اثر مستقیمی بر روی دستمزد ایشان می‌گذارد.

برای مثال، اگر زنان نسبت به مردان از علاقه‌ کمتری برای ادامه تحصیل در رشته‌هایی که تقاضای بیشتری برای آنها وجود دارد داشته باشند، دیگر مساله تبعیض نیست، بلکه آنها سرمایه‌گذاری را «انتخاب» کرده اند که تقاضای کمتری برای آن وجود دارد و در نتیجه دستمزد کمتری نیز در انتظارشان خواهد بود. برای مثال در آمریکا، زنان نسبت به مردان کمتر در علوم انسانی (که تقاضای بیشتری برایشان وجود دارد) و بیشتر در علوم مهندسی و ریاضی ( که تقاضای کمتری دارند) ادامه تحصیل می‌دهند. دوباره باید تاکید کنم که اینجا بحث بر روی توانایی افراد نیست، بلکه در مورد انتخاب‌های ایشان در مورد سرمایه انسانی خودشان است.

همچنین این تصور نیز وجود دارد که دستمزد کمتر زنان به خاطر تصور فرهنگی اشتباهی است که طبق آن زنان مسوولیت تربیت فرزندان را بر عهده دارند. در این مورد باید گفت زنانی که قسمتی از زمان شان را صرف مراقبت از فرزندانشان می‌کنند این ریسک را می‌پذیرند که سرمایه انسانی شان دچار «تنزل» گردد، چرا که زمانی که صرف فرزندانشان می‌کنند، می‌توانستند صرف بهبود سرمایه انسانی شان در زمینه‌ کاری شان کنند.

زنانی که نقش بیشتری را نسبت به شوهرشان در تربیت فرزندانشان دارند، اصولا انتخاب‌های دیگری را برای بهبود سرمایه انسانی شان انجام می‌دهند که آنها را وارد شغل‌هایی با انعطاف پذیری بیشتر می‌کند (مانند تدریس). این نوع شغل‌ها به طور متوسط از دستمزد‌های کمتری برخوردارند.

مطالعات دقیقی که بر روی شکاف درآمدی جنسی انجام شده، نشان می‌دهد که اگر تفاوت‌های موجود در سرمایه‌گذاری بر سرمایه انسانی در زنان و مردان را تصحیح کنیم، شکاف درآمدی از بین می‌رود. چنان که بنا به آمار موجود، زنان و مردانی که از سرمایه انسانی نسبتا یکسانی برخوردارند، دستمزد‌های نسبتا یکسانی نیز دریافت می‌کنند ( به طور دقیق دستمزد مردان 2 درصد بیشتر از زنان است).
سرمایه انسانی ابزار توضیحی بسیار قدرتمندی در اقتصاد است، به طوری که می‌تواند ما را در فهم اینکه چرا افراد در آموزش و تحصیل سرمایه‌گذاری می‌کنند یا هزینه‌های مستقیم و فرصت رفتن به دانشگاه را می‌پردازند و اینکه این سرمایه‌گذاری‌ها چگونه در درآمد آینده‌ آنها نقش دارد.

مفهوم سرمایه انسانی چیست؟
در واقع، "سرمایه ی انسانی" ترکیبی متناقض و عجیب و غریب است که با "زبان جدید" معاصر، یعنی همان گفتار نئولیبرال تحمیل شده است. انگار که "سرمایه" این هیولای سرد، این انباشت کار مرده، که نمی تواند ادامه ی حیات دهد مگر با مکیدن مداوم خون کار زنده، در حالی که میلیاردها انسان بی گناه را به فقر و بیکاری محکوم می کند، می تواند نشانه ای از انسانیت داشته باشد.

اقتصاد دانان، مدیران، مردان سیاست یا هر آدم معمولی که گستاخانه از این عبارت استفاده می کنند، در واقع غیر انسانی بودن این نوع نگرش به دنیا را به نمایش می گذارند که در آن هر کس و هر چیز مجبور است موجودیت خود را با ترازویی که یک وزنه ی ارزشمند بیشتر ندارد بسنجد: وزنه ی ارزش کالائی.

اما منظور آنها از سرمایه ی انسانی چیست؟ جواب ساده است: قدرت کار حقوق بگیران. یعنی مجموعه ی اختیارات و توانایی های فیزیکی (مانند زور بازو، استقامت، مهارت ، کاردانی)، توانایی های اخلاقی (مانند شجاعت، پشتکار، وجدان کاری)، توانایی های عقلانی (مانند اطلاعات عمومی، تخصص، تخیل و هوشمندی)، توانایی های زیبایی شناسی (ذوق و سلیقه) و توانایی های معاشرتی (قدرت معاشرت و مذاکره) و حقوق بگیران می توانند این توانایی ها را در بازار کار به فروش برسانند.

آنهایی که قدرت کار را به عنوان یک سرمایه ی انسانی نشان می دهند، درواقع می خواهند به خود و به کارمندان بقبولانند که هر کس با قدرت کاری خود صاحب سرمایه ای است که باید آن را به سود دهی برساند. ارزش آن را حفظ کند و حتی بالا ببرد. با تعلیم و تربیت مداوم خود، با تجربه ی کاری خود، با شغل خود، حفاظت از سلامتی خود، فعالیت های فرهنگی و تفریحی، معاشرتهای شخصی و غیره.

هر کس بایستی به شیوه ی یک بنگاه سرمایه داری، در هر یک از ابعاد وجودی خود، یک مرکز بالقوه برای جمع آوری ثروت مالی ببیند و در این راه عمل کند. پس وظیفه ی هر کس است که به شیوه ی یک سرمایه دار رفتار کند. سرمایه داری که سرمایه اش چیزی جز شخص خودش نیست. همه سرمایه دارند و همه کارفرما و رئیس خود هستند.

به سراغ آن وقاحت یا حماقتی برویم که بازهم حرف از سرمایه می زند ( یعنی از امکان ارزش گذاری و ثروت اندوزی)، هنگامی که صحبت از نیروی کار تمام آنهایی است که وضعیت خود را منتهی و خلاصه شده در کارهای ناپایدار ، بی آینده و یا بی کاری می بینند و حتی به سادگی جزو مطرودین از نظر اجتماعی ـ اقتصادی به حساب می آیند. که تازه تعدادشان نیز رو به فزونی است. فقط به خاطر اینکه کمتر موفق شده اند قدرت کاری خود را به عنوان یک کالا به فروش برسانند واصلا نتوانسته اند آن را به عنوان سرمایه به سود دهی برسانند.

وقاحت و حماقت به همان اندازه بی شرمانه و ابلهانه هستند، زمانی که فرمول "سرمایه ی انسانی" برای کسانی به کار برده می شود که نیروی کاریشان را با حقوقهای پایین مبادله می کنند. این افراد نیز به علت گسترش سیاست نئولیبرال، چه در جنوب و چه در شمال [کره زمین]، تعدادشان رو به فزونی است.

با چنین وقاحت و حماقتی است که سعی می کنند به مردم بقبولانند که اگر بیکار مانده اند، یا اگر در بدبختی کارهای پست و نا پایدار گیر کرده اند مقصر فقط خودشان هستند. چرا که شاید چیز درخوری برای فروش ندارند یا اگر دارند، بلد نیستند آن را به درستی عرضه کنند. به این ترتیب است که تمام آن ساختارهایی که مسئول پخش یا تصاحب ناعادلانه ی امکانات مالی، اجتماعی و فرهنگی هستند، به یکباره از نظرها دور می مانند.
امکاناتی که در جامعه حالت نمادین دارند و این ساختار ها باعث می شوند که سرمایه ی جوانی که از محیط های مردمی محله های حومه ی شهر می آید شانس کمتری در برابر جوانی که از محیط های مرفه می آید داشته باشد.

مفهوم سرمایه انسانی، که به شکل روان پریشانه ای فردگراست، تمام روابط اجتماعی که تحت تاثیر جبرهای کمابیش قدرتمندی هستند را در اراده گرایی و عزم شخصی خلاصه می کند. همان مفهومی که اصطلاح عامیانه " خواستن توانستن است" در بر دارد.
راجع به آن قسمت از حقوق بگیرانی که هنوز شانس داشتن یک شغل پایدار و متناسب را دارند، همین فرمول به آنها این عقیده را می دهد که این مزیت را مدیون سرمایه ی انسانی خودشان هستند و این تفکر باعث می شود که آنها نه تنها با حقوق بگیرانی که در وضعیت پایین تری قرار دارند احساس درک و همبستگی نداشته باشند، بلکه متقاعد می شوند که باید برای حفظ و رشد این سرمایه ی ارزشمند شان مدام در تلاش باشند.

به این ترتیب، موجودیت خارج از محیط کارشان را نیز، در تمام ابعاد آن، به یک بنگاه دائمی جذب و جمع امکانات و هر منبع درآمدی که بتواند در بازار کار گران تر و ارزشمند تر شود تبدیل می کنند.

اما اگر هر شخصی کارفرمای کوچکی باشد، خود مکانیسم استثمار سرمایه داری نیز به یکباره از نظرها محو می شود. چرا که حقوق بگیر، به عنوان مدیر یک سرمایه ی انسانی، دیگر به دنبال فروش نیروی کار انسانی به سرمایه نیست. نیروی کاری که عملی کردن آن، (یعنی به فعل درآودنش به شکل یک کار با مدت، شدت، کیفیت و بالاخره قدرت تولید تعیین شده) می تواند ارزشی بیش از ارزش واقعی اش به آن ببخشد و به این ترتیب با دادن ارزشی بیش از قیمت خرید آن به سرمایه، باعث ایجاد یک ارزش مجازی شود.

فرض بر این است که باید خدماتی را به فروش رساند که دستمزد آن معادل قیمت واقعی اش می باشد یعنی معادل پولی دقیق آن.[ این بدان معنی است] که هیچ امکانی برای استثمار بین سرمایه و کار مزدی وجود ندارد. فقط یکی می تواند نسبت به دیگری از قدرت بازار وسیع تری بهره مند شود.

براین همه باید اضافه کرد که در انتها، اطلاق سرمایه به یک کالای ساده یعنی نیروی کار اعمال نوعی از فتیشیسم (بت وارگی ) است به معنایی که مارکس از آن استفاده می کرد.. یعنی بگذاریم چنین برداشت شود که به این بهانه که سرمایه "ارزشی در روند " و یا ارزشی قادر به حفظ و توسعه خویش در طی یک دوره ی دایره وار ناایستا می باشد که گاه شکل کالا می گیرد گاه شکل پول ، پس هر کالائی (و از جمله نیروی کار) و یا هر مقدار پولی هم گویا خود سرمایه است.

بدین ترتیب مجددا شرایطی را که منحصرا وجود سرمایه را امکان پذیر می سازد از نظرها محو می کنیم: یعنی استثمار نیروی کار به شکل مزد بگیری آن. تغییر شکل نیروی کار به کالا و پیش فرض آن یعنی سلب مالکیت کارگران و حقوق بگیران از نیروی کارشان و از ابزار اجتماعی تولید .و این در حالی است که این امکانات ثمره انباشت بهره کشی از خود آنان می باشد. صحبت از سرمایه برای آن چیزی که به این ترتیب متضاد خود کلمه ی سرمایه است، در عین حالی که متضاد منشا تولید آن نیز می باشد، وارونه کردن تمامی روابط تولید سرمایه داری است و به این ترتیب غیر قابل فهم کردن آن. و این یعنی دنیای وارونه.
(1) مفهوم سرمایه انسانی ابداع اقتصاد دان آمریکایی تئودور ویلیام شواتز در سالهای 1950 است. این مفهوم توسط همکار و هموطنش گری استانلی بکر متداول شد که همراه میلتون فریدمن مکتب شیکاگو را بوجود آودند.
(2) " نامه ی من به فرانسوی ها"،Nouvelobs.com 4 مه 2007.
*آلن بیهر، استاد جامعه شناسی در دانشگاه فرانش کنته، نویسنده " زبان جدید نئولیبرال. بت اقتصادی، صفحه دو، چاپ لوزان 2007"

سرمایه انسانی عبارت است از مجموعه دانش و مهارتهای جمع شده در نیروی انسانی یک سازمان . سرمایه انسانی مستلزم سرمایه گذاری بر روی نیروهای انسانی یک مجموعه به منظور بالا بردن بازدهی آنهاست . ویکی پدیا

تفاوت منابع انسانی و سرمایه انسانی
منابع انسانی: افراد در یک جامعه یا سازمان را شامل می شود
سرمایه انسانی: مجموعه دانش و مهارتهای افراد در سازمان و جامعه

I

IBAN: International Bank Account Number (IBAN)

شماره حساب بانکی بین‌المللی

ID

یک شناسه واحد (معمولا ترکیبی از اعداد و حروف) که برای شناسایی درست یک کاربر، تراکنش یا غیره به‌کار برده می‌شود.

INDEX

شکل مخفف بازار  Global Indices

IP Address

IP آدرس؛ یک مشخصه منطقی مخفف Internet Protocol Address که با استفاده از یک شماره منحصربفرد باینری در محیط شبکه برای آدرس‌دهی و شناسایی دستگاه متصل به شبکه استفاده می‌شود.

Index شاخص‌های بازار یا شاخص بورس

شاخص در "بورس" یعنی چه؟
حتما شما هم تاکنون، بارها و بارها، شنیده‌اید که مثلا شاخص بورس امروز با 150 واحد رشد، به عدد 70 هزار واحد رسید. همچنین گاهی اوقات رسانه‌ها از کاهش شاخص بورس خبر می‌دهند. اما تا به حال به این موضوع فکر کرده‌اید که شاخص بورس، بیانگر چیست و چرا افزایش یا کاهش آن، اهمیت دارد؟ اساس نوسانات شاخص چه مفهومی دارد؟ در این مطلب از بورسینس قصد داریم درباره شاخص‌های بورس و انواع آنها صحبت کنیم.

درفرهنگ لغات فارسی واژه شاخص اینطور معنی شده است: برآمده ، مرتفع . 2 - برجسته ، ممتاز. 3 - (اِ.) نمودار. 4 - نمونه ، الگو، سرمشق . 5 - عددی که میانگین ارزش مجموعه ای از اقلام مرتبط با یکدیگر را برحسب درصدی از همان میانگین در فاصله زمانی دو تاریخ بیان کند.

شاخص یک معیار آماری است که تغییرات در یک اقتصاد یا بازار بورس را نشان می‌دهد. در مورد بازارهای مالی، شاخص یک سبد فرضی از کلیه سهامی است که در آن بازار خریدوفروش می‌شود و میانگین تغییرات قیمت همه سهام را نشان می‌دهد.

روش اندازه‌گیری هر شاخص، منحصر به همان شاخص است و نمی‌توان رقم فعلی یک شاخص را با شاخصی دیگر مقایسه کرد؛ بنابراین برای مقایسه دو شاخص مختلف بهتر است درصد تغییرات شاخص‌ها را نسبت به‌روز یا ماه قبل باهم مقایسه کرد، نه عدد فعلی آن‌ها را.

از شاخص کل و سایر شاخص‌های بورس اوراق بهادار تهران می‌توان برای سنجش عملکرد سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری استفاده کرد. مفهوم شاخص در بورس بسیار متفاوت است، کلمه شاخص (INDEX) در کل به معنای نمودار یا نشان‌دهنده یا نماینده می‌باشد.

شاخص کمیتی است که نماینده چند متغیر همگن می‌باشد و وسیله‌ای برای اندازه‌گیری و مقایسه پدیده‌هایی است که دارای ماهیت و خاصیت مشخصی هستند که بر مبنای آن می‌توان تغییرات ایجاد شده در متغیرهای معینی را در طول یک دوره بررسی نمود.

شاخص بازار سهام چیست ؟ روشی برای اندازه‌گیری بخشی از بازار سهام است. این شاخص بیانگر روند عمومی قیمت سهام همه شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادار است.

طبق فرمول طراحی شده تغییر قیمت شرکت‌های بزرگتر که در عین حال سرمایه بیشتری نیز دارند بر نوسان شاخص تاثیر بیشتری می‌گذارد. در هر بازار بورس اوراق بهاداری می‌توان بنا بر احتیاج و کارایی شاخصهای زیادی را تعریف و محاسبه نمود.

شاخص کل قیمت در بورس تهران برای سه گروه محاسبه می‌شود که عبارتند از:

1 - شاخص قیمت کل بازار:
که در محاسبه آن قیمت سهام تمام شرکت‌های معامله شده تاثیر داده می‌شود.

2 - شاخص قیمت تالار اصلی:
که در محاسبه آن فقط قیمت سهام شرکت‌های معامله شده در تابلو اصلی تاثیر داده می‌شود.

3 - شاخص قیمت تالار فرعی:
که در محاسبه آن فقط قیمت سهام شرکت‌های معامله شده در تابلوی فرعی تاثیر داده می‌شود.

در زیر به برخی دیگر از شاخص‌های بورس اشاره شده است:

4 - شاخص صنعت:
این شاخص عملکرد شرکت‌های صنعتی بورس را نشان می‌دهد.مفاهیم این بازار کمک می‌کند. با یکی از این کلیدها آشنا شوید:

5 - شاخص واسطه‌گری‌های مالی:
این شاخص عملکرد شرکت‌های واسطه‌گری مالی شامل هلدینگ‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها و لیزینگ‌ها را نشان می‌دهد.

6 - شاخص قیمت و بازده نقدی:
این شاخص را در سال‌های اخیر روزنامه همشهری با نام شاخص بازده بازار سهام به سهامداران شناسانده است.

شاخص قیمت و بازده نقدی را می‌توان یکی از دقیق‌ترین شاخص‌های محاسبه در بورس تهران به حساب آورد زیرا هر دو مولفه تقسیم سود در شرکت‌ها و بازده سهام بر اثر افزایش قیمت سهام شرکت‌ها در آ‌ن مدنظر قرار گرفته است.

7 - شاخص عملکرد تالار اصلی:
این شاخص فقط روند حرکت قیمت سهام شرکت‌های درج شده در تابلوی اصلی بورس تهران را طبق ضوابط محاسبه شاخص کل نشان می‌دهد.

8 - شاخص کل قیمت سهام:
این شاخص بیانگر روند عمومی قیمت سهام همه شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادار است.
طبق فرمول طراحی شده تغییر قیمت شرکت‌های بزرگتر که در عین حال سرمایه‌ بیشتری نیز دارند بر نوسان شاخص تاثیر بیشتری می‌گذارد.

9 - شاخص عملکرد تالار فرعی:
این شاخص فقط روند حرکت قیمت سهام شرکت‌های درج شده در تابلوی فرعی بورس تهران را طبق ضوابط محاسبه شاخص کل نشان می‌دهد

محاسبه شاخص های مختلف بر اساس فرمولهای قراردادی انجام می‌گیرد و هر شاخصی بنا بر داده ها و فرمول مورد استفاده می‌تواند گویای تغییرات خاصی باشد.

لذا به غیر از شاخص کل قیمت که نشان‌دهنده تغییرات قیمت کلیه شرکت‌ها می‌باشد مابقی شاخص‌ها بنا بر نوع محاسبه و شرکت‌هایی که در آن مورد محاسبه قرار می‌گیرند باید تفسیر شوند.

حال که تا حدودی با نحوه محاسبه شاخص‌های مختلف آشنا شدیم لازم است با توجه به اینکه سهام چه شرکت‌هایی در شاخص مورد نظر تاثیر گذار بوده اند تفسیر لازم را از شاخص مورد نظر داشته باشیم .

سرمایه گذاران باید به دو نکته توجه نمایند:

نکته ۱ - افزایش شاخص کل کلا بمعنی سودآوری کلیه سهام موجود دربورس نیست. برعکس این مسئله کاهش شاخص کل هم بمعنی ضرر در کل سهام موجود در بورس نیست.

نکته ۲ - یکی از مهمترین مساثل در سرمایه‌گذاری در بورس تشکیل سبد سهام است. سرمایه گذاران باید از هر صنعتی یک نوع از سهام آن صنعت را در سبد خود داشته باشند.

Inflation یا تورم

تورم یا Inflation از نظر علم اقتصاد اشاره به افزایش سطح عمومی تولید پول، در آمدهای پولی و یا قیمت است.

تورم عموماً به معنی افزایش غیرمتناسب سطح عمومی قیمت در نظر گرفته می‌شود. تورم، روند فزاینده و نامنظم افزایش قیمت‌ها در اقتصاد است. هر چند بر پایه نظریه‌های گوناگون، تعاریف متفاوتی از تورم ارائه می‌شود، اما، تمامی آنها به روند فزآینده و نامنظم افزایش در قیمت‌ها اشاره دارند.

مفهوم امروزی تورم، در صده نوزدهم میلادی رواج یافت. پیش از آن، مفهوم دیگری از تورم وجود داشت که جهت نشان دادن افزایش حجم اسکناس‌های غیرقابل تبدیل به طلا به کار برده می‌شد.

نرخ تورم برابر است با تغییر در یک شاخص قیمت که معمولاً شاخص قیمت مصرف کننده‌ است.

- تورم دلالت بر وضعیتی دارد که در آن تقاضای پولی برای محصول نسبت به تولید رشد می‌کند، وضعیتی که، در نبود کنترلی موثر، به صورت افزایش بهای یک واحد از کالای تولید شده آشکار می‌شود.

تورم معمولاً با افزایش واقعی یا بالقوهٔ سطح عمومی قیمت‌ها، یا به سخن دیگر، با کاهش قوهٔ خرید واحد پولی همراه است. در بعضی مواقع تورم زمانی به وجود می‌آید که سطح عمومی قیمت‌ها به میزانی که افزایش در بازدهی عوامل و فرایندهای اقتصادی ایجاب می‌کنند تنزل نیابد. تورم آن طور که معمولاً فهمیده می‌شود، رابطه‌ای با افزایش نامعمول قیمت‌ها دارد.

- زمانی که اقتصاددانان درباره تورم صحبت می‌کنند، به رشد سطح عمومی قیمت‌ها اشاره دارند؛ تورم یعنی باید برای خرید کالاها و خدمات، پول بیشتری پرداخت شود.

- پاره‌ای دیگر از تعاریف، تورم را سیر تراکمی افزایش قیمت‌ها و برگشت‌ناپذیری آن تعریف کرده‌اند. صاحب‌نظران دیگری همچون ریمون بار، ژان مارشال و گونار میردال تورم را افزایش زیاد و مداوم قیمت‌ها تعریف کرده‌اند. اگر رشد دستمزدها با رشد بهره‌وری در اقتصاد یکسان باشد، تورم به وجود نخواهد آمد.

Initial Public Offering عرضه اولیه (IPO)

عرضه اولیه عمومی یا Initial Public Offering چیست؟

عرضه‌ی عمومی اولیه ( IPO )، عرضه‌ی اوراق‌ بهادار شرکت به عموم برای اولین بار و بدون سابقه قبلی قیمت‌گذاری است. بررسی تحقیقات نشان می‌دهد که حوزه اصلی مطالعات در زمینه IPO ، ارزیابی کارآیی روش‌های مختلف قیمت‌گذاری و تخصیص سهام در عرضه‌های عمومی است.

روش‌های مختلفی وجود دارد که شرکت می‌تواند برای عرضه‌ی عمومی اوراق‌بهادار خود از آن استفاده کند. سه روش متداول، روش آمریکایی ثبت دفتری، عرضه‌ی عمومی به روش حراج و عرضه‌ی عمومی به‌قیمت ثابت است. انتخاب روش عرضه‌ی عمومی براساس مقررات و عرف هر کشور صورت می‌گیرد.

فرآیند ثبت دفتری
فرآیند عرضه‌ی عمومی اوراق ‌بهادار با تقاضای یک شرکت برای عمومی شدن شروع می‌شود. معمولاً ناشر این فرآیند را با کمک پذیره‌نویس اصلی خود که شرکت تامین سرمایه است تدوین می‌کند.

همچنین پذیره‌نویس از یک مشاور حقوقی که اسناد را تنظیم و یک حسابرس برای حصول اطمینان از این‌که حساب‌های شرکت منطبق با استانداردهای حسابداری تهیه شده است، استفاده می‌کند.

در بسیاری موارد یک شرکت تبلیغاتی نیز به شرکت کمک می‌کند تا به سطحی از توزیع عمومی که در نظر دارد دست یابد. روابط تعریف شده و پذیرفته شده‌ای بین پذیره‌نویس، مشاور حقوقی و حسابرس شرکت وجود دارد. متعهد پذیره‌نویس و شرکت برای شروع، امیدنامه اولیه و بیانیه ثبت را به کمیسیون بورس اوراق‌بهادار تحویل می‌دهند.

این بیانیه شامل محدوده اولیه قیمت نیز است. کمیسیون بورس اوراق‌بهادار و انجمن ملی کارگزاران اوراق‌بهادار، امیدنامه اولیه و سایر مدارک تکمیلی را برای حصول اطمینان از صحت، رفع نواقص و عدم وجود اشتباه بررسی می‌کنند.
معمولاً عرضه‌ی عمومی اولیه اوراق‌بهادار، خیلی وسیع‌تر از حدی است که یک شرکت تامین سرمایه بتواند به‌تنهایی آن را انجام دهد.

بنابراین پذیره‌نویس اصلی با مجموعه‌ای از سایر پذیره‌نویسان تشکیل یک اتحادیه را می‌دهند. دو هدف برای این کار متصور است; اول این‌که اتحادیه مخاطره پذیره‌نویس را کاهش می‌دهد و دوم این‌که اتحادیه کمک می‌کند سهام بین سهام‌داران بیش‌تری توزیع شود.

هر کدام از بانک‌ها در اتحادیه، سهم مشخصی از سهامی که می‌توانند بفروشند را دریافت می‌کنند. اتحادیه قراردادی را با ناشر تنظیم می‌کند که مازاد سهام پذیره‌نویسی نشده را خریداری کند یا قرارداد فروش با حداکثر تلاش منعقد می‌کند که در آن صورت اتحادیه متعهد خرید مابقی سهام فروخته نشده است.

پذیره‌نویس برای دستیابی به درک بهتری از تقاضای موجود برای سهم، پیشنهادهای مشروطی از مشتریان جمع‌آوری می‌کند تا منحنی تقاضای موجود برای سهم را ترسیم کند که از آن برای کشف قیمت نیز استفاده می‌کند.

در این مرحله، خریداران آتی سهم هیچ تقاضای خریدی را به کارگزاران برای معامله ارایه نمی‌کنند تا زمانی که امیدنامه اولیه توسط کمیسیون بورس اوراق بهادار ثبت شود. در آن زمان، پذیره‌نویس قیمت را تعیین می‌کند.
هدف از این کار، تعدیل انتظارات شرکت برای قیمت سهام با منفعت مورد انتظار سرمایه‌گذاران با پذیرش مخاطره عدم وجود سابقه قیمتی برای سهام شرکت است.

در مرحله بعدی، مدیریت شرکت و اتحادیه پذیره‌نویسان وارد تبلیغات و ارایه تصویری از شرکت برای سرمایه‌گذاران بالقوه می‌شوند. توانایی گروه مدیریتی شرکت در جلب نظر سرمایه‌گذاران یکی از عوامل اصلی موفق بودن عرضه‌ی عمومی است.
در پایان تبلیغات، ناشر می‌تواند امیدوار باشد که تقاضای کافی برای سهام در بازار وجود دارد. در این زمان ناشر شروع به تنظیم امیدنامه نهایی می‌کند. برای این کار، ناشر در مورد قیمت عرضه و چگونگی تخصیص سهام (سهمیه‌بندی یا فروش آزاد)

تصمیم‌گیری کرده و در نهایت امیدنامه نهایی برای ارایه به همه سرمایه‌گذاران بالقوه تهیه می‌شود و شامل قیمت واقعی هر سهم و تعداد سهام منتشره خواهد بود.

دو روز بعد از تهیه امیدنامه نهایی، عرضه‌ی عمومی شروع می‌شود و معمولاً این کار پس از بسته شدن بازار بورس اوراق‌بهادار صورت می‌گیرد. اعمال سفارشات برای معامله اوراق‌بهادار عرضه شده در ابتدای روز بعد امکان‌پذیر است. در این مرحله، اتحادیه وجوه پذیره‌نویسی را پس از کسر کارمزد به حساب بانکی شرکت واریز می‌کند.

فرآیند حراج همزمان IPO
برای عرضه‌ی عمومی اولیه اوراق‌بهادار از طریق حراج همزمان روش‌های مختلفی وجود دارد. مراحل اولیه عرضه‌ی عمومی به روش حراج همزمان بسیار شبیه مراحل نمونه ثبت دفتری است.

ناشر با همکاری پذیره‌نویس، مشاور حقوقی و حسابرس که در تنظیم امیدنامه اولیه نقش مهمی ایفاد می‌کند، یک گروه IPO با وظایف مشخص تشکیل می‌دهد. بعد از تشکیل گروه، امیدنامه اولیه تهیه می‌شود. در عرضه‌ی اولیه به روش حراج فقط یک

پذیره‌نویس وجود دارد که با سایر پذیره‌نویسان تشکیل یک اتحادیه الکترونیک را می‌دهند.
وقتی امیدنامه اولیه توسط کمیسیون بورس اوراق‌بهادار و انجمن ملی کارگزاران تایید شد، گروه IPO تبلیغات را شروع می‌کند. مانند روش سنتی ثبت دفتری، سرمایه‌گذاران بسیار متنوع بوده و بنابراین دسترسی به همه سرمایه‌گذاران بالقوه کار دشواری است.

برای حل این مشکل، کمیسیون بورس اوراق‌بهادار با صلاح و تغییر مقررات اجازه ارسال اطلاعیه اینترنتی را از سال ۱۹۹۷ داده است.
فرآیند حراج واقعی شامل پنج مرحله است: بررسی صلاحیت، انجام حراج، اتمام حراج، قیمت‌گذاری و تخصیص.
در مرحله تعیین صلاحیت، امیدنامه اولیه مطابق با قوانین و مقررات برای عموم تهیه می‌شود. تمام سرمایه‌گذاران علاقه‌مند از طریق بانک سرمایه‌گذار نسبت به دریافت کد خرید اقدام می‌کنند.

با داشتن کد خرید، سرمایه‌گذاران می‌توانند سفارش خرید خود را به پذیره‌نویس تعیین شده، ارایه کنند.حراج در روزی شروع می‌شود که در امیدنامه تعیین شده است. برای خرید سهم، سرمایه‌گذاران مبلغ و تعداد سهامی که تمایل دارند بخرند تعیین می‌کنند.

معمولاً درخواست‌های خرید می‌تواند به قیمت کم‌تر یا بیش‌تر از محدوده قیمت تعیین شده در امیدنامه اولیه و بیانیه ثبت هم تعیین شود. همچنین خریداران می‌توانند بیش از یک سفارش داشته باشند. سفارشات از طریق اینترنت توسط سرمایه‌گذاران برای پذیره‌نویس ارسال می‌‌شود. پذیره‌نویس می‌تواند درخواست‌های تلفنی یا فاکس را نیز قبول کند. خریداران اجازه دارند تا درخواست‌های خود را تا قبل از پایان حراج حذف کنند.

برای تعیین قیمت نهایی روش‌های مختلفی وجود دارد. در آمریکا راهکار خاصی برای تعیین قیمت نهایی عرضه وجود ندارد. روش حراج به‌طور مستقیم قیمت عرضه را تعیین نمی‌کند، مانند روش عرضه‌ی مشروط در نمونه ثبت دفتری، ناشر و پذیره‌نویس درخواست‌های خرید را ثبت و نمودار تقاضا را ترسیم می‌کنند.

برآیند قیمت‌گذاری بین شرکت‌ها متفاوت است. در حالت استاندارد عرضه‌ی عمومی به روش حراج، شرکت اوراق‌بهادارش را برای اولین‌بار از طریق پذیره‌نویسی منتشر و قیمت را با نظر خودش تعیین می‌کند و سهام این شرکت می‌تواند با صرف یا کسر فروخته شود.

کشف قیمت در عرضه‌های اولیه
کشف قیمت، به‌عنوان یک روش برای تعیین قیمت کالای خاص یا اوراق‌بهادار، بر مبنای عرضه و تقاضای اولیه در بازار تعریف می‌شود.در هر دو روش ثبت دفتری و عرضه‌ی عمومی به روش حراج، تعیین قیمت عرضه مرحله اصلی عرضه‌ی عمومی اوراق‌بهادار است که تاثیر بااهمیتی بر میزان موفقیت عملکرد IPO دارد.

موفقیت قیمت‌گذاری از طریق اندازه‌گیری بازده در روز اول، قابل ارزیابی است. هدف از کشف قیمت، تعیین قیمت عرضه به‌گونه‌ای است که ارزش اوراق‌بهادار منتشر شده توسط شرکت، ماکزیمم شود و هدف پذیره‌نویس، تعیین قیمت به روشی است که بازده سرمایه‌گذاران اولیه متناسب با مخاطره عدم وجود معامله قبلی این اوراق باشد.

همان‌گونه که قبلاً اشاره شد، در روش سنتی ناشر و پذیره‌نویس از طریق جمع‌آوری تقاضای بازار به‌وسیله جمع آوری درخواست‌ها از نهادهای مالی مختلف به یک درک مناسبی از بازار تقاضا دست می‌یابد. این درخواست‌ها شامل مبلغ ریالی و تعداد سهام مورد درخواست سرمایه‌گذاران بالقوه است.

با جمع‌آوری این اطلاعات پذیره‌نویس قادر خواهد بود تا قیمت‌های مختلف تقاضا را جمع‌آوری کرده و نمودار تقاضا را ترسیم کند. قیمت عرضه با روش مشخصی تعیین نمی‌شود و بیش‌تر به تفسیر متعهد پذیره‌نویس از تقاضای عمومی بستگی دارد ولی به‌طور کلی قیمت در جایی تعیین می‌شود که تقاضا بیش‌تر از عرضه باشد.

کشف قیمت در روش حراج نیز کاملاً مشابه روش ثبت دفتری است با این تفاوت که منحنی تقاضا شامل درخواست‌های تمامی سرمایه‌گذاران بالقوه است نه فقط سرمایه‌گذاران نهادی; قیمت و روش تخصیص نیز در امیدنامه درج شده است.

Initial margin وجه تضمین اولیه

وجه تضمین اولیه یا Initial margin وجهی است که از طرفین قرارداد آتی برای جلوگیری از امتناع از انجام قرارداد آتی، در قالب شرط ضمن عقد، دریافت می‌شود که میزان آن در مشخصات هر قرارداد آتی تعیین می‌شود.

در طول دوره قرارداد (حتی درصورت تغییر در قیمت سهم پایه) این مبلغ ثابت باقی می‌ماند. در بورس تهران وجه تضمین اولیه ۲۰ درصد ارزش قرارداد با قیمت پایه اولین روز معاملاتی است که اهرمی ۵ برابری را ایجاد می‌کند.

البته این نسبت در طول دوره قرارداد به علت ثابت بودن وجه تضمین و متغیر بودن قیمت، دستخوش تغییر شده و می‌تواند درجه اهرم را کاهش یا افزایش دهد.

Installment sales contract عقد فروش اقساطی

در ایران بانک‌ها می‏‌توانند به منظور ایجاد تسهیلات لازم برای استفاده در امور تولیدی و خدماتی، کالاهای زیر را تهیه و از طریق فروش اقساطی در اختیار متقاضیان قرار دهند.

الف ـ مواد اولیه و لوازم یدکی‏؛
ب ـ اموال منقول نظیر وسایل، ماشین آلات و تأسیسات؛
ج ـ مسکن

روش کار بانک‌ها در فروش اقساطی به این صورت است که مشتری تقاضای خود را به کالای مشخص با بیان نوع و مقدار و معرفی تولیدکننده یا فروشنده اظهار داشته، متعهد می‌‏شود که در صورت فراهم نمودن بانک، آن را از بانک خریداری کند. بانک نیز با بررسی تقاضا، کالای مورد نظر را خریداری کرده، با احتساب سود بانک متناسب با مدت بازپرداخت، به صورت اقساطی به مشتری می‏فروشد

چند نکته فقهی در باره فروش اقساطی
مطابق ماده 5 دستورالعمل اجرایی، قیمت فروش اقساطی کالا با توجه به قیمت تمام شده و سود بانک تعیین می‌شود و حداقل و حداکثر میزان سود بانک توسط شورای پول و اعتبار تعیین می‌گردد

گرچه به مقتضای شرایط عادی هر فروشنده‏ای حق تعیین قیمت کالای خود را دارد و هیچ کسی حق تحمیل قیمت بر او ندارد، لکن دولت اسلامی حق دارد در شرایط خاص اقدام به قیمت‌گذاری یا تعیین حداقل و حداکثر سود بانکی کند

مطابق ماده 11 دستورالعمل اجرایی، در صورتی که خریدار قبل از سررسیدهای مقرّر مبادرت به پرداخت تمام یا قسمتی از بدهی خود بنماید، بانک‎ها وظیفه دارند متناسب با مدت باقی مانده تا سررسید، از محل متعلّقه، تخفیف لازم را به خریدار اعطا نمایند

Internal rate of return نرخ بازده داخلی

طبق تعریف نرخ بازده داخلی Internal rate of return - IRR معادل نرخ سودی است که سرمایه گذار می‌تواند با سرمایه‌گذاری در یک طرح بدست آورد.

در واقع طرح مشابه یک بانک عمل نموده و به سرمایه‌گذاری که در آن سپرده‌گذاری می‌نماید، با یک نرخ سود که همان IRR است از محل درآمد سالیانه سود ارائه می‌نماید. شاخص IRR از جمله پرکاربردترین شاخص‌های مالی است که می‌توان با استفاده از آن توجیه‌پذیری مالی طرح را در مقایسه با شرایط معمول سرمایه‌گذاری در کشور و آن صنعت خاص بدست آورد.

محاسبه شاخص IRR برای یک طرح در ارتباط تنگاتنگ با فرمول محاسبه شاخص NPV می‌باشد. براساس نمودار NPV نسبت به نرخ تنزیل، شاخص نرخ بازده داخلی محل تلاقی نمودار با محور افقی می‌باشد. لذا شاخص IRR نرخ تنزیلی است که به ازاء آن نرخ تنزیل، شاخص NPV طرح معادل صفر گردد.

فرمول محاسبه شاخص Internal rate of return - IRR بصورت زیر می‌باشد.


Internal rate of return فرمول

لذا چنانچه مشاهده می‌گردد محاسبه شاخص IRR بصورت حدس و خطا و با استفاده از روش‌هایی نظیر روش نیوتن می‌باشد.
مشابه روش محاسبه شاخص NPV می‌توان پس از تشکیل جدول جریانات نقدی با استفاده از برخی نرم افزارهای محاسباتی نظیر Excel شاخص IRR طرح را محاسبه نمود.

بعنوان مثال اگر این فرمول در نرم‌افزار Excel و بر ردیف جریانات نقدی جدول ارائه شده در بخش شاخص NPV اعمال گردد، نرخ بازده داخلی این طرح فرضی معادل 33.62 درصد خواهد شد.

این بدان مفهوم است که با سرمایه‌گذاری در این طرح، سرمایه‌گذار می‌تواند سود خالص سالیانه‌ای با نرخ 33.62 درصد کسب نماید.

حال اگر در نرم افزار Excel و در فرمول محاسبه شاخص NPV در فرمول به جای نرخ تنزیل نرخ محاسبه شده برای IRR که در حدود 33.62 درصد می‌باشد قرار داده شود، مشاهده می‌نمایید که شاخص NPV برابر صفر خواهد بود. این نتیجه با فرمول محاسبه شاخص IRR مطابقت دارد.

Intrinsic value یا ارزش ذاتی

ارزش ذاتی یا Intrinsic value به ارزش واقعی شرکت یا دارایی بر اساس لحاظ تمامی ابعاد کسب و کاری از جمله صورت‌های مالی، پتانسل رشد شرکت و لحاظ دارایی‌های مشهود و نا مشهود گویند.

ارزش ذاتی لزوما مساوی با ارزش بازار نیست و به همین دلیل سرمایه‌گذاران بنیادی با استفاده از تفاوت در قیمت ذاتی و قیمت بازار اقدام به خرید یا فروش دارایی یا سهام می‌نمایند.

سرمایه‌گذاران ارزشی با استفاده از تحلیل‌های مختلف بنیادی اقدام به محاسبه ارزش ذاتی سهم نموده و در صورتیکه ارزش ذاتی سهم بیش از قیمت بازار آن محاسبه شود اقدام به خرید سهم می‌نمایند.

Issuer

صادرکننده؛ بانکی که کارت را صادر کرده و تراکنش‌های انجام شده توسط دارنده کارت را دریافت می‌کند.

J

Junior Debt بدهی ثانویه

بدهی ثانویه و یا Junior Debt به بدهی گویند که فاقد وثیقه بوده و یا چنانچه شامل وثیقه‌ای باشد، در مقابل سایر بدهی‌های با وثیقه یکسان از اولویت پایین‌تری برخوردار است.

این بدین معنی است که در صورت نکول تسهیلات توسط دارنده تسهیلات، شرکت نکول کننده برای بازپرداخت تسهیلات در قبال نقد کردن دارایی‌های خود، بدهی ثانوی را در اولویت قرار نخواهد داد و این بدهی از نظر بازپرداخت در طبقه پایین‌تری خواهد بود. همچنین به بدهی گویند که از نظر بازپرداخت نیز در مقایسه با سایر بدهی‌های از اولویت پایین‌تری برخوردار است.

K

KCBT

شکل مخفف بازار Kansas City Board of Trade

Keynesian beauty contest مسابقه زیبایی کینز

نظریه "مسابقه زیبایی کینز " یا Keynesian beauty contest که توسط جان مینارد کینز اقتصاددان مشهور انگلیسی توسعه یافت و برای اولین بار در فصل 12 کتاب "تئوری جامع اشتغال، بهره و پول" او معرفی گردید، ارائه کننده توجیهی برای نوسانات قیمت در بازار سرمایه است.

اما نظریه "مسابقه زیبایی کینز" چیست؟
در این نظریه کینز سعی کرد تا رفتار فعالان منطق‌گرا یا Rational agent در بازار سرمایه را با ارائه مثالی بر اساس مسابقه‌ای فرضی در یک روزنامه به تصویر کشد.

در این مسابقه فرضی شرکت‌کنندگان باید از بین 6 عکس ارائه شده جذاب‌ترین عکس را انتخاب کرده و آن دسته از شرکت‌کنندگانی که بتوانند جذاب‌ترین و زیبا‌ترین چهره را از بین 6 عکس انتخاب نمایند دریافت‌کننده جایزه بزرگ مسابقه خواهند بود.

ساده ترین رویکرد به مسئله برای دریافت جایزه انتخاب چهره جذاب بر اساس نظر شخصی شرکت‌کننده است. یک رویکرد پیچیده تر برای برنده شدن و دریافت جایزه، انتخاب چهره جذاب بر اساس تعریف سایرین از جذابیت و زیبایی است، بدین معنی که شرکت‌کننده برای دریافت جایزه به چهره‌ای رای می‌دهد که باور دارد بیشترین رای را از طرف سایرین بدست آورد و در نتیجه آن چهره بیشترین احتمال برنده شدن را داشته باشد.

هر چند انتخاب چهره زیبا بر اساس این منطق پیچیدگی‌های خاص خود را دارد، چراکه تمامی شرکت‌کنندگان نیز نظر متفاوتی درباره تعریف زیبایی از نظر سایرین شرکت‌کنندگان دارند. بدین ترتیب استراتژی پیش‌بینی چهره برنده که توسط عامل منطق‌گرا انتخاب و استفاده می‌شود میتواند به مرحله بعدی نیز ورود یابد و پیش بینی را مشکل‌تر و پیچیده‌تر سازد.

"در اصل سوم از استراتژی، یعنی انتخاب چهره نه بر اساس سلیقه شخصی و نه بر اساس تعریف سایرین از زیبایی، عامل منطق گرا سعی بر آن خواهد داشت تا پیش بینی خود را بر اساس این فرض انجام دهد: میانگین سلیقه جمع (سایر شرکت‌کنندگان) درباره میانگین سلیقه جمع چه برداشت و تعریفی دارد." (جان مینارد کینز، تئوری اشتغال، بهره و پول، 1936).

کینز همواره بر این باور بود که رفتار مشابهی نظیر انتخاب استراتژی در "مسابقه زیبایی" در بازار سهام (سرمایه) و برای انتخاب سهام برای خرید یا فروش توسط فعالان بازار سرمایه نیز وجود دارد.

بر این اساس فعالان بازار سهام خود را نه بر اساس قیمت ذاتی آن، بلکه بر اساس ارزیابی سایر فعالان بازار سرمایه از آن سهم و پیش‌بینی سایر فعالان درباره قیمت و روند آینده سهم انتخاب می‌کنند.

از آنجایی که نظر و سلیقه هیچ یک از شرکت‌کنندگان (یا فعالان بازار سهام) هیچگاه نمی‌تواند برای سایرین واضح و مشخص باشد، در نتیجه هر فعال برداشت متفاوتی از سلیقه و نظر سایرین داشته که این امر به تفاوت نظر در قیمت سهام می‌انجامد. حتی اگر این پیش بینی (نظر سایرین) برای همگان یکسان باشد، قیمت پیش‌بینی شده لزوما با قیمت ذاتی سهام همخوانی نخواهد داشت.

تحقیقات و آزمایش‌های انجام شده حاکی از درستی و صدق نظریه کینز است. برای مثال یکی از شبکه‌های پر مخاطب در ایالات متحده تصمیم بر امتحان نظریه کینز نمود.

این شبکه عکس 3 میمون را به مخاطبان ارائه نمود و آنها را به دو گروه تقسیم نمود. از گروه اول درخواست شد تا بامزه‌ترین میمون را بر اساس سلیقه شخصی انتخاب نمایند و از گروه دوم خواسته شد تا بامزه‌ترین میمون را بر اساس برداشت شخصی خود از سلیقه و نظر سایر شرکت‌کنندگان انتخاب نمایند. نتایج آزمایش کاملا در راستای نظریه کینز بود.

بدیهی است که در زمان معرفی این نظریه توسط کینز نظریه تا حدی ابتدایی بود و تحقیقات اکادمیک بیشتری بر روی آن انجام نشده بود.

هرچند با توسعه و گسترش علم توسط دانشمندان ابعاد گسترده‌تری به این نظریه پیوست که از جمله آنها می‌توان به نظریات مالی رفتاری یا Behavioral Finance و یا به نظریات تئوری بازی‌ها یا Game Theory اشاره نمود.

در علم تئوری بازی‌ها دانشمند بنام جان نش (John Nash) تئوری "تعادل نش" را ارائه نمود که رابطه مستقیمی با نظریه "مسابقه زیبایی" کینز دارد و بطور مستقیم ان را توجیه و اثبات می‌کند.

L

LIFFE

شکل مخفف بازار  LIFFE Futures and Options

LIS

شکل مخفف بازار  Euronext Lisbon

LSE

شکل مخفف بازار  London Stock Exchange

Laffer curve منحنی لافر

منحنی لافر یا Laffer curve به منحنی گویند که توسط آرتر لافر ابداع شده و نمایانگر رابطه بین نرخ مالیاتی و درآمد دولت از جمع آوری مالیات است.

Laffer Curve نمودار

منحنی لافر حاکی این حقیقت است که با افزایش نرخ مالیاتی درآمد دولت از محل جمع‌آوری مالیات افزایش می‌یابد. هرچند این افزایش درآمد دارای محدودیتی است و چنانچه نرخ‌های مالیاتی از نقطه خاصی تجاوز کنند (در اینجا نقطه *T) درآمدهای مالیاتی تنزل خواهد نمود، چراکه با وجود نرخ‌های مالیاتی بالا مردم انگیزه کار کردن را از دست خواهند داد.

بررسی دو نقطه شروع و پایان منحنی برای روشن‌سازی مسئله کافی است. برای مثال در صورت افزایش نرخ مالیاتی به 100 درصد (منتهی الیه راست) و آگاهی از این حقیقت که فرد باید تمام درآمد خود را به اداره مالیات بپردازد، بدیهی است که وی دست از کار کشیده و درآمد مالیاتی دولت نیز از بین خواهد رفت.

این حقیقت در بسیاری از کشورهای اروپایی از جمله فرانسه و اسپانیا که سیستم اقتصادی نیمه سوسیالیستی دارند به وضوح قابل رویت است. در این کشورها مردم بخصوص قشر پر درآمد علاقه‌ای به کار نداشته چراکه با کار بیشتر و افزایش درآمد قسمت بیشتری از درآمد آنها بابت مالیات کسر می شود.

دولت ها همیشه بر آنند تا نرخ مالیاتی خود را در نقطه *T تعیین کنند تا حداکثر درآمد مالیاتی را کسب نمایند.

Liquid Asset دارایی نقد

دارایی نقد یا Liquid Asset به تمام دارایی‌هایی گویند که در کوتاه‌ترین زمان و بدون کمترین تاثیر در قیمت آنها قابل تبدیل به پول نقد می‌باشند.

دارایی‌های نقد از نظر ماهیتی معادل پول نقد لحاظ شده چراکه قیمت آنها دستخوش تغییر در هنگام فروش نیست. لحاظ دارایی بعنوان دارایی نقد مستلزم دارا بودن خصوصیاتی است که عبارتند از: داشتن بازار معاملاتی بزرگ و امکان انتقال آسان و کم هزینه مالکیت.

دارایی‌های نقد بطور کلی عبارتند از سهام، ابزار بازار مالی، دارایی‌های بازار فارکس و اوراق قرضه دولتی (یا صکوک در بانکداری اسلامی).

با توجه به حجم معامله بازار فارکس و سرعت معاملات در آن، این بازار نقد‌ترین بازار دنیا محسوب می‌شود که امکان تاثیر‌گذاری در آن از طرف شخصی واحد (حقیقی یا حقوقی) غیر ممکن می‌باشد.

M

MGEX

شکل مخفف بازار Minneapolis Grain Exchange

MLSE

شکل مخفف بازار  Milan Stock Exchange

MSE

شکل مخفف بازار Madrid Stock Exchange

Maestro

مارک تجاری و خدماتی کارت نقدی مسترکارت

Mail Order

خرید محصولات و خدمات با استفاده از ایمیل

Maintenance margin یا حداقل وجه تضمین

حداقل وجه تضمین یا Maintenance margin درصدی از وجه تضمین اولیه است که کاهش موجودی حساب عملیاتی به کمتر از این نسبت، منجر به صدور اخطاریه افزایش وجه تضمین می‌شود.

برای مثال سازمان بورس کشوری می‌تواند تکلیف نماید تا همیشه 25 درصد از ارزش کل قرارداد بعنوان حداقل وجه تضمین در حساب کاربری معامله گر قرار گیرد.

شایان ذکر است که درصد تعیین شده توسط سازمان حداقلی مورد نیاز است و این حداقل بنابرصلاحدید کارگزار می‌تواند به مراتب بالاتر از درصد اعلام شده توسط سازمان باشد.

Markup Language

نوعی زبان توصیفی است که متن و اطلاعات اضافه درباره متن را با هم ادغام می‌کند. بهترین نمونه شناخته شده آن زبان HTML است که مخفف Hyper Text Markup Language به معنی زبان نشانه‌گذاری فوق متنی است.

Maturity Gap شکاف سررسید

شکاف سررسید یا Maturity Gap مقیاسی است برای اندازه‌گیری ریسک نرخ بهره دارایی‌ها و بدهی‌های حساس به نرخ بهره.

از آنجایی که ارزش دارایی‌ها متاثر از نرخ بهره بوده (با توجه به تاثیر نرخ بهره در پروسه ارزشیابی) و تغییر در نرخ بهره باعث تغییر ارزش دارایی یا بدهی خواهد بود، موسسات اقتصادی و مالی همیشه بر آنند تا سررسید مبلغی دارایی‌ها و بدهی‌ها یکسان بوده (دیرش یکسان یا Equal Duration) تا با مشکل نقدینگی مواجه نشوند.

Merchant

پذیرنده؛ هر فرد یا کمپانی تجاری که با شرکت‌ها و بانک‌های عامل مانند ویزا و مسترکارت وارد توافقنامه همکاری می‌شود.

Merchant Account

حساب پذیرنده؛ حسابی است که توسط پذیرنده برای دریافت وجوه حاصل از ارایه خدمات یا فروش محصولات گشایش می‌یابد.

Merchant Bank

بانک پذیرنده یا بانک عامل؛ بانک یا سازمانی که حساب‌های پذیرنده را تهیه کرده و بوسیله آن پذیرندگان امکان پذیرش کارت‌های اعتباری و نقدی را می‌یابند. بانک عامل پس از تکمیل تراکنش، وجوه را از دارنده کارت دریافت کرده و آن را به حساب پذیرنده منتقل می‌کند.

Merchant Identification Number (MID)

کد شناسایی پذیرنده؛ یک شماره منحصربفرد برای شناسایی و ردیابی پذیرنده در پروسه انجام تراکنش. این شماره توسط بانک عامل تهیه می‌شود و در برخی موارد به اختصار شماره پذیرنده نیز خوانده می‌شود.

Merchant Service Provider (MSP)

فراهم کننده خدمات پذیرنده؛ بانک یا سازمانی که خدمات مورد نیاز برای پردازش تراکنش‌های مالی را فراهم می‌کند.

Micro-payment

اصطلاحی که برای پرداخت‌های خرد که مقدارشان کمتر از 50 یورو است به کار برده می‌شود.

MoTo

Mail Order ،Telephone Order
خرید کالا یا خدمات از طریق ایمیل یا تلفن

Modified Internal Rate of Return نرخ بازده داخلی تعدیل شده ( MIRR )

نرخ بازده داخلی تعدیل شده یا Modified Internal Rate of Return or MIRR به نرخ واقعی بازده داخلی با لحاظ نرخ سرمایه‌گذاری مجدد گویند.

یکی از اشکالات بزرگ در محاسبه نرخ بازده داخلی یا IRR این حققیقت است که در این محاسبات نرخ سرمایه‌گذاری مجدد برای وجوه دریافت شده سود (یا کوپن ها در اوراق قرضه) مساوی نرخ بازده داخلی لحاظ شده است.

در محاسبات نرخ بازده داخلی تعدیل شده فرض بر آن است که وجوه دریافتی سود با نرخ سرمایه‌گذاری دیگری (معمولا نرخ هزینه موزون پول شرکت) مجددا سرمایه گذاری می‌شود که این عدد نرخ واقعی‌تری را برای بازده سرمایه‌گذاری و تخمین سود پروژه نشان خواهد داد.

این محاسبات را در قالب مثال ارائه می‌دهیم:
فرض کنید سرمایه‌گذاری 2 ساله ای با سرمایه‌گذاری اولیه 195 واحد پولی در سال اول 121 و در سال دوم 131 سود دهد. نرخ هزینه پول در این شرکت 12 درصد است. برای محاسبه نرخ بازده داخلی از فرمول ذیل استفاده می‌شود:

NPV = 0 = -195 + 121/(1+ IRR) + 131/(1 + IRR)2 => NPV = 0 when IRR = 18.66%

حال برای محاسبه نرخ واقعی بازده داخلی پروژه (یعنی نرخ بازده داخلی تعدیل شده) محاسبات با لحاظ نرخ سرمایه‌گذاری مجدد 12 درصد انجام می پذیرد. یعنی قیمت آتی وجوه دریافت شده با لحاظ سود 12 درصد محاسبه می‌شود:

$121(1.12) + $131 = $266.52 = Future Value of positive cash flows @ t = 2

حال مبلغ محاسبه شده به مبلغ سرمایه‌گذاری اولیه تقسیم شده تا نرخ واقعی سود در پروژه بدست آید:

MIRR = sqrt($266.52/195) -1 = 16.91%

بدیهی است که عدد IRR عددی غیر واقعی بوده و سود واقعی دریافتی در این پروژه 16.91 درصد یعنی کمتر از 18 درصد محاسبه شده توسط IRR است.

Monetary policy یا سیاست پولی

سیاست پولی یا monetary policy چیست؟ مهمترین اهداف سیاست‌های کلان اقتصادی بطور اعم و سیاست‌های پولی، ثبات قیمت‌ها، رشد اقتصادی و سطح مطلوب اشتغال است.
از آنجایی که دستیابی به اهداف نهایی بطور مستقیم برای سیاست‌گذاران قابل حصول نمی‌باشد، لذا معرفی اهداف‌ میانی و ابزار‌های متناسب ضرورت دارد.

در مورد سیاست پولی مساله انتخاب هدف میانی غالباً در انتخاب بین کنترل نرخ سود و عرضه پول خلاصه می‌شود. در بانک‌های مرکزی دنیا با پیروی از سیاست پولی مبتنی بر کنترل کلهای پولی، تلاش می‌شود ضمن تامین نقدینگی مورد نیاز بخش‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری، از انبساط پولی نامتناسب با اهداف نقدینگی و تورم مندرج در برنامه‌های توسعه جلوگیری به عمل آید.

Money Order

دستوری که وجهی را از یک حساب بانکی به دیگری انتقال می‌دهد.

Money market بازار پول

بنا به تعریف، بازار پول بازاری برای دادوستد پول و دیگر دارایی‌های مالی جانشین نزدیک پول است که سررسید کمتر از یک‌سال دارند. همچنین می‌توان از بازار پول به عنوان بازار ابزارهای مالی کوتاه مدت با ویژگی اندک بودن ریسک عدم پرداخت، نقدشوندگی و ارزش اسمی زیاد نام برد.

تمرکز فعالیت این بازار در استفاده از ابزارهایی است که به اشخاص و بنگاه‌های تجاری این امکان را می‌دهند که به سرعت نقدینگی خود را به میزان مطلوب درآورند. دلیل عمده نیاز واحدهای اقتصادی به بازار پول، عدم همزمانی دریافت پول و انجام مخارج است.

هر چند این امکان برای واحدهای اقتصادی وجود دارد که مستقل از دریافت وجوه نقدی، برای انجام مخارج برنامه‌ریزی شده خود، منابع پولی نگهداری کنند. اما این امر متضمن هزینه‌ای به شکل نرخ بهره است و بنگاه‌های اقتصادی با هدف حداقل کردن این هزینه، تلاش می‌کنند که کمترین منابع مالی ممکن را برای انجام دادوستدهای روزانه نگهداری کنند. برای این منظور، آن‌ها ترکیبی از منابع نقد و ابزارهای مالی بازار پول با ویژگی نقدینگی بالا و هزینه و ریسک به نسبت اندک را مورد استفاده قرار خواهند داد.

بازار پول یک بازار سازمان یافته نیست. به عبارت دیگر محل جغرافیایی خاصی برای بازار پول در نظر گرفته نمی‌شود و به طور کلی بانک‌ها، مؤسسات اعتباری غیربانکی و سایر مکان‌هایی که دادوستد ابزارهای مالی بازار پول در آن انجام می‌شود، تشکیل‌دهنده بازار پول هستند.

مشارکت کنندگان در بازار پول، افراد یا واحدهای دارای مازاد نقدینگی هستند که به عنوان پس اندازکننده از طریق مستقیم یا غیر مستقیم منابع خود را با سررسیدهای کوتاه مدت در اختیار واحدهای نیازمند منابع مالی قرار می دهند. به عبارتی، مهمترین رسالت بازار پول ایجاد تسهیلات برای واحدهای اقتصادی به منظور تأمین نقدینگی- به معنای کوتاه مدت آن- و نیز تأمین سرمایه در گردش است.

ابزارهای بازار پول
اسناد خزانه : اسناد خزانه، اوراق بهادار کوتاه مدتی هستند که توسط دولت منتشر می‌شوند و سررسید آن‌ها به‌طور معمول سه ماه، شش ماه و یک‌سال است. این اسناد هنگام فروش به صورت تنزیل شده (به مبلغی کمتر از مبلغ اسمی) به فروش می‌رسند و در تاریخ سررسید، دارنده آن مبلغ اسمی سند را دریافت می‌کند. پس در ردیف ابزارهای تنزیل شده بازار پول قرار می‌گیرند.

انتشار و بازخرید این اوراق توسط بانک مرکزی و به نمایندگی از دولت انجام می‌شود. مهمترین ویژگی اسناد خزانه، ریسک اندک آن است. سرمایه‌گذاری که وجوه خود را در اسناد خزانه سرمایه‌گذاری می‌کند مایل به پذیرش کمترین ریسک ممکن است. به همین دلیل این اسناد از بازده نسبتاً پایینی برخوردارند. اسناد خزانه عمدتاً توسط مؤسسات سرمایه‌گذاری که به‌دنبال سرمایه‌گذاری موقت در مکانی مطمئن هستند، خریداری می‌شود.

پذیرش بانکی : پذیرش بانکی که دستور پرداخت مبلغ معینی به حامل آن در تاریخ معینی است، از جمله قدیمی‌ترین و کوچکترین (از نظر حجم و مبلغ) ابزارهای بازار پول به شمار می‌رود. اگر چه این ابزار مالی از قرن دوازدهم مورد استفاده واقع شده است، اما تا سال‌های دهه شصت که حجم تجارت بین‌الملل افزایش فوق‌العاده‌ای یافت، یک ابزار مهم در بازار پول به شمار نمی‌رفت.

در هر حال این ابزار به منظور تأمین مالی کالاهایی که هنوز از فروشنده به خریدار منتقل نشده است مورد استفاده قرار می‌گیرد. بدین‌ترتیب که این اوراق توسط یک مؤسسه تجاری و در وجه یک بانک تجاری خصوصی کشیده می‌شود و وقتی که بانک مزبور آن را مهر نماید (یعنی بپذیرد) به عنوان یک پذیرش بانکی شناخته می‌شود.

به عنوان مثال، فرض کنید که شرکت "الف" در ایران می‌خواهد کالایی را از شرکت "ب" در ژاپن خریداری نماید. شرکت ژاپنی از آن‌جا که شناختی نسبت به شرکت ایرانی طرف قرارداد خود ندارد، لذا تمایلی به ارسال کالا پیش از دریافت پول نخواهد داشت. از طرف دیگر، شرکت ایرانی نیز تمایلی به پرداخت پول قبل از دریافت کالا را ندارد.

در چنین شرایطی، این شرکت تجاری می‌تواند با انتشار اوراق پذیرش بانکی موجبات تحقق معامله را فراهم سازد. اگر چه پذیرش بانکی، در ابتدا به منظور تأمین مالی محموله کالای انتقال یافته در سطح بین‌الملل مورد استفاده قرار می‌گرفت، اما امروزه از این ابزار به منظور تأمین مالی محموله کالاهای داخلی، ذخیره‌سازی اقلام اصلی کالاهای داخلی و خارجی قابل‌عرضه در بازار و تهیه اعتبار به منظور مبادله دلار برای بانک‌های کشورهای معین نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. پذیرش بانکی منافع مستقیمی برای بانک‌ها نیز ایجاد می‌کند. به این ترتیب که بانک بدون استفاده از ظرفیت‌های خلق اعتباری‌اش، قادر به حمایت از نیازهای اعتباری مشتریان خود خواهد بود.

پذیرش بانکی از بازار ثانویه بسیار مناسبی برخوردار است، که دلالان، بانک‌های مرکزی خارجی و بانک‌های داخلی از مهمترین فعالان آن هستند.

اوراق تجاری : نوعی اوراق قرضه کوتاه مدت – با سررسید 270 روز یا کمتر – است که توسط شرکت‌های مالی و مؤسسات غیرمالی منتشر می‌شود. اوراق تجاری برای شرکت‌هایی که در کوتاه مدت به وجه نقد نیاز دارند، ابزار مالی مؤثری محسوب می‌شود. همچنین این اوراق می‌توانند به عنوان راهکار تأمین مالی میان مدت و حتی دراز مدت نیز مورد استفاده قرار گیرند.

در این حالت، شرکت، اوراق تجاری جدید را به قصد پرداخت بدهی‌های سررسید شده قبلی خود منتشر می‌کند. البته در سال‌های اخیر بازار اوراق تجاری به طور فزاینده توسط بانک‌های تجاری به عنوان منبع وجوه قابل استقراض مورد استفاده قرار گرفته است.

اوراق تجاری بدون پشتوانه هستند و معمولاً بازپرداخت آن‌ها به وسیله دارایی خاصی تضمین نمی‌شود. هر چند که بنگاه‌های فروشنده این اوراق، می‌بایست دارای خطوط پشتیابی کننده از طرف بانک‌های تجاری باشند. در اکثر کشورها دسترسی به این بازار قانونمند است و تنها بنگاه‌هایی که در بورس اوراق بهادار پذیرفته شده و از حداقل سرمایه تعیین شده‌ای برخوردار باشند، می‌توانند به انتشار اوراق تجاری اقدام کنند. اوراق تجاری همانند اسناد خزانه، به صورت تنزیل شده به فروش می‌رسند و بازده آن‌ها به روش نرخ تنزیل محاسبه می‌شود.

اوراق تجاری بر خلاف اسناد خزانه، بازار دست دوم قابل‌توجهی ندارند و این عامل باعث کاهش قدرت نقدشوندگی آن شده است. این اوراق به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند:

دسته اول، اوراقی هستند که توسط شرکت‌های بزرگ و معتبر منتشر می‌شوند. که به‌طور مستقیم و بدون نیاز به کارگزاران و معامله‌گران به خریداران ابزارهای مالی فروخته می‌شوند.

دسته دوم، که توسط شرکت‌های کوچکتر اما خوشنام و معتبر منتشر می‌شوند و از طریق معامله‌گران و کارگزاران به مشتریان فروخته می‌شوند. نرخ بهره این دسته از اوراق معمولاً بیشتر از اوراق منتشر شده توسط شرکت‌های بزرگ است که علت آن ریسک بیشتر و همچنین وجود هزینه‌های دادوستد توسط معامله‌گران است.

انتشار اوراق تجاری به طور معمول توسط یک فروشنده خاص، برای مثال شعبه یک بانک تجاری، انجام می‌شود و بازخرید آن هم اغلب به عهده فروشنده است.

اوراق تجاری مزیت‌های عمده‌ای برای فروشندگان و خریداران به همراه دارند و به همین دلیل بازار آن در سال‌های اخیر رشد سریعی را شاهد بوده است. امتیاز مهم این اوراق برای فروشندگان، کمتر بودن هزینه آن نسبت به استقراض از بانک‌های تجاری است. همچنین اوراق تجاری به دلیل بازده بالاتر نسبت به اسناد خزانه و همچنین هم‌خوانی سررسید آن با نیازهای سرمایه‌گذاران، از جذابیت خاصی برای مشتریان برخوردار است.

بزرگترین بازار اوراق تجاری در جهان مربوط به ایالات متحده آمریکا است. به طوری که حجم دادوستد در آن نزدیک به 80 درصد مبادلات جهان را تشکیل می‌دهد. پس از آن، بازار کشورهای اروپایی قرار دارند که به رغم جوان بودن، طی سال‌های اخیر رشد قابل‌ملاحظه‌ای داشته‌اند.

گواهی سپرده: گواهی سپرده جوانترین و در عین حال از مهمترین ابزارهای بازار پول به شمار می‌رود. این گواهی‌ از اوایل دهه 1960 میلادی مطرح شد و به دلیل انعطاف‌پذیری، تنوع و بازار دست دوم سازمان یافته، به سرعت گسترش یافت. به‌گونه‌ای‌که هم ‌اکنون از مهمترین منابع تأمین مالی بانک‌های تجاری و همچنین از اجزا مهم پرتفوی سرمایه‌گذاران به شمار می‌رود.

گواهی سپرده، سندی است که توسط یک مؤسسه سپرده‌پذیر – به‌طور معمول یک بانک – در قبال مبلغ مشخصی پول که نزد آن سپرده شده، منتشر می‌شود. این گواهی دارای سررسید و همچنین نرخ بهره معین است. این نوع سرمایه‌گذاری در واقع دو مزیت عمده دارد، نخست این‌که سرمایه‌گذار می‌تواند به دقت بازده پول خود را محاسبه کند. دوم، زمان سررسید اصل و بهره گواهی نیز مشخص است.

در یک دسته‌بندی کلی، گواهی‌های سپرده به دو بخش قابل انتقال و غیرقابل انتقال تقسیم می‌شوند. دارنده گواهی سپرده قابل‌معامله می‌تواند آن را قبل از تاریخ سررسید در بازار دست دوم به فروش برساند. به همین دلیل این گواهی‌ها از نقد شوندگی بالایی برخوردار هستند، زیرا دارنده آن در صورت نیاز به پول نقد می‌تواند آن را در بازار دست دوم به فروش برساند. اما گواهی‌های غیرقابل مبادله، قابل فروش مجدد نیستند و دارندگان آن در صورت نیاز به وجه نقد تنها می‌توانند به مؤسسه سپرده‌پذیر مراجعه و با تحمل جریمه در نظر گرفته شده، سپرده خود را از مؤسسه خارج کنند.

حداقل دوره سررسید گواهی‌های سپرده هفت روز و حداکثر آن نامحدود است. اما در عمل بیشتر گواهی‌های سپرده با سررسید کمتر از یک‌سال منتشر می‌شوند و در بین آن‌ها، گواهی‌های سه ماهه و شش ماهه از عمومیت بیشتری برخوردارند. گواهی‌های سپرده قابل‌معامله براساس ارزش اسمی به دو دسته گواهی‌های بزرگ و گواهی‌های کوچک تقسیم می‌شوند.

برای نمونه در آمریکا ارزش اسمی گواهی سپرده­ی بزرگ بیشتر از یک میلیون دلار و ارزش اسمی گواهی سپرده کوچک کمتر از یک میلیون دلار است. گواهی‌های سپرده بزرگ اغلب به وسیله بانک‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، سرمایه‌گذاران نهادی (مؤسسات سرمایه‌گذاری) و صندوق‌های بازار پول خریداری می‌شوند، در حالی که اغلب مشتریان گواهی‌های سپرده کوچک، اشخاص هستند. همچنین نرخ بهره گواهی سپرده کوچک، کمتر از گواهی سپرده بزرگ است.

به طور معمول گواهی سپرده قابل‌معامله، براساس بازار در نظر گرفته شده برای فروش، به دو دسته داخلی و خارجی تقسیم می‌شود. نوع داخلی این گواهی‌ها برای فروش در داخل کشور و نوع خارجی آن برای فروش در کشورهای دیگر به صورت ارزی منتشر می‌شوند. گواهی‌های سپرده ارزی خود به دو دسته بانکی و یورو تقسیم می‌شوند که این امر به دلیل اهمیت و جایگاه بازار ایالات متحده آمریکا و اروپا در بازار پول جهان است.

گواهی‌های سپرده ارزی که به قصد فروش در آمریکا منتشر می‌شوند به نام گواهی‌های سپرده بانکی و گواهی‌های سپرده‌ای که برای فروش در اروپا منتشر می‌شوند به گواهی‌های سپرده یورو معروفند. بدیهی است که این گواهی‌ها برای فروش در مناطق دیگر جهان نیز منتشر می‌شوند که به دلیل اهمیت کمتر، نام استانداردی برای آن‌ها وجود ندارد. همچنین نوع دیگری از گواهی‌های سپرده وجود دارند که توسط مؤسسات اعتباری غیربانکی منتشر می‌شوند و به نام گواهی‌های سپرده اعتباری معروف هستند.

نهادهای بازار پول
بانک مرکزی و دیگر واسطه‌های مالی بانکی از قبیل، بانک‌های تجاری و مؤسسات اعتباری غیربانکی از مهمترین نهادهای بازار پول به شمار می‌آیند. در کنار این واسطه‌های مالی، شرکت‌های تجاری، دولت و مؤسسات دولتی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، کارگزاران و معامله‌گران و در نهایت سرمایه‌گذاران نیز نقش مهمی در این بازار ایفا می‌کنند.

Monopsony ماناپسونی

ماناپسونی یا Monopsony بازاری شبیه به ماناپولی (Monopoly یا بازار در انحصار فروشنده) است با این تفاوت که انحصار در دست خریدار است و این خریدار است که با حجم و قدرت بالای خود در خرید بازار را از کنترل کرده و بر عکس شرایط مانوپولی قیمت‌ها را کاهش می‌دهد.

برای مثال شرکت وال‌مارت توانسته است بعنوان بزرگترین شرکت خرده‌فروشی در دنیا این شرایط را برای خود فراهم کند و تمام تامین‌کنندگان و تولید‌کنندگان را تحت فرمانروایی خود قرار دهد.

شرکت خریداری که از شرایط ماناپسونی بهره می‌برد در مواردی حتی شرایط قرارداد را برای تولید‌کنندگان دیکته می‌کند.

Moving average میانگین متحرک (اندیکاتور)

میانگین متحرک یا Moving average یکی از شاخص‌های مهم و مورد استفاده فراوان در تحلیل تکنیکال است که با حذف نوسانات قیمتی کمک می‌کند تا سرمایه‌گذار بتواند تصویر بهتری از متوسط قیمت و روند قیمتی را ترسیم کند.

میانگین متحرک یکی از شاخص‌های قیمتی دنباله رو است، چراکه متوسط قیمت سهام در گذشته را نشان می‌دهد (برای مثال 50، 100 یا 200 روز گذشته). دو نوع میانگین متحرک وجود دارد:

1- میانگین متحرک ساده یا Simple Moving Average
2- میانگین متوسط تصاعدی یا Exponential Moving Average.

میانگین متحرک ساده تنها متوسطی از قیمت سهام در بازه زمانی مورد نظر است، ولی نحوه محاسبه میانگین متحرک تصاعدی بصورتی است که هرچه قیمت به انتهای بازه زمانی (قیمت فعلی) نزدیک‌تر می‌شود، وزن سنگین‌تری را در محاسبه میانگین ایفا میکند.

به بیانی دیگر میانگین متحرک تصاعدی همان میانگین وزنی متوسط قیمت است که قیمت‌های اخیر وزن بیشتری را در محاسبه در بر‌دارند. هرچند که نحوه محاسبه این شاخص‌ها مهم نیستند چراکه بسیاری از سایت‌ها آن را برای شما فراهم می‌کنند.

برای مثال در ذیل شاهد آن هستیم که سایت !Yahoo Finance آن را برای سهام Apple ترسیم نموده است.

میانگین متحرک در نمودار

در مثال زیر میانگین متحرک 50 روزه در نماد "شاراک" در نرم افزار مفیدتریدر قابل مشاهده است. (خط قرمز رنگ)

Mudarabah contract عقد مضاربه

عقد مضاربه mudarabah contract قراردادی است که میان عامل و صاحب مال بسته شده و به این صورت است که عامل با سرمایه صاحب مال به داد و ستد پرداخته و در برابر آن به نسبت درصدی در سود با وی شریک می‌شود که البته اگر سودی بدست آید آن را با دارنده مال برپایه قرارداد تقسیم می‌کند.

اما آن سرمایه‌گذاری منجر به زیان گردد تنها دارنده مال است که خسارت را تحمل می‌کند و تنها ضرری که متوجه کارپرداز می‌گردد، همان کوشش و اقدامات بی‌نتیجه‌است. هرگاه کارپرداز بنا بر شرایطی قبول خسارت نیز کرده باشد، در این صورت اگر سودی بدست آید چیزی به صاحب سرمایه نمی‌رسد.

شرط اساسی درستی مضاربه قبول خطر از جانب صاحب سرمایه و عدم ضمانت نسبت به سرمایه‌ است. در غیر این صورت سرمایه به عنوان قرض است و پس از انعقاد مضاربه، عامل نمی‌تواند سرمایه را با سودی کمتر به شخص دیگری واگذارد

- مضاربه، عقدی است بین بانک و تاجر، برای اقدام به خرید و فروش کالا، در این نوع قرارداد، بانک به عنوان مضارب‏، تأمین کننده سرمایه و طرف دیگر قرارداد به عنوان عامل، عهده‏دار انجام کلیه امور مربوط به تجارت می‏باشد.

- سود حاصل از انجام معامله مورد نظر بین بانک و عامل در پایان کار تقسیم خواهد شد و نسبت این تقسیم بر اساس توافق اولیه خواهد بود. اگر سودی حاصل شود بین آن دو باشد.

- اگر در قرارداد مضاربه زمان تعیین نشود می‏تواند تا هر زمانی استمرار داشته باشد.

- مطابق آیین‌‏نامه اجرایی‏، حداکثر مدتی که سرمایه بانک‏ها مضاربه می‏تواند در اختیار عامل قرار گیرد یک سال از تاریخ انعقاد مضاربه می‏باشد.

- بانک می‏تواند شرط کند که در طول مدت مضاربه حق نظارت بر نحوه مصرف و برگشت وجوه را داشته باشد.

- اشخاص حقیقی یا حقوقی که می‏خواهند سرمایه تجاری خود را از طریق مضاربه با بانک تأمین کنند، علاوه بر اطلاعات هویتی بایستی اطلاعاتی مانند: موضوع مضاربه‏، میزان سرمایه لازم برای مضاربه مورد نظر، مبالغ تقریبی هزینه‏های مربوط، حداکثر مدت لازم برای دوره مضاربه‏، پیش‏بینی میزان فروش‏، نسبت پیشنهادی متقاضی برای تقسیم سود حاصله از مضاربه و نوع وثیقه‏ای که متقاضی برای تضمین حسن اجرای قرارداد می‏سپارد، را در اختیار بانک بگذارند.

- بانک با بررسی اطلاعات مذکور و تعیین میزان کل سرمایه مورد نیاز مضاربه و نسبت سهم سود طرفین با رعایت ضوابطی که در این امر برای بانک‌ها معیّن شده است در صورت وجود توجیه کافی اقتصادی با آوردن شرایطی در ضمن عقد یا بدون شرایط با تقاضای مشتری، موافقت و اقدام به انعقاد قرارداد می‏نماید.

- مطابق دستورالعمل اجرایی ‏، اجرای عملیات مضاربه توسط عامل بوده و هزینه‏های‏، خرید کالا، بیمه و حق ثبت سفارش‏، حمل و نقل‏، انبارداری‏، حقوق گمرکی و سود بازرگانی‏، هزینه بانکی‏، هزینه‏های بسته‏بندی به عنوان هزینه‏های قابل قبول است و سایر هزینه‌‏های متعلقه به مضاربه با مصالحه طرفین به عهده عامل خواهد بود.

- از نظر فقهی همه این مسائل یا مقتضای خود قرارداد مضاربه است و یا می‏توان به صورت شرط ضمن عقد آورد.

- به مقتضای طبیعت قرارداد مضاربه‏، عامل امین است‏. اگر بدون افراط و تفریط او، مال‏التجاره تلف یا معیوب شود یا هر نوع خسارت دیگری رخ دهد، همه به عهده مالک است و عامل، ضامن نیست.

- اگر مالک شرط کند که عامل همانطور که در سود شریک می‏شود در خسارت نیز شریک شود در صحت چنین شرطی اختلاف است و قول معروف آن است که شرط باطل است.

- اگر شرط کند که در صورت وقوع خسارت، عامل، کل یا بخشی از آن را از مال خودش جبران کند چنین شرطی صحیح است و اگر در ضمن عقد لازمی چون صلح باشد لازم‏ الوفاست.

Mutual Fund صندوق سرمایه‌گذاری مشترک

صندوق سرمایه‌گذاری مشترک Mutual Fund به صندوقی گویند متشکل از وجوه دریافت شده از سرمایه‌گذاران متعدد که وجوه این صندوق در بازارهای مختلف از جمله سهام ، اوراق بهادار، اوراق قرضه، ابزار پولی و ابزار مالی مشابه سرمایه‌گذاری شده است.

این صندوق‌ها توسط مدیران پولی مدیریت شده و هدف صندوق افزایش دارایی و پرداخت سود دوره‌ای می‌باشد. پرتفوی متشکل این صندوق‌ها مطابق با هدف سرمایه‌گذاران در صندوق طراحی شده و در اساسنامه صندوق بدان اشاره شده است.

یکی از خصوصیات بارز این صندوق‌ها ایجاد دسترسی برای سرمایه‌گذاران خرد با دارایی کم به پرتفو‌ی حرفه‌ای است که توسط مدیران سرمایه‌گذاری حرفه‌ای مدیریت می‌شوند.

در صورت عدم وجود این صندوق‌ها، دسترسی سرمایه‌گذاران خرد به برخی از بازارها بسیار سخت یا غیر ممکن است. خرید و فروش سهام این صندوق‌ها با توجه به قیمت روز دارایی‌ها در بازار است که از آن به اسم خالص ارزش دارایی (Net Asset Value or NAV) نیز یاد می‌شود.

N

NASDAQ

شکل مخفف بازار NASDAQ Stock Exchange

NYMEX

شکل مخفف بازار  New York Merchantile Exchange

NYSE

شکل مخفف بازار New York Stock Exchange

NZX

شکل مخفف بازار  New Zealand Exchange

National development fund of iran صندوق توسعه ملی یا حساب ذخیره ارزی

صندوق توسعه ملی یا حساب ذخیره ارزی (در سال ۱۳۸۹ به صندوق ذخیره ارزی تغییر نام یافت)، حساب بانکی برای انباشت ذخیره ارزی دولت ایران است که در سال ۱۳۷۹ توسط دولت محمد خاتمی و پس از پشت سر گذاردن شوک ناشی از کاهش شدید درآمدهای نفتی راه‌اندازی شد.

رسالت اصلی این صندوق عبارت است از ذخیره درآمد مازاد نفت از آنچه در بودجه دولت تعریف شده است به منظور استفاده در موارد اضطرار همچون کاهش درآمد ارزش کشور در زمان افت قیمت نفت و موارد مشابه.

حساب ذخیره ارزی اهدافی نظیر ایجاد ثبات در میزان درآمدهای حاصل از فروش نفت خام، تبدیل دارایی‌های حاصل از فروش نفت خام به دیگر انواع ذخایر و توسعه فعالیت‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری و تامین بخشی از اعتبار مورد نیاز طرح‌های تولیدی و کارآفرینی بخش خصوصی و فراهم کردن امکان تحقق فعالیت‌های پیش‌بینی شده در برنامه‌های توسعه کشور را مدنظر قرار می‌دهد.

بر اساس قوانین برنامه سوم و چهارم توسعه، دولت در صورتی مجاز به برداشت از این حساب است که درآمد ارزی حاصل از صادرات نفت خام نسبت به ارقام پیش‌بینی شده کاهش پیدا کند.

همچنین برداشت از حساب ذخیره ارزی برای تامین کسری ناشی از عواید غیر نفتی بودجه عمومی ممنوع است.

در قانون پنج ساله چهارم توسعه مقرر شده‌است به منظور سرمایه‌گذاری و تامین بخشی از اعتبارات موردنیاز طرح‌های تولیدی و کارآفرینی بخش غیر دولتی که توجیه فنی و اقتصادی آن‌ها به تایید وزارتخانه‌های تخصصی ذی‌ربط رسیده باشد، تا ۵۰ درصد حساب ذخیره ارزی از طریق شبکه بانکی داخلی و بانک‌های ایرانی خارج از کشور به صورت تسهیلات با تضمین کافی تخصیص یابد.

فلسفه شکل‌گیری این حساب در ایران بیشتر در راستای تعدیل فشارهای ناشی از نوسان قیمت نفت بر اقتصاد ملی بوده تا ایجاد حساب پس‌انداز برای نسل‌های آینده کشور و حاکمیت این نگرش بر دیدگاه دولتمردان و برنامه‌ریزان کشور نحوهٔ عملکرد این حساب را به صورت مستقیم تحت تاثیر قرار داده‌است.

Negative Income Tax مالیات منفی بر درآمد ( NIT )

مالیات منفی بر درآمد یا Negative Income Tax - NIT به طرحی گویند که در آن حداقلی از قبل تعیین شده بعنوان درآمد هر فرد تضمین شده است.

این طرح که طراح و طرفدار اصلی آن میلتون فریدمن اقتصاددان مشهور آمریکایی و برنده جایزه نوبل اقتصاد بود در سال 1962 از طرف وی پیشنهاد شد و در آن سوبسیدهای دولتی برای افرادی که کمتر از حد خاصی درآمد دارند تضمین شده است.

این طرح مالیات منفی نام دارد چراکه چنانچه درآمد شخص به حد خاصی نرسد دولت مابقی آن را پرداخت خواهد نمود که ماهیت امر کاملا بالعکس ماهیت سیستم مالیاتی است. یکی از نکات مثبت این طرح جایگزینی آن برای سیستم‌های پیچیده رفاهی و سازمان‌های امداد و رفاهی است.

یکی از ابعاد طرح که مورد انتقاد بسیاری واقع شده است دلسرد کردن و فقدان ایجاد انگیزه کافی برای آن دسته از افرادی است که درآمد ماهانه آنها کمتر از سطح تعیین شده باشد.

برای مثال اگر سطح درآمدی تعیین شده توسط دولت 3 هزار دلار باشد و درآمد شخصی 2500 دلار باشد، وی انگیزه‌ای برای انجام اضافه‌کاری و افزایش درآمد خود نخواهد داشت چرا که می‌داند درآمد 3 هزار دلاری از طرف دولت برای او تضمین شده است.

Net Present Value of Growth Opportunity or NPVGO ارزش خالص حال فرصت رشد

ارزش خالص حال فرصت رشد یا Net Present Value of Growth Opportunity or NPVGO به محاسبات ارزش خالص حال براساس تنزیل درآمدهای آتی گویند که با لحاظ فرض خرید و توسعه احتمالی شرکت در آینده قادر به محاسبه ارزش افزوده به شرکت خواهد بود.

ارزش خالص حال فرصت رشد ابزاری است برای تخمین ارزش شرکت یا پروژه بر اساس رشد تخمین زده شده پس از خرید در آینده.
با استفاده از این روش شرکت این توانایی را خواهد داشت که ارزش افزوده به شرکت را با توجه به افزایش درآمدهای آتی محاسبه کند.

روش محاسبه نیز بدین صورت خواهد بود: شرکت پس از تنزیل درآمدهای آتی بر اساس نرخ تنزیل هزینه سرمایه، مبلغ خرید پروژه جدید را کسر کرده و بدین ترتیب ارزش حال شرکت پس از خرید پروژه جدید بدست خواهد آمد.
تفاوت در ارزش حال محاسبه شده با این روش (یعنی با لحاظ افزایش درآمدهای آتی پس از خرید پروژه جدید) با ارزش حال محاسبه شده در زمان عادی حاکی از ارزش خالص حال فرصت رشد می‌باشد. بدین ترتیب مشخص خواهد بود که آیا خرید جدید دارای ارزش افزوده برای شکت خواهد بود یا نه.

O

OTCBB

شکل مخفف بازار OTC Bulletin Board

Office of Foreign Asset Control دفتر کنترل دارایی‌های خارجی

دفتر کنترل دارایی‌های خارجی یا OFAC - Office of Foreign Asset Control - به دپارتمانی در وزارت‌خزانه ایالات متحده آمریکا گویند که مسئول اعمال تحریم‌های اقتصادی و بازرگانی بر علیه کشورهایی است که متهم به دخیل بودن در امور تروریستی، قاچاق و یا سایر امور غیرقانونی هستند.

دفتر OFAC رسما در سال 1950 و زمانی که کشور چین به جنگ کره ورود پیدا کرد تاسیس شد. در آن زمان رییس جمهور ترومن با اعلام وضعیت اضطراری تمامی دارایی‌های کشور چین و کره را که در حوزه تحت نظارتی آمریکا بود بلوکه نمود.

در حال حاضر دفتر OFAC تحریم‌های زیادی را بر اساس دستورات سازمان ملل اعمال می‌نماید. بر این اساس، این دفتر سعی می‌نماید تا محدودیت‌هایی برای آن دسته از افرادی که از قوانین تخظی نموده‌اند ایجاد کند.

Online Banking

امکان دریافت اطلاعات بانکی و مدیریت تراکنش‌ها از طریق اینترنت برای دارندگان حساب بانکی

Open Source

امکان دسترسی کامل به یک نرم‌افزار را گویند. این بدان معنی است که نه‌تنها نرم‌افزار یک اپکلیکیشن به‌طور کامل در دسترس است بلکه کد منبع آن نیز توسط کاربر قابلیت اصلاح دارد.

Opportunity cost “هزینه فرصت” یا “هزینه فرصت از دست رفته” چیست؟

هزینه فرصت، هزینه فرصت سرمایه یا هزینه فرصت از دست رفته (opportunity cost) به معنی هزینه های ناشی از رد بهترین گزینه جایگزین در هنگام اخذ یک تصمیم است.

به گزارش بورسینس، اقتصاد یک علم اجتماعی است که از عمر آن بیش از چند قرن نگذشته است. مساله اصلی اقتصاد، تخصیص منابع بهینه به همراه ارضاء نیازهای بشری است.

اقتصاددانان در جهان هستی به علت اینکه نیازهای بشری نامحدودند و منابع محدود است، به دنبال بهترین راه برای تخصیص منابع هستند؛ که این مهم با هزینه فرصت به بهترین وجه تبین می‌شود.

علاوه بر این از مفهوم هزینه فرصت می‌توان در یافتن مزیت نسبی در تجارت نیز بهره برد؛ البته بیشتر اوقات در اقتصاد هزینه فرصت در پروژه‌های اقتصادی مطرح می‌گردد و هدف اصلی از طرح آن نیز بررسی تخصیص بهینه منابع موجود است.

پس می‌توان گفت یکی از مفاهیم کلیدی که در نظریه‌پردازی درباره سرمایه‌گذاری نقش محوری دارد، مفهوم هزینه فرصت است.

هزینه فرصت که به آن عباراتی چون هزینه اقتصادی، هزینه واقعی یا قیمت سایه نیز می‌گویند، همان هزینه‌ای است که برای فرصت‌های از دست رفته پرداخت، می‌شود.

زمانی که در مورد مصرف منابع کمیاب (دارای محدودیت مصرف)، جهت تولید کالایی معین از کالایی دیگر چشم‌پوشی می‌کنیم، در واقع آن کالای دیگر را جهت تولید کالای معینی، قربانی کرده‌ایم و این کاهش تولید (کالای فدا شده) را می‌توان به منزله هزینه تولید کالای معین تلقی کرد؛ که به آن هزینه فرصت گفته می‌شود.

اگر یک فرد و یا یک بنگاه، از میان چندین انتخاب متفاوت یکی را برگزیند، هزینهٔ فرصت این فرد یا بنگاه، معادل است با هزینه مرتبط با بهترین انتخاب ممکن از بین سایر انتخاب‌های باقی‌مانده که از آن صرف نظر شده‌است.

البته بیشتر اوقات در اقتصاد هزینهٔ فرصت در پروژه‌های اقتصادی مطرح می‌گردد و هدف اصلی از طرح آن نیز بررسی تخصیص بهینه منابع موجود است. مفهوم هزینهٔ فرصت نقش مهمی را در تضمین اینکه منابع کمیاب به صورت کارا مورد استفاده قرار گرفته‌اند یا نه، بازی می‌کند.

بنابراین محدود به هزینه‌های پولی و یا مالی نمی‌شود و هر چیزی که دارای ارزش باشد و از آن صرف نظر شده باشد، می‌تواند به عنوان هزینهٔ فرصت تلقی شود. از آن جمله می‌توان به هزینهٔ واقعی محصول صرف نظر شده، زمان و یا لذت از دست رفته اشاره کرد.

فرض کنید شخصی که ۱۰۰۰۰ تومان دارد، می‌تواند یا یک کتاب بخرد و یا یک لباس. اگر او کتاب بخرد، هزینهٔ فرصت او لباس خواهد بود و اگر او لباس را بخرد، هزینهٔ فرصت او کتاب خواهد بود. اگر تعداد انتخاب‌های ممکن برای این شخص بیشتر از ۲ مورد باشد و او یکی را انتخاب کند، هزینهٔ فرصت او، بهترین انتخاب از بین انتخاب‌های باقی‌مانده خواهد بود.

هزینه فرصت یا هزینه فرصت از دست رفته هر تصمیم یا انتخاب برابر است با بالاترین فرصت یا فایده از دست رفته ناشی از انتخابی که می توانست بجای انتخاب مزبور با صرف همان مقدار منابع و زمان به کار رفته صورت گیرد.

به عبارتی هزینه فرصت هر تصمیم برابر با بالاترین فایده ای است که به دلیل عدم اتخاذ سایر تصمیم ها از دست می رود. این تحلیل (هزینه فرصت)، مبنای تصمیم‌گیری و تخصیص منابع می باشد.

مثال دیگر هزینه فرصت از دست رفته (opportunity cost)
هزینه فرصت نه تنها برای اصطلاحات مادی و مالی به کار نمی‌رود بلکه اصطلاحی است برای هر چیز دارای ارزش. به عنوان مثال شخصی که تمایل دارد هر دو برنامه تلویزیونی را که همزمان پخش می‌شود نگاه کند می‌تواند فقط یکی از آن برنامه‌ها را نگاه کند بنابراین هزینه فرصت تماشای “دلاس” نمی‌تواند باعث لذت از دیگر برنامه‌های موردعلاقه‌اش شود (همچون برنامهٔ سلسله).

اگر شخصی یکی از برنامه‌ها را ضبط کند وقتی که برنامهٔ دیگر را نگاه می‌کند هزینه فرصت می‌تواند مدت زمانی باشد که فرد برای تماشای برنامه در مقابل برنامه‌های دیگر می‌گذارد.

در موقعیت رستوران هزینه فرصت می‌تواند آزمایش غذای ماهی باشد. هزینه فرصت هزینهٔ سفارش هردو غذا می‌تواند دوگانه باشد. بیش از۲۰ دلار برای خرید غذای دوم: یک خانواده ممکن است تصمیم بگیرد که دورهٔ تعطیلی کوتاه مدت را برای سفر به ” دایسنیلند” استفاده کند بیش از آنکه به کارهای خانه رسیدگی کند. هزینه فرصت داشتن فرزندان شادتر می‌تواند یک حمام تعمیر شده باشد.

در حفاظت محیطی هزینه فرصت همچنین قابل اجراست این مطب می‌تواند در قانون اثبات شود که باید بوی سرطانزای بنزین به طور کامل از بین برود. متأسفانه این مسئله نیازمند پالایشگاه‌هایی است که تجهیزاتی با قیمت میلیون‌ها دلار را نصب کند و هزینه را به عهدهٔ مصرف کننده‌ها بگذارد.

تعداد قابل توجهی از موارد سرطانی مربوط به بنزین است. اگرچه کم است اما چند مورد را در سال می‌توان در کشور ایالات متحده تخمین زد. بنابراین تصمیم کاهش بوها به خاطر هزینه فرصت مورد انتقاد قرار گرفته است. صدها میلیون دلار که برای این طرح صرف شده می‌توانست در مورد دیگری که بسیار سودمندتر است همچون کاهش مرگ و میر از طریق سرطان و اتومبیل مصرف شود. این اعمال (یا صریح تر یکی از بهترین آنها) هزینه فرصت کاهش بوی بنزین هستند.

Outsourcing

برون‌سپاری بخشی از یک کار به افرادی غیر از کارمندان تمام وقت شرکت

Over-the-counter market یا بازار خارج از بورس

بازار خارج از بورس یا Over-the-counter market بازاری بدون مکان فیزیکی مرکزی است. در این بازار شرکت‌کنندگان با همدیگر از طرق مختلف مانند تلفن، ایمیل و سامانه‌های الکترونیکی معامله می‌کنند.

بازار خارج از بورس از ابتدای سال‌های دهه هفتاد میلادی، درکشورهای صنعتی مدرن پا به عرصه وجود نهاد و جالب اینکه، حجم معاملات انجام شده در این بازارها در بسیاری از موارد بسیار گسترده‌تر از بورس‌های معمولی بود.

برخی تفاوت‌های این بازار با بازار بورس عبارتند از:
همانطور که از نام آنها برمی آید، بازار خارج از بورس هیچ مکان فیزیکی متمرکز و خاصی ندارد که داد و ستدکنندگان یا متخصصین همچون بورس‌های کلاسیک گردهم آیند.

قوانین استاندارد اقلام مورد مبادله در بازار خارج از بورس انعطاف پذیر می باشند یعنی قوانین معمولا ناشی از توافق طرفین می باشد.

ساعات کار بازار خارج از بورس (over-the-counter market) از انعطاف پذیری بیشتری برخوردار است.

بورس رسمی برای فعالان در این بازار مزایایی از قبیل شفافیت قیمت ها و کاهش ریسک را به دنبال دارد. در صورتی که در بازارهای خارج از بورس با توجه به اینکه شرایط معاملات با نظر طرفین قرارداد تعیین می گردد، این شرایط به صورت کامل وجود ندارد.

سطح فعلی امکانات الکترونیکی، انجام معاملات ۲۴ ساعته را امکان پذیر می نماید که بدون شک در مقایسه با یک بورس، مزیت عمده ای محسوب شده و برای داد و ستدکنندگان از قاره های مختلف نیز، شکل تفاوتهای سازمانی بین المللی را از بین می برد.

در برخی موارد به کارگزاران در بازارهای خارج از بورس «کارگزار معامله گر» می گویند، چرا که او می تواند اقلام معاملاتی را به حساب و مخاطره خود، خرید و فروش کند (معامله گر) و یا اینکه به عنوان نماینده، اقلام معاملاتی را به حساب و مخاطره دیگران بخرد یا بفروشد و وقتی به عنوان نمایندگی فعالیت می کند، در قبال خدمات ارائه شده، برای خرید یا فروش اوراق بهادار یا سایر اقلام از مشتریان خود، حق العمل یا کمیسیون (کارمزد) دریافت می کند.

شخص یا مؤسسه، صرف نظر از اینکه حق العمل دریافت می کند یا نه، چنانچه سفارشات را به حساب و مخاطره دیگران انجام دهد، به عنوان نمایندگی عمل کرده است.

کارگزار معامله گر روی اقلامی که مشتری قصد خرید آن را دارد، در مورد سفارشات به یکی از سه طریق زیر عمل می کند:

در صورتی که «کارگزار معامله گر» روی اوراق بهادار یا کالایی که مشتری قصد خرید یا فروش آن را دارد، وظیفه بازارسازی (مارکت میکینگ) را عهده دار باشد می تواند آن آیتم را از موجودی خود به مشتری بفروشد یا از او بخرد.

ممکن است «کارگزار معامله گر» سفارشی را دریافت کند که برای آن آیتم بازارسازی نمی کند، در این صورت او می تواند بعنوان نماینده مشتری عمل کرده و آن آیتم را از معامله گر دیگری که روی آن بازارسازی می کند و یا شخصی که صاحب آیتم بوده و قصد فروش آن را دارد، خریداری کند و یا به او بفروشد.

وقتی «کارگزار معامله گر» سفارشی را دریافت می کند، می تواند آن اوراق بهادار یا کالا یا ارز را از معامله گر دیگری که روی آن بازارسازی می کند و یا شخصی که صاحب آن آیتم می باشد، به حساب خود خریداری کرده و سپس به مشتری خود بفروشد.

همچنین از زاویه دیگری می توان گفت معاملات بازار خارج از بورس نوعی معامله جایگزین است که به شبکه معامله گرانی که به طور حضوری با یکدیگر ملاقات نمی کنند و یا از طریق تلفن و کامپیوتر با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند، اطلاق می شود.

معاملات مذکور اغلب بین مؤسسات مالی انجام می شود، همچنین می تواند به عنوان ابزارهای رایج میان بازارسازان تلقی گردد. تمام سخنان معامله گران پشت تلفن ضبط می شود تا چنانچه اختلافی بین معامله گران رخ دهد، به آن استناد شود. خریدار و فروشنده می توانند نحوه قراردادهای معامله شده در بازارهای خارج از بورس (OTC) را به دلخواه خود درآورند، بنابراین نیازی نیست شرایط قرارداد عینا مشابه آنچه در بورس عمل می شود، تعیین گردد.

در دنیا سه نوع بازار خارج از بورس وجود دارد:
۱ بازار معاملات سنتی:
دراین بازار معامله گران به عنوان بازارساز، قیمت خرید و فروش خود را اعلام می کنند. معامله گران قیمت های خود را پیشنهاد داده و قیمت قابل اجرا از طریق تلفن مذاکره شده یا برخی اوقات از طریق سایت های اینترنتی اعلام می شود. این گونه معاملات، معامله دوطرفه نامیده می شود، چرا که دوطرف معامله از قیمتی که در یک مقطع زمانی توسط تلفن ارائه می شود، مطلع می گردند.

۲ بازار معاملاتی الکترونیکی:
این بازار تقریبا شبیه معاملات الکترونیکی در بورس است؛ اما به این دلیل بازار خارج از بورس خوانده می شود که از استاندارد کمتری برخوردار بوده و فاقد قرارداد طراحی شده و معاملات مشتقه شفاف است.

۳ بازار معاملاتی بهینه:
بازار معاملاتی اخیر ترکیبی از دو بازار پیشین بوده و معامله گر براساس آنها به معاملات الکترونیکی می پردازد. معامله گر قیمت خرید و فروش خود را انحصارا به اطلاع فعالان بازار می رساند. معامله گر در این شکل معامله به عنوان طرف معامله در هر قرارداد عمل می کند. بنابراین نصف ریسک اعتباری (نوسانات منفی در قیمت) در بازار به او برمی گردد.


اصطلاحات

۱ وجه تضمین اولیه: وجهی است که از طرفین قرارداد آتی برای جلوگیری از امتناع از انجام قرارداد آتی، در قالب شرط ضمن عقد، دریافت می شود که میزان آن در مشخصات هر قرارداد آتی تعیین می شود. در طول دوره قرارداد (حتی درصورت تغییر در قیمت سهم پایه) این مبلغ ثابت باقی می ماند.

در بورس تهران وجه تضمین اولیه ۲۰درصد ارزش قرارداد با قیمت پایه اولین روز معاملاتی است که اهرمی ۵برابری را ایجاد می کند. البته این نسبت در طول دوره قرارداد به علت ثابت بودن وجه تضمین و متغیر بودن قیمت، دستخوش تغییر شده و می تواند درجه اهرم را کاهش یا افزایش دهد.

۲ حداقل وجه تضمین: درصدی از وجه تضمین اولیه است که کاهش موجودی حساب عملیاتی به کمتر از این نسبت، منجر به صدور اخطاریه افزایش وجه تضمین می شود. این حداقل وجه در بورس تهران ۶۰درصد وجه تضمین اولیه را شامل می شود.

۳ موقعیت تعهدی خرید/ فروش: موقعیت تعهدی است که مشتری با اتخاذ آن، متعهد به خرید/ فروش سهم پایه در سررسید قرارداد با قیمت توافق شده می شود.

۴ موقعیت تعهدی باز: موقعیت تعهدی است که مشتری نسبت به ایفای تعهدات موضوع آن همچنان ملتزم است.

۵ تسویه فیزیکی: تسویه نهایی قرارداد آتی از طریق انتقال سهم پایه از کد فروشنده به خریدار و پرداخت ارزش بازار قرارداد آتی توسط خریدار در سررسید انجام می شود.

۶ تسویه نقدی: تسویه نهایی قرارداد آتی به طور نقدی براساس آخرین قیمت تسویه روزانه بازار آتی که منجر به سقوط تعهدات طرفین می شود. این نوع تسویه در انتهای دوره قرارداد و در صورت نکول یک طرف قرارداد و یا درصورت بسته بودن نماد معاملاتی در سررسید اتفاق می افتد.

۷ نکول: ایفا نکردن تعهد در سررسید توسط فروشنده یا خریدار.

مزایای بازار آتی
۱ به دلیل ویژگی اهرمی، با سرمایه کمتر (نسبت به بازار سهام) می توان سود بیشتری کسب کرد. امکان سرمایه گذاری حدود ۵ برابر نسبت به آورده نقدی در بازار آتی سهام فراهم است. (این ویژگی علاوه بر افزایش بازده، ریسک معاملات آتی را نیز به همین نسبت افزایش می دهد.)

۲ برای اتخاذ موقعیت فروش، نیازی به در اختیار داشتن سهم پایه قرارداد نیست و سرمایه گذار می تواند براساس پیش بینی های خود اقدام به فروش کند. این ویژگی امکان کسب سود در بازاری با روند نزولی از طریق ایجاد موقعیت فروش را فراهم می کند.

۳ سود یا زیان قراردادهای آتی به طور روزانه محاسبه شده و به حساب کارگزار واریز می شود و مشتری اجازه استفاده از آن را دارد و برخلاف بازار سهام که شناسایی سود منوط به فروش سهم است، در بازار آتی برای شناسایی سود لزومی به بستن موقعیت و خروج از بازار نیست.

۴ طی دوره قرارداد مشتری می تواند درصورت تغییر در پیش بینی خود، موقعیت باز خود را از طریق معامله معکوس (فروش در مقابل موقعیت بازخرید و برعکس)، ببندد و از بازار خارج شود و لزومی به نگه داشتن موقعیت تا سررسید قرارداد وجود ندارد.

۵ سرمایه گذرانی که افق سرمایه گذاری بلندمدت دارند می توانند از این بازار برای پوشش ریسک ناشی از نوسانات قیمت سهم، استفاده کنند.

۶ به دلیل نقش کارگزار و اتاق پایاپای، ریسک اعتباری این قراردادها اندک است.

کارمزد و جرایم
کارمزد ایجاد موقعیت خرید مشابه کارمزد بازار نقد است، معادل ۰۰۴۹۶،۰ از ارزش قرار داد.

کارمزد ایجاد موقعیت فروش مشابه کارمزد بازار نقد است اما از آنجایی که در قرارداد آتی طی دوره سهمی جابه جا نمی شود مالیات به آن تعلق نمی گیرد، معادل ۰۰۵۴۴،۰ از ارزش قرارداد.

کارمزد تسویه در صورت ورود قرارداد به دوره تسویه و تحویل اخذ می شود (حتی در صورت تحویل ندادن سهم) معادل ۰۰۵،۰ از ارزش قرارداد با قیمت تسویه روز آخر معاملاتی در بازار آتی است.

در صورت نقل و انتقال سهم معادل ۰۰۵،۰ از ارزش قرارداد بابت مالیات از طرف فروشنده دریافت می شود در صورت ایفا نشدن تعهد از طرف یکی از طرفین قرارداد معادل ۰۱،۰ ارزش قرارداد از طرف نکول کننده دریافت و به طرف مقابل تعلق می گیرد و در صورت نکول از دو طرف قرارداد هیچ جریمه ای اخذ نمی شود.

برای ورود به بازار از کجا شروع کنیم
۱ مراجعه حضوری مشتری به دفتر کارگزاری و پر کردن فرم های مربوطه توسط مشتری (شامل قرارداد مشتری کارگزار، بیانیه ریسک و درخواست انتقال کد) و... تعریف کد بازار نقد در سامانه معاملاتی بازار آتی توسط کارگزار.

۲ واریز مبلغ وجه تضمین اولیه به حساب کارگزار (برخلاف بازار نقد که واریز پول سه روز پس از انجام معامله انجام می شود در بازار آتی بابت سفارشی که در سیستم ثبت می شود مبلغ مورد نظر در حساب مسدود می شود) و وارد کردن سفارش به سیستم توسط کارگزار و انجام معامله.

۳ حساب مشتری براساس قیمت های تسویه به طور روزانه تعدیل می شود برای مثال در صورت داشتن موقعیت باز خرید و افزایش در قیمت تسویه به اندازه تغییر قیمت به حساب اضافه و در صورت داشتن موقعیت باز فروش و افزایش در قیمت تسویه این تغییر از حساب کسر می شود.

۴ در صورت تمایل مشتری قادر خواهد بود از طریق اتخاذ موقعیت معکوس از بازار خارج شود. یعنی در صورتی که مشتری سهم X را به قیمت ۵۰۰۰ ریال در بازار خریده باشد و همان سهم را در همان سررسید به قیمت ۶۰۰۰ ریال بفروشد موقعیت باز خرید در مقابل موقعیت باز فروش خنثی می شود و سود مشتری معادل ۱۰۰۰ ریال (بدون در نظر گرفتن کارمزد) به حساب واریز می شود.

۵ در صورت باز بودن موقعیت تا پایان آخرین روز معاملاتی وارد دوره تسویه و تحویل می شویم. ورود به این دوره به معنی پرداخت نیم درصد ارزش قرارداد به عنوان کارمزد تسویه است. دارنده موقعیت فروش تا پایان آخرین روز معاملاتی (روز قبل از تسویه و تحویل) باید سهم مربوطه را در کد معاملاتی خود داشته باشد

. لزومی به اعلام تحویل از طرف فروشنده نیست و در صورت وجود سهم شرکت سپرده گذاری به طور خودکار این انتقال را انجام می دهد، در غیر این صورت نکول کرده است و باید یک درصد ارزش قرارداد را به عنوان جریمه نکول به خریدار بپردازد.

دارنده موقعیت خرید تا ساعت ۱۲ روز تسویه و تحویل فرصت دارد تا وجه قرارداد را براساس آخرین قیمت تسویه به حساب واریز کند، در غیر این صورت نکول کرده است و باید یک درصد ارزش قرارداد را به عنوان جریمه نکول به فروشنده بپردازد.

در صورت ایفای تعهدات، در پایان روز تسویه و تحویل وجه به حساب کارگزار فروشنده واریز و سهم مربوطه به کد خریدار تخصیص داده می شود. در صورت نکول از جانب دو طرف هیچ خسارتی پرداخت نمی شود

Overdraft

حواله یا برداشت بیش از اعتبار

P

PAN

شماره حساب شخصی؛ معمولا همان شماره ثبت شده روی کارت است.

PAR

شکل مخفف بازار  Euronext Paris

Payment Authorizing

تایید پرداخت با استفاده از PIN

Payment Solution

یک سولوشن خاص برای تبادل اطلاعات پرداخت میان دو یا چند طرف

PaymentGateway Provider

تامین‌کننده‌ای که اطلاعات دارنده کارت را برای انجام تراکنش‌های پرداخت ذخیره، پردازش یا انتقال می‌دهد.

Pension Fund صندوق بازنشستگی

صندوق بازنشستگی یا Pension Fund به صندوقی گویند که توسط کارفرما برای حفظ و مدیریت سرمایه کارمندان شرکت تاسیس شده و وجوه سرمایه‌گذاری شده در این صندوق توسط کارفرما و کارمندان جمع آوری شده است.

هدف اصلی تاسیس این صندوق‌ها افزایش دارایی آن و سودآوری با درآمد ثابت برای آن دسته از کارکنانی است که به سن بازنشستگی رسیده‌اند.

صندوق‌های بازنشستگی معمولا توسط موسسات مالی ثانویه در خارج از خود نهاد مدیریت می‌شوند. وجوه این صندوق نیز بسیار بالا بوده و در بسیاری از کشورهای خارجی سرمایه‌گذاری‌های بلوکی انجام می‌دهند.

Perl

یک زبان برنامه‌نویسی سطح بالا و همه منظوره است. هم‌اکنون در حوزه‌های وسیعی از جمله مدیریت سیستم، توسعه وب، برنامه‌ریزی شبکه، توسعه GUI و غیره کاربرد دارد.

Personal Identification Number (PIN)

شماره شناسایی شخصی؛ یک کد عددی که در سیستم‌های ویژه برای برقراری دسترسی و تایید کاربر استفاده می‌شود. در حقیقت نوعی پسورد است.

Point of Sale Terminal (POS Terminal)

یک دستگاه الکترونیک که توسط کسب و کارهای خرد برای انجام تراکنش‌های کارتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اگر مشتری حضور داشته باشد کارت روی دستگاه کشیده یا بر روی آن نگه داشته می‌شود.

Presentment

یک رکورد تسویه که بانک عامل در ابتدا یا بعد از یک تراکنش اصلاحی به بانک صادرکننده کارت ارایه می‌دهد.

Processing

تسویه تراکنش

Processor

پردازشگر تامین‌کننده خدمات کامپیوتری که تراکنش‌های کارت اعتباری را پردازش کرده و وجوه را به حساب پذیرنده واریز می‌کند.

Public Choice نظریه انتخاب عمومی

نظریه انتخاب عمومی Public Choice یکی از تئوری‌های اقتصادی است که در آن فرض می‌شود که سیاستمداران در موقع تصمیم‌گیری منافع فردی خود را مد نظر دارند.

انتخاب عمومی نظریه‌ها و روش‌های علم اقتصاد را در تحلیل رفتار سیاسی، حوزه‌ای که زمانی در انحصار جامعه‌شناس‌ها و دانشمندان علوم سیاسی بود، به کار می‌گیرد.

به طور کلی می‌توان بیان داشت که نظریه انتخاب عمومی با تمرکز بر دولت جهت تحلیل و درک پیامدهای حاصل از تعامل عناصر موجود در آن، موضعی روشنگرانه نسبت به این نهاد مهمِ تخصیص‌دهنده اتخاذ کرده است.

این نظریه با واردکردن ابزارهای علم اقتصاد در علوم سیاسی و تکیه بر برخی مشخصات نهادگرایانه بر بسیاری از مطالعات اقتصادی تأثیر به‌سزایی داشته است. آنچه از تمرکز مطالعات این حوزه راجع به ساختارهای سیاسی برمی‌آید لزوم رسیدگی به مشکلات و هزینه‎های مربوط ـ به دور از پیگیری هرگونه انگاره مخالف دولت ـ در کنار توجه به فواید بهره‌گیری از نهاد دولت است.

از نظرگاهی تطبیقی با رویکردی دینی نیز اهمیت و توصیه موکد بر «جلوگیری از رفتارهای رانت‌جویانه در رفتار بازیگران عرصه سیاست»، «لزوم وجود شفافیت و انتقادپذیری در حکومت اسلامی»، «وجود مقیدات اقتصادی و مالی در زندگی فردی حاکم اسلامی» و «نظام قضایی مربوط به اتلاف منابع مالی حکومت اسلامی» همگی از مواردی است که به لحاظ نظری بروز رفتارهای نفع طلبانه در عرصه سیاست را محدود کرده و موجبات برخورداری از کارآیی اقتصادی بالاتری را برای جامعه فراهم می‌آورد.

Q

Quantitative Easing آزادسازی کمی

آزادسازی کمی یا Quantitative Easing به یکی از سیاست‌های پولی دولت‌ها گویند که توسط آن نقدینگی در جامعه افزایش می‌یابد.

در این سیاست بانک مرکزی با خریداری اوراق قرضه دولتی، پول نقد به جامعه تزریق کرده تا در پی آن موسسات مالی و بانکی بتوانند حجم اعطای تسهیلات خود را افزایش دهند و بدین ترتیب نقدینگی لازم برای واحدهای تولیدی فراهم گردد.

دولت‌ها معمولا زمانی این سیاست را در پیش می‌گیرند که نرخ بهره بانکی به پایین‌ترین حد ممکن یا حتی صفر رسیده باشد و در عین حال محرک اقتصادی یا نقدینگی لازم برای واحدهای کسب و کاری فراهم نشده باشد.

R

Random walk theory تئوری مسیر تصادفی

تئوری مسیر تصادفی یا مسیر غیر قابل پیش بینی یا Random walk theory یکی از مشهور ترین تئوری‌های موجود در علم سرمایه گذاری است.

ارائه کننده این تئوری Burton Malkeil است که آن را در یکی از کتاب های خود در سال 1973 بنام "پیاده روی در مسیر تصادفی در خیابان وال" یا "A Random Walk ِDown Wall Street" ارائه نمود. این کتاب تا به امروز یکی از پر فروش ترین کتاب های کلاسیک در علم سرمایه گذاری بوده است.

تئوری "مسیر تصادفی" یکی از تئوری‌های بازار سرمایه بوده و بر این باور است که روند منحنی قیمتی قابلیت پیش بینی قیمت آتی آن و یا روند آتی آن را ندارد.

این تئوری بعد ها توسط موریس کندال در سال 1953 مورد بررسی و تایید قرار گرفت. نتیجه حاصله این است که نوسان قیمتی سهام مستقل از یکدیگر بوده و احتمال وقوع سناریوهای قیمتی در آینده یکسان است. هرچند در دراز مدت منحنی قیمت روندی رو به بالا در پیش خواهد داشت.

بطور خلاصه این تئوری بیانگر آن است که قیمت سهام مسیری تصادفی و کاملا غیر قابل پیش بینی داشته و احتمال بالا رفتن قیمت کاملا مساوی با احتمال پایین رفتن آن است. پیروان این تئوری بر آن باورند که داشتن عملکردی بهتر از عملکرد شاخص بورس غیر ممکن است، مگر آنکه سرمایه گذار ریسکی مازاد بر شاخص را تقبل کند. برتن ملکیل در کتاب خود بارها بر این حقیقت تاکید دارد که استفاده از تحلیل تکنیکال و تحلیل بنیادی کاملا بیهوده بوده و اتلاف وقت تلقی می گردد!

او همچنین تاکید می‌کند که بهترین استراتژی سرمایه گذاری استراتژی خرید و نگه داری سهام یا همان buy-and-hold است. او در کتاب خود با ارائه مستندات و آمار موجود نشان می دهد که اکثر قریب به اتفاق شرکت های سرمایه گذاری در بلند مدت عملکرد بهتری نسبت به شاخص نشان نداده اند و این به نوبه خود بهترین سند برای اثبات نظریه وی است.

منتقدان این کتاب همیشه بر این نکته تاکید دارند که این کتاب بیش از 30 سال پیش تالیف شده و تئوری‌های آن در زمان فعلی صدق نمی‌کند. تئوری "مسیر تصادفی" هیچوقت در دل سرمایه گذاران وال استریت جایی باز نکرده است و شاید دلیل اصلی آن تاکید این کتاب بر عدم نیاز برای وجود وال استریت و نقض ماهیتی وال استریت باشد.

Re-presentment

درخواست رفع دیون پرداخت که در اثر بروز مشکل یا اختلاف توسط صادرکننده کارت به بانک پذیرنده ارسال می‌شود و بانک پذیرنده می‌تواند به آن رسیدگی کرده و نتیجه را به صادرکننده کارت ارایه دهد

Real-time Processing

پردازش سریع تراکنش کارتی در زمان خرید یا کمی بعد از اینکه تراکنش خرید انجام می‌شود. این نوع پرداخت انتخاب مناسبی برای پذیرندگان اینترنتی است.

Reconciliation

فرایندی میان بانک صادرکننده و بانک عامل که تطبیق اطلاعات تراکنش را با میزان بدهی، اعتبار و سرمایه بررسی می‌کند.

Rent-seeking activity یا رانت‌خواری

رانت‌خواری یا Rent-seeking activity در نظریه انتخاب عمومی رانت خواری به فعالیت‌هایی گویند که بر اساس رایزنی و لابی‌گری‌های موسسات و سازمان‌های خاص برای دریافت سودهای اقتصادی انجام می‌شود.

این در صورتی است که جامعه منفعتی در سودهای بدست آمده نخواهد داشت و سازمان یا فرد رانت خوار تنها ذینفع فعالیت مورد نظر می‌باشد.

برای مثال شخص یا سازمان خاصی می‌تواند در پی رایزنی با دولت از پرداخت مالیات برای واردات کالای خاصی معاف شود و یا تسهیلات بانکی با شرایط مطلوبی دریافت نماید که این شرایط برای سایر شهروندان موجود نباشد.
فعالیت‌های رانت خواری معمولا فراهم‌کننده شرایط انحصاری برای شخص ذینفع می‌شود. واژه رانت‌خواری اولین بار در سال 1974 توسط اقتصاددان آمریکایی خانم کروگر استفاده شد.

کلمه رانت برگرفته از ادبیات استفاده شده توسط اقتصاددان مشهور ادام اسمیت بوده که معنای آن نحوه تقسیم سود و یا دستمزد می‌باشد. رانت خواری در حقیقت به دریافت سود اقتصادی مازاد بر عرف گویند که با استفاده از اعمال نفوذهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی خلق می‌شود.

Reports

گزارش اتوماتیک از تراکنش‌ها و حجم مبادلات

Repurchase (repo) agreement قرارداد بازخرید

قرارداد بازخرید یا Repurchase (repo) agreement به قراردادی گویند که طی آن نهاد تجاری یا مالی و یا غیره با فروش یکی از دارایی‌های خود بطور مشروط وجهی را دریافت می‌نماید.

شرط فروش در این قرارداد، بازخرید آن دارایی در زمان آتی با قیمتی از قبل تعیین شده (بالاتر) می‌باشد.

قیمت بازخرید در این قرارداد بالاتر از قیمت فروش بوده و این تفاوت در قیمت معادل است با نرخ سود قرارداد. به بیانی دیگر طی این قرارداد فروشنده با انتقال یکی از دارایی‌های خود دریافت‌کننده وام (تسهیلات) از خریدار خواهد بود و فروشنده متعهد است تا با بازپرداخت اصل و سود پول در زمان آتی دارایی اولیه خود را بازخرید کند.

نرخ سود در این قرارداد نرخ بازخرید (repo rate) نیز نام دارد که معمولا بصورت درصد سالیانه در قرارداد اعلام میشود. قرارداد بازخریدی که در عرض یک روز انجام شود قرارداد بازخرید شبانه (overnight repo) نام دارد.

نرخ سود قراردادهای بازخرید معمولا پایین‌تر از نرخ سودی است که بانک‌ها و موسسات مالی برای وام‌های حاشیه‌ای دریافت می‌کنند.

Reserve ratio نسبت سپرده قانونی

نسبت سپرده قانونی یا Reserve ratio نسبت سپرده قانونی از جمله ابزارهای غیر مستقیم در سیاست پولی بانک مرکزی می‌باشد.

بانک‌ها موظفند همواره نسبتی از بدهیهای ایجاد شده و بطور اخص سپرده‌های اشخاص نزد خود را در بانک مرکزی نگهداری کنند.

بانک مرکزی از طریق افزایش نسبت سپرده قانونی حجم تسهیلات اعطایی بانک‌ها را منقبض و از طریق کاهش آن، اعتبارات بانک‌ها را منبسط می‌نماید.

بر طبق ماده (14) قانون پولی و بانکی نسبت سپرده قانونی از 10 درصد کمتر و از 30 درصد بیشتر نخواهد بود و بانک مرکزی ممکن است برحسب ترکیب و نوع فعالیت بانک‌ها نسبت‌های متفاوتی برای آن تعیین نماید.

Retrieval Request

درخواست بازیابی اطلاعات؛ زمانی بانک دارنده کارت این درخواست را مطرح می‌کند که قصد اثبات تراکنش اصلاحی ادعا شده توسط مشتری را دارد.

Return On Invested Capital یا بازده سرمایه (ROIC)

بازده سرمایه یا Return On Invested Capital - ROIC به محاسباتی گویند که حاکی از کیفیت سرمایه‌گذاری شرکت با استفاده از سرمایه در دست آن است.

نسبت بدست آمده از محاسبه بازده سرمایه بیان‌کننده توانایی و تشخیص مناسب شرکت در سرمایه‌گذاری‌ها و پرداخت بازده آن به صاحبان سهام شرکت است.

مقایسه "بازده سرمایه" با "میانگین موزون هزینه سرمایه" یا WACC، نشانگر کیفیت و کارایی سرمایه‌گذاری است، و چنانچه بازده سرمایه بیشتر از میانگین موزون هزینه سرمایه باشد این بدان معناست که نهاد دارای بازده مثبت واقعی (و نه تنها عددی) بوده است.

فرمول محاسبه بازده دارایی شرح ذیل می‌باشد:

‌فرمول بازده سرمایه

خالص سود = Net income
سود سهام = Dividends
سرمایه کل یا سرمایه سرمایه گذاری شده = Total Capital

سرمایه کل شامل بدهی‌های دراز مدت و سهام شرکت (عادی و ممتاز) است و از آنجایی که بسیاری از نهادها درآمدهای جانبی نیز دارند بسیاری از شرکت‌ها مبلغ "خالص سود عملیاتی پس از کسر مالیات" یا NOPAT را در این محاسبات جایگزین "خالص سود" می‌کنند روش دیگر انجام محاسبه استفاده از عدد "سود ناخالص قبل از کسر سود تسهیلات و مالیات" است. بدین ترتیب فرمول بصورت ذیل تغییر می‌کند:

‌فرمول بازده دارایی

بازده سرمایه همیشه در قالب درصد بیان میشود و سرمایه سرمایه‌گذاری شده می‌تواند خرید ساختمان، ماشین آلات صنعتی، پروژه و یا حتی شرکت‌های دیگر باشد.

انتقاد اصلی وارده به این محاسبات فقدان شفافیت محاسبات و عدم بیان آن از چگونگی کسب درآمد است. این محاسبات همیشه در تحلیل‌های مالی و تحلیل صورت‌های مالی انجام شده ولی هیچگاه به‌تنهایی بیان کننده منبع درآمد آن نیست.

برای مثال سهامدار تنها با بررسی درصد بازده، متوجه نخواهد بود که درآمد حاصله از منبع صنعت ساخت و ساز بوده یا از معاملات بازار فارکس.

Return on Asset یا بازده دارایی ( ROA )

بازده دارایی یا Return on Asset or ROA یک شاخص از چگونگی سودآوری شرکت وابسته به کل دارایی‌های آن شرکت می باشد.
ROA یک ایده درباره مدیریت کارآمد در رابطه با استفاده از دارایی‌ها در جهت تولید سود (دارایی‌های مولد) به ما می‌دهد که از طریق تقسیم سود سالیانه به کل دارایی شرکت محاسبه می‌شود.
ROA به صورت درصد بیان می‌شود و بعضی اوقات به بازده سرمایه‌گذاری Return On Investment or ROI اشاره دارد.

بازده دارایی (ROA) = سود خالص / کل دارایی‌ها

شایان ذکر است که در برخی مواقع سرمایه‌گذاران هنگامی که این محاسبه را انجام می‌دهند هزینه بهره را به خالص درآمد اضافه می‌کنند. ROA به شما می‌گوید چه مقدار سود از دارایی‌های سرمایه‌گذاری شده بدست آمده است .
ROA به شدت وابسته به صنعت می‌باشد و به این دلیل هنگامی که از ROA به عنوان مقیاسی برای مقایسه استفاده می‌شود بهتر است در برابر مقدار ROA های گذشته شرکت یا ROA شرکت مشابه‌ای مقایسه صورت پذیرد.

دارایی‌های شرکت از بدهی و حقوق صاحبان سهام شامل شده‌اند و برای اداره وجوه شرکت استفاده می‌شوند مقدار ROA یک ایده به سرمایه‌گذار می‌دهد که شرکت تا چه حد در تبدیل پولی که سرمایه‌گذاری کرده است به سود خالص موفق بوده است. مقدار بالای ROA بهتر است زیرا شرکت پول بیشتری را از سرمایه‌گذاری کمتری بدست آورده است.

مطلب مرتبط:برای جبران ضرر و زیان در بورس چکار کنیم؟

برای مثال اگر خالص درآمد یک شرکت برابر 10 میلیون ریال باشد و دارای دارایی‌هایی به ارزش 50 میلیون ریال باشد ROA آن برابر 20% خواهد بود در حالی که اگر شرکت دیگری سود مشابه‌ای کسب نماید اما ارزش دارایی‌هایش 100 میلیون ریال باشد برابر ROA به مقدار 10% خواهد بود. بر مبنای این مثال شرکت اول در تبدیل وجوه سرمایه‌گذاری شده به سود موفق‌تر عمل کرده است.

هنگامی که شما به صورت واقعی به این موضوع فکر می‌کنید؛ مهم‌ترین وظیفه مدیریت اینست که انتخاب خردمندانه‌ای را در جمع‌آوری منابع داشته باشد. هر کسی می‌تواند با تزریق مقدار زیادی پول سود کسب کند اما کمتر مدیری می‌تواند با منابع سرمایه‌گذاری کمتری سود زیادی کسب کند.

Reversal

تراکنشی از پذیرنده به بانک عامل که مقدار وجه تراکنشی را که به صورت کامل انجام نشده به دارنده کارت بازمی‌گرداند. این نوع تراکنش در صورتحساب دارنده کارت ظاهر نمی‌شود.

Reverse takeover تصاحب بالعکس یا Back Door Listing

تصاحب بالعکس Reverse takeover به استراتژی گویند که برخی شرکت‌ها بدلیل نداشتن شرایط کافی برای پذیرفته شدن در بورس از طریق قانونی استفاده می‌کنند.

در این روش که نوعی تصاحب خصمانه است شرکت متقاضی برای پذیرفته شدن در بورس شرکتی را خریداری می‌کند که در فهرست شرکت‌های پذیرفته شده در بورس می‌باشد.

این روش، یعنی خریداری شرکت پذیرفته شده در بورس، یکی از روش‌های کم هزینه و کم دردسر برای تبدیل به سهامی عام شدن شرکت سهامی خاص و ورود به فهرست شرکت‌های پذیرفته شده در بورس می‌باشد.

در برخی مواقع شرکت خریدار بنحوی با شرکت خریداری شده ادغام می‌شود که هر دو بطور جداگانه ولی زیر یک چتر به فعالیت خود ادامه دهند. ابن روش به نام‌های مختلف از جمله تصاحب بالعکس، پذیره‌نویسی بالعکس و ادغام بالعکس و یا روش درب پشت Back Door Listing نیز شناخته می‌شود.

تصاحب بالعکس بیانگر ضعف در شرکت خریداری شده می‌باشد و باید بعنوان زنگ خطری برای صاحبان شرکت قلمداد گردد.

S

S&P/Case-Shiller Home price Index شاخص کیس‌شیلر

شاخص کیس‌شیلر یا S&P/Case-Shiller Home price Index به مجموعه ای از شاخص‌ها گویند که دنباله‌رو و ناظر تغییر قیمت مسکن در ایالات متحده آمریکا بوده و صرفا بر اساس فروش مجدد واحد مسکونی هستند.

ایده، طراحی و نحوه محاسبه این شاخص توسط اقتصاددانان مشهور کارل کیس، پروفسور و برنده جایزه نوبل اقتصاد سال 2013 رابرت شیلر و آلن وایس انجام شد و بعنوان معتبرترین و پر‌ارجاع‌ترین شاخص قیمت مسکن در آمریکا مورد استفاده است.
از طرفی این شاخص بعنوان یکی از اصلی‌ترین شاخص‌های اقتصاد کشور در کنار شاخص‌هایی چون نرخ اشتغال و درآمد مورد توجه است.

شایان ذکر است که در محاسبه این شاخص قیمت معامله شده و تعداد دفعات معامله شده واحد مسکونی تاثیر پررنگ تری (وزن بیشتری) در محاسبه شاخص دارد.

بدین ترتیب تغییر قیمت واحدهای مسکونی که بدلایل مختلف از قبیل قیمت غیر معقول معامله نمی‌شوند یا کمتر معامله می‌شوند در محاسبه شاخص لحاظ نمی‌شوند و این نکته حائز اهمیت است، چراکه چنانچه فروشنده واحد مسکونی قیمت بالا و غیر معقولی را در نظر داشته باشد و بدان دلیل واحد معامله نشود، آن واحد مسکونی در محاسبه شاخص لحاظ نمی‌شود.

از طرفی چنانچه واحد مسکونی قیمت معقولی در بازار داشته باشد و تعداد دفعات معامله آن بالا باشد، تاثیر آن بر شاخص به همان تناسب بالاتر است. یعنی در شاخص کیس-شیلر قیمت مسکن و تعداد دفعات معامله شده در بازه زمانی خاص تاثیر بیشتری در شاخص خواهند داشت.

SGX

شکل مخفف بازار Singapore Stock Exchange

SSL

یک پروتکل توسعه‌یافته توسط Netscape برای انتقال اطلاعات خصوصی از راه اینترنت. SSL از دو کلید برای رمزگذاری استفاده می‌کند. یک کلید عمومی شناخته شده برای همه و یک کلید خصوصی که محرمانه بوده و تنها دریافت کننده پیغام قادر به مشاهده آن است. مرورگر اینترنت SSL را پشتیبانی می‌کند. بسیاری از وب‌سایت‌ها ممکن است با استفاده از این پروتکل به اطلاعات محرمانه کاربران مانند شماره کارت اعتباری و غیره دسترسی یابند.

Scoring

تکنولوژی که رفتار مشتری را پیش‌بینی می‌کند. در تجزیه و تحلیل اطلاعات افراد خاص، سایر افرادی که مشخصه‌های آن‌ها همچون همان فرد خاص است در یک گروه قرار می‌گیرند بنابراین با این روش، رفتار پرداخت و ریسک‌های احتمالی این افراد تعیین می‌شود.

Secure Server

یک سرور امن، امنیت انتقال اطلاعات رمزگذاری شده را مانند اطلاعات کارت اعتباری در خریدهای آنلاین تامین می‌کند و این اطمینان را ایجاد می‌کند که تنها یک دریافت‌کننده با هویت مناسب می‌تواند اطلاعات را بخواند.

Secure Server

یک سرور امن، امنیت انتقال اطلاعات رمزگذاری شده را مانند اطلاعات کارت اعتباری در خریدهای آنلاین تامین می‌کند و این اطمینان را ایجاد می‌کند که تنها یک دریافت‌کننده با هویت مناسب می‌تواند اطلاعات را بخواند.

Securities & Exchange Commission کمیسیون ارز و اوراق بهادار

کمیسیون ارز و اوراق بهادار یا Securities & Exchange Commission به کمیسیونی گویند که در کشور آمریکا توسط مجلس سنا تاسیس شده و هدف اصلی از تشکیل آن رصد و تنظیم بازارهای سرمایه و حمایت از سرمایه‌گذاران است.

این کمیسیون همچنین مسئولیت رصد و بررسی تصاحب‌های شرکتی را نیز بر عهده دارد. این کمیسیون 5 کمیسر دارد که از طرف رییس جمهور معرفی شده و توسط مجلس سنا تایید می‌گردند. اولویت اصلی این کمیسیون تشویق بازار‌های مالی و ارکان مرتبط به شفاف‌سازی کامل و جلوگیری از عملیات مشکوک و تخلف آمیز است.

مسئولیت این کمیسیون بسیار وسیع بوده و اشاره به تمامی آنها در اینجا میسر نیست. هر چند بطور خلاصه می‌توان گفت که مسئولیت بررسی، جلوگیری و برخورد با تمام تخلفات انجام شده در بازار سرمایه بر عهده این کمیته است.

از آنجایی که این کمیسیون نقش ناظر بازار را نیز بر عهده دارد، تمامی صورت‌های مالی شرکت‌های فعال در بورس نیز به این کمیسیون تسلیم شده و در وب سایت آن www.sec.gov موجود است.

Securitized loans یا اوراق رهنی چیست؟

اوراق رهنی یا Securitized loans چیست؟

در این نوع از اوراق که در بانکداری غربی بسیار متداول بوده و در بانکداری اسلامی معمولا از نوع اوراق مرابحه و اجاره می‌باشند، شرکت بانی (بانک، موسسه مالی یا شرکت لیزینگ) با ارائه درخواست یا طرح توجیهی خواستار جمع آوری منابع مالی از سرمایه‌گذاران توسط شرکت واسط و منتشر کننده اوراق (Special purpose vehicle - SPV) می‌شود.

شرکت واسط پس از جمع‌آوری منابع مالی از سرمایه‌گذاران و به وکالت از طرف آنها دارایی‌های تسهیلاتی شرکت بانی (بانک) را خریداری کرده و بر اساس این دسته از دارایی‌های خریداری شده اوراق منتشر می‌نماید.
این دارایی‌ها نسهیلاتی هستند که بانک به نهادها و خانوارها اعطا کرده است. از آنجایی که این دارایی‌ها (تسهیلات) در رهن بانک می‌باشد دارایی‌های رهنی و اوراقی که به پشتوانه آن منتشر می‌شود اوراق رهنی نام دارند.

به بیان دیگر بانک در طی این روند تسهیلات اعطایی خود (طلب‌ها در قالب تسهیلات اعطایی) را بفروش رسانده و اقساط دریافتی از طلبکاران را از طریق واسط به سرمایه‌گذاران انتقال می‌دهد.
در بانکداری اسلامی این اوراق به نام اوراق رهنی شناخته شده که اسم اوراق بسته به نوع عقد شرعی استفاده شده در آن فرق می‌کند.

در نظام مالی متعارف، هر دارایی با درآمد ثابت یا متغیر مانند اوراق بهادار دولتی، مطالبه‌های ناشی از وام‌های تجاری، وام‌های رهنی مسکن، وام‌های رهنی بازرگانی، حساب‌های دریافتی، مطالبه‌های مربوط به اجاره‌های بلند مدت قابل تبدیل به اوراق بهادار هستند و هرچه ریسک دارایی پایین‌تر باشد امکان فروش بیشتری دارد

- پس از جنگ جهانی دوم با افزایش تقاضای خرید مسکن، بانک‌های آمریکا با تقاضای فراوانی برای وام مسکن روبه‌‌رو شدند. تا آن زمان تامین مالی وام‌های مسکن از محل سپرده‌ها بود، در نتیجه حجم وام‌های بانکی محدود به حجم سپرده‌ها می‌شد. بانک‌ها جهت تامین مالی به بازار سرمایه رو آوردند و از ابزارهای مالی جدیدی جهت تامین مالی استفاده کردند، این ابزار جدید به نام اوراق رهنی نامیده شد.

- اوراق رهنی اوراقی بودند که با پشتوانه وام‌های رهنی منتشر می‌شدند و از دو جهت قابل اعتماد بودند، اولا بانک‌ها در برابر اعطای وام به گیرنده آن، سند دارایی را در رهن خود قرار می‌دانند، ثانیا انجمن رهن ملی دولتی امریکا پرداخت­های منظم اصل و بهره وام‌های پشتوانه این نوع از اوراق بهادار را برای خریدار تضمین می­کرد. بدین طریق ریسک این اوراق به شدت کاهش می‌یابد.

- در بانکداری غربی نیز اسم این اوراق بسته به نوع تسهیلات متفاوت است، اما تفاوت این اسم منوط به نوع وام و تسهیلات بوده و نه نوع عقد استفاده شده چراکه در بانکداری غربی تنها از عقد قرض استفاده میشود. چنانچه پشتوانه اوراق منتشر شده تسهیلات مسکن باشد این اوراق Mortgage-backed securities نام دارد. بطور کلی این اوراق Asset-backed securities یا Securitized loans نام دارند.

Settlement

تسویه؛ عملی که بوسیله آن تراکنش‌ها برای پرداخت به پذیرنده جهت پردازش ارسال می‌شوند. این روند تمام تراکنش‌های دریافت‌شده را برای واریز به بانک عامل پذیرنده روت می‌نماید.

Settlement Currency

ارزی که فرایند تسویه بر مبنای آن انجام می‌شود.

Sharecropping contract قرارداد (عقد) مزارعه

قرارداد مزارعه Sharecropping contract، عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین زمینی را برای مدت معین به طرف دیگر واگذار می‏کند تا در آن زراعت کرده محصول را به نسبتی که توافق می‏کنند بین خود تقسیم کنند طرف اول را مزارع و طرف دوم را زارع یا عامل می‏گویند.

بانک‌ها در قرارداد مزارعه همیشه نقش مزارع را خواهند داشت. بنابراین زمانی می‏توانند اقدام به مزارعه کنند که بخواهند زمین یا سایر عوامل تولید یا تلفیقی از آن دو را در اختیار زارع قرار دهند.

قرارداد مزارعه با تقسیم محصول و تحویل سهم بانک خاتمه می‏یابد، ولی در مواردی بسته به نوع محصول ممکن است بانک مایل باشد سهم محصول خود را توسط عامل به فروش برساند، در این حالت، موضوع به صورت شرط ضمن عقد در قرارداد ذکر خواهد شد.

Storno

کنسل کردن یک تراکنش

Syndicate Loan تسهیلات سندیکایی

تسهیلات سندیکایی یا Syndicate Loan به وامی گویند که توسط گروهی از موسسات مالی یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری و بازنشستگی (سندیکا) به دریافت‌کننده واحدی اعطا می‌شود.

دریافت کننده این وام‌ها بطور معمول شرکت‌های تجاری غول پیکر، پروژه‌های عظیم و یا دولت‌ها می‌باشند. این تسهیلات معمولا در قالب مبلغی مشخص یا خط اعتباری یا ترکیبی از هر دو مورد است.

نرخ بهره این تسهیلات نیز با توجه به مذاکرات بین طرفین می‌تواند ثابت یا متغیر (بر اساس نرخ لیبور) باشد. در اعطای این تسهیلات یکی از بانک‌های دخیل بعنوان بانک لیدر و یا متعهد پذیره‌نویس عمل کرده که این بانک معمولا سهم بیشتری در مبلغ اعطایی نیز داشته است. بانک لیدر همچنین وظیفه دریافت اقساط و تخصیص آن مابین سایر بانک‌های اعطا کننده تسهیلات را بر عهده دارد.

هدف اصلی در اعطای تسهیلات سیندکایی تقسیم ریسک بین اعطا کنندگان است. از آنجایی که مبالغ وام‌های سندیکایی بسیار بالا می‌باشد نکول وام توسط دریافت‌کننده باعث ورشکستگی اعطا کننده وام خواهد بود و تنها به همین دلیل مجموعه‌ای از موسسات مالی در اعطای تسهیلات دخیل می‌باشند.

در بسیاری از موارد شاهد آن هستیم که تمامی اعضای اعطا کننده وام بانک‌ها نبوده و برخی از آنها صندوق‌های سرمایه گذاری یا صندوق‌های بازنشستگی هستند.

T

TSX

شکل مخفف بازار Toronto Stock Exchange

TSXV

شکل مخفف بازار Toronto Venture Exchange

Tangible Common Equity یا ارزش سهام عادی بر اساس دارایی‌های مشهود

ارزش سهام عادی بر اساس دارایی‌های مشهود یا Tangible Common Equity or TCE یکی از مقیاس‌های مورد استفاده در دنیای مالی برای تخمین دارایی‌های شرکت در زمان مواجهه با ضررهای بالقوه و یا قدرت مقابله شرکت با آن می‌باشد.

نحوه محاسبه این شاخص، کسر ارزش سرقفلی (Goodwill)، دارایی‌های غیر مشهود و سهام ممتاز از ارزش دفتری شرکت می‌باشد.
یکی از موارد استفاده این شاخص، برای ارزشیابی آن دسته از شرکت‌هایی می‌باشد که تعداد سهام ممتاز قابل توجهی دارند.

برای مثال در پی بحران مالی سال‌های 2007 و 2008 میلادی در آمریکا، تعدا زیادی از بانک‌های این کشور در ازا دریافت منابع مالی قابل توجه از دولت، سهام ممتازی را برای مالکیت دولت در خود منتشر نمودند. این شرکت‌ها می‌توانستند برای افزایش ارزش شرکت، این سهام ممتاز را به سهام عادی تبدیل نمایند.

استفاده از این شاخص برای محاسبه نسبت‌های مالی و بخصوص نسبت کفایت سرمایه، روشی است بسیارمحافظه کارانه که گویای ریسک نقدینگی و نسبت‌های نقدینگی بانک می‌باشد.

Tax Identification Number (TIN)

شماره شناسایی مالیاتی

Technical Analysis تحلیل تکنیکال در بازار بورس یا بازار سرمایه

تحلیل تکنیکال در بازار بورس یا بازار سرمایه Technical Analysis در بازار سرمایه بطور کلی از دو روش تحلیل تکنیکال و تحلیل بنیادی برای پیش بینی قیمت یا روند منحنی قیمت استفاده می شود.

تحلیل تکنیکال به مطالعات آکادمیکی گویند که بر اساس روند منحنی در گذشته و رفتار گذشته دارایی‌ها (سهام) انجام می‌پذیرد. در این روش با توجه به رفتار گذشته دارایی (سهام) و حجم معاملات در هر نقطه از قیمت قیمت آینده دارایی پیش‌بینی می‌شود.

در این روش از تحلیل تمرکز بیشتری بر روی روند حرکت سهام (رو به بالا یا روبه پایین) قرار می‌گیرد. هر چند که این روش قابلیت پیش‌بینی دقیق قیمت را ندارد اما برای چندین دهه است که توسط تحلیل‌گران بازار سرمایه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

Terminal Value یا ارزش نهایی

ارزش نهایی یا Terminal Value به ارزش اوراق بهادار در سررسید یا ارزش دارایی خاصی در زمان معینی در آینده گویند که با توجه به 3 فاکتور ارزش حال دارایی، نرخ بهره بازار و نرخ رشد آن تعیین می‌شود.

بدیهی است که این اصل برای تعیین قیمت نهادها و شرکت‌ها در زمان معین آتی نیز اعمال می‌شود. برای تعیین "نرخ نهایی" معمولا از دو روش استفاده می‌شود که عبارتند از روش رشد متداوم یا Perpetuity Growth Model و یا روش خروج یا Exit Approach.

ارزش نهایی معمولا به 2 اسم دیگر شناخته می‌شود که عبارتند از ارزش افق یا ارزش مداوم.

اما اهمیت ارزش نهایی چیست؟ در روش ارزیابی تنزیل جریان وجوه یا DCF، بدیهی است که امکان تنزیل جریان وجوه تا ابد ممکن نیست و حتی اگر هم امکان آن وجود داشت ارزش محاسبه شده نمی‌تواند از دقت بالایی برخوردار باشد،
چرا که بدلیل عوامل غیر قابل پیش بینی و غیر منتظره اقتصادی و شرکتی پیش‌بینی جریان وجوه شرکت یا دارایی موردنظر در آینده دور دست امکان نداشته و طبیعتا از دقت بالایی برخوردار نخواهد بود.

در روش ارزیابی تنزیل وجوه نقد معمولا وجوه نقد برای چندین دوره آتی پیش‌بینی شده و سپس ارزش نهایی جایگزین کل دوره های بعدی خواهد شد. استفاده از "ارزش نهایی" عملا بدان معناست که شرکت در زمان معینی در اینده به فروش رسیده و قیمت فروش معادل با ارزش نهایی مورد استفاده در محاسبه است.

ارزش نهایی بصورت زیر محاسبه می‌شود

Thin Client

اصطلاحی مفهومی است که تفاوت آن با کلاینت معمولی، انجام اکثر پردازش‌ها در سمت سرور است.

Third Party

موسسه ثالث، یک موسسه غیر عضو در شبکه بانکی یا پرداخت است که توسط بانک پذیرنده سرویس‌دهی می‌شود. سرویس‌های ارایه شده به این موسسه، غیر مرتبط با سرویس‌های پرداخت فروشنده مانند خرید کالا یا خدمات است.

Ticket Vending Machin

دستگاه خودکار فروش بلیت الکترونیک یا شارژ بلیت الکترونیک

Timeout

توقف اجرای برنامه به دلیل تاخیر در ورود اطلاعات لازم

Toxic Assets دارایی‌های سمی

دارایی‌های سمی یا Toxic Assets دارایی‌های سمی به آن دسته از دارایی‌ها گویند که قابلیت نقدشوندگی آنها از دست رفته و بازار ثانوی برای معامله آنها نیز بدلیل کمبود تقاضا دیگر موجود نیست.

در مواردی از این چنین معمولا بازاری برای خرید و فروش این دارایی‌ها موجود نمی‌باشد و نگاهداری این نوع دارایی‌ها بمعنای ضرر قطعی تلقی می شود.

واژه "دارایی سمی" در بحران مالی سالهای 9-2008 و پس از آن مورد استفاده قرار گرفت که بسیاری از ابزارهای مالی مانند دارایی‌های رهنی و بیمه‌نامه‌های اوراق قرضه بازار خرید خود و در نتیجه قابلیت نقد‌شوندگی خود را از دست دادند و دارندگان آنها ضرر هنگفتی را متحمل شدند.

اما چگونه یک دارایی به دارایی سمی تبدیل می‌شود؟
برای روشن سازی مفهوم به مثال ذیل می پردازیم. شخصی را در نظر داشته باشید که مسکنی به قیمت 100 میلیون تومان خریداری کرده و برای خرید آن 90 میلیون تومان تسهیلات مسکن 10 ساله دریافت کرده است. حال پس از گذشت یک سال و افت 50 درصدی قیمت مسکن (در صورت وجود حباب در بازار مسکن در سال گذشته و شکست آن در سال جاری) قیمت این واحد مسکونی به 50 میلیون تومان افت کرده است در حالیکه بدهی مالک به بانک بطور تقریبی معادل 80 میلیون تومان است.

این بدان معناست که اکنون ارزش بدهی به مراتب بالاتر از خود دارایی است، که این دارایی نیز در توثیق بانک می‌باشد. در این شرایط تنها توجیه اقتصادی عدم بازپرداخت وامی است که مبلغ آن به مراتب بالاتر از مبلغ وثیقه (ملک در توثیق بانک) است.

این دارایی که پس از وجود عرضه بالا در بازار شاهد افت چشمگیر قیمت بوده و قابلیت نقدشوندگی خود را نیز از دست داده است و اکنون ارزش بازار آن به مراتب پایین‌تر از ارزش کتابی آن است، دارایی سمی نام دارد.

Track

شیار؛ بخش مغناطیسی کارت‌های مغناطیسی متشکل از سه شیار مغناطیسی هم عرض است که روی یکدیگر قرار گرفته و هر یک از آن‌ها با شماره مشخص می‌شوند.

Transaction Currency

ارزی که تراکنش با آن انجام می‌شود

Transaction Per Second

توان پاسخ‌گویی به تعداد تراکنش در یک ثانیه؛ یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های اندازه‌گیری توان و کیفیت سامانه‌های بانکی است.

Treasury Inflation Protected Securities یا اوراق قرضه دولتی مصون از تورم

اوراق قرضه دولتی مصون از تورم یا Treasury Inflation Protected Securities - TIPS به آن دسته از اوراق قرضه‌ای گویند که فقط توسط وزارت خزانه‌داری انتشار یافته و قیمت آن همبستگی مثبتی با شاخص تورم در جامعه دارد.

این همبستگی با شاخص تورم تنها خصوصیت بارز این اوراق است و هدف از آن حفاظت دارندگان اوراق بر علیه تورم است.
بنابراین این اوراق یکی از کم‌ریسک‌ترین اوراق برای سرمایه‌گذاری محسوب شده و سود آن (کوپن) معمولا بصورت 6 ماهه (دوره‌های 6 ماهه) پرداخت می‌شود.

نرخ سود (نرخ کوپن) در این اوراق ثابت بوده ولی از آنجایی که قیمت اسمی این اوراق با تورم کاهش یا افزایش میابد، سود پرداختی در قالب این کوپن‌ها نیز کاهش یا افزایش می‌یابند چراکه کوپن در قالب درصدی از قیمت اسمی اوراق تعریف شده است.

در این اوراق معمولا حداقل مبلغ خرید وجود داشته و در سررسیدهای 5، 10 یا 20 ساله بفروش می‌رسند. در مقایسه با تورم این اوراق نوسان نداشته و در نتیجه آن دسته از سرمایه‌گذارانی که این اوراق را قسمتی از پرتفوی خود کرده‌اند دارای پرتفویی با نوسان پایین‌تر می‌باشند.

این اوراق برای مناطق یا کشورهایی که دارای تورم بالا می‌باشند بسیار مناسب تلقی می‌شود، بخصوص در زمانیکه سرمایه‌گذار انتظار افزایش تورم در ماه‌های آتی را داشته باشد.

Tv Banking

بانکداری تلویزیونی؛ با گسترش تلویزیون‌های تعاملی و ظهور تلویزیون‌های هوشمند و IPTV ارایه خدمات بانکی در منزل از طریق آن گسترش پیدا کرده است.

U

USMF

شکل مخفف بازار Mutual Funds

Underwriter یا متعهد پذیره نویس

متعهد پذیره نویس یا Underwriter پذیره‌نویسی، فرآیند خرید اوراق بهادار از ناشر و یا نماینده قانونی آن و تعهد پرداخت وجه کامل آن طبق قرارداد است و تعهد پذیره‌نویسی تعهد شخص ثالث برای خرید اوراق‌بهاداری است که ظرف ‌مهلت «پذیره‌نویسی» به ‌فروش نرسد.

بر‌اساس این تعریف می‌توان گفت نهاد متعهد پذیره‌نویسی شخصی جدا از خریداران اوراق است و در صورتی که اوراق اجاره مطابق پیش‌بینی‌های انجام شده به فروش نرسد، نهاد واسط موظف خواهد بود تا با انعقاد قرارداد با متعهد پذیره‌نویس مابقی اوراق را به او بفروشد و با استفاده از این روش منابع لازم جهت خرید دارایی مورد نظر را فراهم آورد.

متعهد پذیره‌نویسی بر این اساس هرشخصی است که خرید سهام پذیره‌نویسی نشده را ظرف مهلت مقرر تعهد و تضمین می‌کند. پذیره نویس شخص ثالثی است که خرید سهامی که ظرف مهلت پذیره نویسی به فروش نرسد را تعهد کرده است و حسب مورد نقش رهبری، مدیریت و هماهنگی امر پذیره نویسی را بعهده دارد.

Underwriting of Securities پذیره‌نویسی

به فرآیند خرید اوراق بهادار از ناشر و یا نمایندهٔ او و پرداخت یا تعهد پرداخت وجه کامل آن طبق قرارداد، پذیره‌ نویسی می‌گویند. پذیره‌نویسی یا underwriting ممکن است به دو روش انجام پذیرد: تعهد پذیره‌نویسی و بهترین کوشش.

تعهد پذیره‌نویسی را کارگزار پذیره‌نویس یا معرف انجام می‌دهد. در این فرآیند کارگزار معرف، پس از بررسی سهام شرکت‌های متقاضی ورود به بازار بورس توسط کارشناسان خود، سهام را قیمت‌گذاری می‌کند و سپس ضمن معرفی شرکت برای عرضهٔ اولیه، متعهد می‌شود که مابقی اوراق بهاداری که تا پایان دورهٔ عرضهٔ اولیه خریداری نشده است را خریداری کند.

کارگزار پذیره‌نویس باید با ارائهٔ وثیقه و شواهد دیگر به سازمان بورس، این اطمینان را ایجاد کرده باشد که می‌تواند به تعهدات پذیره‌نویسی خود عمل نماید. مزیت روش تعهد پذیره‌نویسی به روش‌های رایج دیگر عرضهٔ اولیه در بورس در این است که می‌تواند باعث جلوگیری از رفتارهای سفته‌بازانه در هفته‌های آغازین عرضهٔ سهام شرکت‌ها در بورس شود و با پشتوانهٔ کارشناسی‌های انجام‌شده کمک می‌کند سهام زودتر به قیمت واقعی خود در بازار برسد.

با این کار درصدگیری های رایج در بازار کمتر می‌شود و خطرپذیری سرمایه‌گذاری روی سهام شرکت‌های تازه‌وارد به بورس کاهش یابد.

روند عملی این کار به این صورت است که پس از آنکه ناشر درخواست انتشار اوراق را از راه تعهد پذیره‌نویسی با شرکت تأمین سرمایه می‌دهد، مبلغی معادل ارزش کل اوراق مشارکت رهنی را از آن شرکت دریافت می‌کند و سپس شرکت تأمین سرمایه اوراق را به قیمت دلخواه خود منتشر خواهد کرد.

در روش بهترین کوشش، شرکت تأمین سرمایه پس از دریافت درخواست شرکت متقاضی، اوراق مشارکت رهنی را قیمت‌گذاری می‌کند و به فروش می‌رساند، اما بر خلاف روش تعهد پذیره‌نویسی ممکن است بخشی از اوراق به فروش نرسند.

V

Value added tax مالیات بر ارزش افزوده (VAT)

مالیات بر ارزش افزوده یا Value added tax - VAT نه تنها مالیات نسبتا ساده ای است بلکه رایجترین مالیات در دنیای امروز نیز محسوب می‌شود. لذا قبل از هر موضوعی باید دید تعریف ارزش افزوده و مالیات بر ارزش افزوده چیست. از دیدگاه اقتصادی، ارزش افزوده مابه التفاوت ارزش ستانده و ارزش داده است.

اما در تدوین قانون, به لحاظ ارائه نگرش مطلوب اجرایی, این تعریف بر اساس استانداردهای حسابداری و با تکیه بر روش صورتحساب ارائه میگردد. بر این اساس، ارزش افزوده را تفاوت بین ارزش کالاها و خدمات عرضه شده با ارزش کالاها و خدمات خریداری شده یک شخص در یک دوره معین تعریف می‌کنند.

با توجه به تعریف مذکور، مالیات بر ارزش افزوده نوعی مالیات چند مرحله ای است که در مراحل مختلف زنجیره تولید و یا خدمات ارائه شده اخذ می‌گردد. این مالیات در واقع نوعی مالیات بر فروش چند مرحله ای است که خرید کالاها و خدمات واسطه ای را از پرداخت مالیات معاف می‌کند.

شیوه اجرایی مالیات بر ارزش افزوده
در سیستم مالیات بر ارزش افزوده، هر فروشنده در هنگام فروش کالا و خدمات، مالیات متعلقه را بر صورتحساب افزوده و آن را همراه با قیمت کالا و خدمات از مشتری دریافت می‌نماید. اولین فروشنده، مالیات را یکجا به دولت پرداخت کرده و در مراحل بعدی، هر فروشنده تنها مابه التفاوت مالیات (مالیات دریافتی پس از کسر مالیاتی که خود قبلاً پرداخت نموده) را به حساب سازمان امور مالیاتی واریز می کند. این عمل بر اساس لایحه پیشنهادی طی یک دوره دو ماهه انجام می‌گیرد.

به منظور روشن شدن روش اجرایی مالیات بر ارزش افزوده به مثال ذیل توجه فرمائید:

یک شرکت خودروسازی برای تولید محصولات خویش، قطعات مورد نیاز را از طریق بازار داخلی (قطعه سازان) و یا از طریق واردات تأمین می نماید. اگر فرض شود خرید از داخل به مبلغ ده میلیون ریال و خرید به صورت واردات به مبلغ پنج میلیون ریال بوده و با فرض این که نرخ مالیات 10% باشد، این شرکت در مرحله خرید از داخل یک میلیون ریال ( 1،000،000 = 10% *10،000،000 ) و در مرحله واردات به اندازه پانصدهزار ریال (500،000 = 10% * 5،000،000) مالیات بر ارزش افزوده به سازمان مالیاتی کشور پرداخت می‌نماید .

همچنین، اگر فرض شود این شرکت محصول تولیدی خود را به مبلغ چهل میلیون ریال بفروشد، موظف است هنگام صدور فاکتور، مالیات بر ارزش افزوده را جداگانه محاسبه و از خریدار دریافت نماید (4،000،000 = 10% *40،000،000 ).

بدیهی است قیمت پرداختی خریدار چهل و چهار میلیون ریال خواهد بود. این شرکت موظف است مالیات‌های پرداختی در مراحل قبلی (خرید از داخل و واردات) را از مالیات‌های وصولی کسر نموده و مابقی را همراه با اظهارنامه به سازمان مالیاتی پرداخت نماید.

تاریخچه مالیات بر ارزش افزوده
این مالیات نخستین بار توسط فون زیمنس در سال 1951 به منظور فائق آمدن بر مسائل مالی کشور آلمان طرح ریزی گردید ، لیکن به رغم علاقه و تمایل شدید کشورهایی نظیر آرژانتین و فرانسه در خصوص آگاهی از چگونگی ساختار آن ، این مالیات بطور رسمی تا سال 1954 به مرحله اجرا در نیامد.

از سال 1954به بعد، برزیل ، فرانسه ، دانمارک و آلمان در زمره نخستین کشورهایی بودند که این مالیات را در نظام مالیاتی کشور خود معرفی نمودند .

کره جنوبی نخستین کشور آسیایی است که درسال 1977 با کمک صندوق بین المللی پول توانست این مالیات را در نظام مالیاتی خود پیاده نماید و بدنبال آن کشورهای ترکیه ، پاکستان ، بنگلادش و لبنان نیز اقدام به اجرای این مالیات نمودند . هم اکنون بیش از 120 کشور جهان از سیستم مالیات بر ارزش افزوده بهره مند هستند .

به منظور اجرای این مالیات در کشور جمهوری اسلامی ایران، لایحه آن برای اولین بار در دی ماه 1366 تقدیم مجلس شورای اسلامی گردید . لایحه مزبور در کمیسیون اقتصادی مجلس مورد بررسی قرار گرفت و پس از اعمال نظرات موافق و مخالف به صحن علنی مجلس ارائه گردید که پس از تصویب 6 ماده از آن بنا به تقاضای دولت و به دلیل اجرای سیاست "تثبیت قیمتها" به دولت مسترد گردید .

درسال 1370 بخش امور مالی صندوق بین المللی پول، در راستای اصلاح نظام مالیاتی جمهوری اسلامی ایران ، اجرای سیاست مالیات بر ارزش افزوده را بعنوان یکی از عوامل اصلی افزایش کارایی و اصلاح نظام مالیاتی پیشنهاد نمود . با توجه به نظرات کارشناسان صندوق بین المللی پول ، مطالعات و بررسیهای متعددی در این زمینه در وزارت امور اقتصادی و دارایی صورت پذیرفت و اجرای مالیات بر ارزش افزوده در سمینارها و کمیته های مختلف علمی با حضور کارشناسان داخلی و خارجی مورد تاکید قرار گرفت ، اما در عمل به مرحله اجرا در نیامد .

وزارت امور اقتصادی و دارایی در راستای طرح ساماندهی اقتصادی کشور ، انجام اصلاحات اساسی در سیستم مالیاتی از جمله حذف انواع معافیتها ، حذف انواع عوارض وگسترش پایه مالیاتی را با تاکید خاص بر کارایی نظام مالیاتی ، شروع نمود و مطالعات جدید امکان سنجی در این زمینه به عمل آورد .

با توجه به اهمیت بسط پایه مالیاتی بعنوان یکی از اصول اساسی سیاستهای مالی طرح ساماندهی اقتصاد کشور ، معاونت درآمدهای مالیاتی وزارت امور اقتصادی و دارایی مطالعات علمی متعددی را با در نظر گرفتن خصوصیات فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی کشور در زمینه اجرای مالیات بر ارزش افزوده ، از دی ماه 1376 آغاز کرد .

لایحه مالیات بر ارزش افزوده، اکنون با در نظر گرفتن اثرات اقتصادی ناشی از اجرای این مالیات با اصلاحات و بازنگری‌های متعدد، به مجلس شورای اسلامی ارائه شده است .

Volcker Rule قانون ولکر

قانون ولکر Volcker Rule به محدودیت‌هایی معاملاتی گویند که از طرف دولت و نهادهای نظارتی بر روی موسسات مالی و بانکی اعمال شده است.

این قانون به موسسات مالی تاکید و الزام می‌کند که فعالیت بال‌های مختلف نهاد از جمله تامین سرمایه (Investment banking and Proprietary tradings or hedge funds) ، سرمایه‌گذاری و بخش اعتباری و تسهیلاتی آن جدا از یکدیگر باشد.

همچنین بانک‌ها اجازه ندارند تا نقش مشاور مالی و درعین حال اعتبار دهنده به مشتری را ایفا کنند. هدف قانون ولکر از اعمال این قوانین جلوگیری از بوجود آمدن تضاد در منافع مابین موسسه مالی و مشتری آنها است.

این قانون بنام پال ولکر یک از روسای پیشین فدرال ریزرو ایالات متحده آمریکا (Federal Reserve Chairman) که معادل رئیس بانک مرکزی در سایر کشورها است نام گذاری شده است. بنظر پال‌ولکر فعالیت‌های عرف در صنعت بانکداری باید در محدوده جذب سپرده، اعطای تسهیلات عادی و اعطای تسهیلات مسکن باقی ماند و بانک نباید با پول سپرده گذار و مشتری خود وارد بازارهای معاملاتی ریسکی شود، چراکه در آن صورت ریسک واقعی توسط سپرده گذار تقبل می‌شود و نه بانک.

در پی بحران مالی سال 2008 در ایالات متحده که از یک طرف متاثر از فعالیت‌های با ریسک بالا موسسات مالی با پول سپرده‌گذاران و از طرف دیگر عدم نظارت کافی نهادهای نطارتی بر روی فعالیت‌ها و ابزارهای پیچیده مالی بود، نیاز به اعمال این نوع از قوانین را روشن‌تر کرد.

W

W دابل‌یو در شاخص نزدک (Nasdaq)

دابل یو (W) در شاخص نزدک (Nasdaq) دابل‌یو به آن دسته از اوراقی گویند که وارانت (Warrant) می باشند. در اوراق فهرست شده در شاخص نزدک معمولا 4 یا 5 حرف در نماد اوراق وجود داشته که چنانچه از حرف پنجم استفاده شود بدین معنا می‌باشد که اوراق منتشر شده در قالب سهام نیست.

W-shaped Recovery بهبود (بازیابی) دابل‌یو شکل

بهبود اقتصادی دابل‌یو شکل W-shaped Recovery در علم اقتصاد به دوره‌ای از رکود و بهبود اقتصادی گویند که در منحی به شکل دبل‌یو می‌باشد که این منحنی بیانگر شاخص‌هایی چون نرخ اشتغال، رشد ناخالص داخلی و تولیدات صنعتی است.

این دوره اقتصادی شامل تنزل با شیب تند در شاخص‌های مذکور و ارتقا مجدد این شاخص‌ها است. در این نوع از بهبود اقتصادی حرکت نزول و ارتقا بصورت مجدد مشاهده می‌شود. قسمت میانی دوره، یعنی نوک وسطی دوبل‌یو، بمعنای مقاومت بازار به سمت پایین و برگشت مجدد آن به سمت بالاست که پایدار نبوده و باری دیگر نزول پیدا می‌کند.

WCE

شکل مخفف بازار Winnipeg Commodity Exchange

Wachovia Hybrid and Preferred Securities اوراق بهادار ترکیبی و ممتاز واچو ویا

اوراق بهادار ترکیبی و ممتاز واچو ویا (Wachovia Hybrid and Preferred Securities) شاخص‌های وزن موزن سهام شناور است که توسط شرکت واچوویا طراحی شده و هدف اصلی آن مقایسه سهام ممتاز بازار با سایر شاخص‌های موجود در بازار سرمایه است.

این شاخص شامل سهام ممتاز با حجم بازار بالاتر از 100 میلیارد دلار بوده و شامل شاخص‌های جزیی و تخصصی‌تر زیرمجموعه نیز می‌باشد.

Wage Assignment گواهی کسر از حقوق یا واگذاری حقوق

گواهی کسر از حقوق یا واگذاری حقوق Wage Assignment به پروسه حقوقی و قانونی گویند که اجازه کسر از حقوق کارمند را بطور مستقیم از دستمزد کارمند به دلیل بدهی یا تعهدات مالی شخص می‌دهد.

واگذاری حقوق آخرین مرحله در مراحل قانونی اعطا کننده وام در بازپس‌گیری تسهیلات است.

Wage Push Inflation تورم ناشی از دستمزد

تورم ناشی از دستمزد Wage Push Inflation افزایش کلی سطح قیمت اجناس در پی افزایش کلی دستمزدها در جامعه است.

برای دست‌یابی به حاشیه سود همیشگی و یکسان شرکت‌ها باید پس از افزایش دستمزدها قیمت اجناس خود را نیز افزایش دهند تا مانع از کاهش حاشیه سود خود شوند. افزایش سطح کلی قیمت اجناس در جامعه تاثیر منفی بر درآمدها داشته و صاحبان کسب و کار مجبور هستند تا بعد از مدتی مجددا حقوق کارمندان را افزایش دهند.

Wage-price Spiral مارپیچ قیمت-دستمزد

مارپیچ قیمت-دستمزد Wage-price Spiral یکی از تئوری‌های اقتصاد کلان که بیان‌کننده رابطه و علت و معلول دستمزد و سطح عمومی قیمت‌ها یا تورم است.

مارپیچ قیمت-دستمزد حاکی از این حقیقت است که در پی افزایش حقوق کارمندان مبلغ مانده قابل هزینه آنها را افزایش داده و در نتیجه تقاضای اجناس افزایش میابد. در پی افزایش تقاضا قیمت اجناس افزایش یافته و در نتیجه شاهد تورم در جامعه خواهیم بود.
از طرفی افزایش حقوق باعث افزایش هزینه‌های تولیدی بوده و شرکت‌ها ناچار خواهند بود تا قیمت اجناس تولیدی خود را افزایش دهند.

Waiver لغو داوطلبانه حقوق قانونی

لغو داوطلبانه حقوق قانونی یا Waiver عمل لغو داوطلبانه حقوق شخص در امضاء قرارداد یا تفاهم نامه.

عمل لغو حقوق می‌تواند بصورت کتبی یا عملی باشد و باعث کاهش چشمگیر مسئولیت طرف مقابل در تعهدات خود گردد. برای مثال یکی از طرفین می‌تواند بطور داوطلبانه حق پیگیری قانونی در صورت عدم ایفای تعهدات شخص مقابل را از خود سلب کند و مفاد آن را از قرارداد یا تفاهم نامه حذف نماید.

WalMart Effect اثر وال‌مارتی

اثر وال‌مارتی (WalMart Effect) به ثاثیر اقتصادی ملموسی گویند که کسب و کارهای کوچک پس از افتتاح شرکت‌های بزرگ در منطقه خود احساس می‌کنند.
این تاثیر با ورشکست نمودن و حذف کسب و کارهای کوچکتر در منطقه باعث رشد و شکوفایی خود می‌شود.
به همین دلیل بسیاری از کسب و کارهای کوچک با افتتاح شرکت‌های بزرگ در منطقه مخالفت می‌کنند. تاثیر وال‌مارتی به خودی خود بد نیست، چراکه باعث سرپوش گذاشتن بر روی تورم و افزایش کارایی کارمندان خواهد شد. شرکت‌های زنجیره ای همانطور که باعث کاهش قیمت اجناس شده باعث کاهش دستمزدها نیز می‌شوند.

Walk-Away Lease قرارداد لیزینگ بدون شرط مالکیت

قرارداد لیزینگ بدون شرط مالکیت Walk-Away Lease در این نوع از قرارداد لیزینگ که بسیار متداول نیز می‌باشد، لیز گیرنده در اتمام زمان قرارداد خودرو یا جنس مورد نظر را به لیز‌دهنده برگردانده و بدین وسیله قرارداد خاتمه پیدا می‌نماید.

در این قرارداد ریسک بسیار پایینی متوجه لیز گیرنده است، چرا که در ابتدا و در زمان انعقاد قرارداد تمام هزینه‌های مالکیت برای وی روشن بوده و در خاتمه اجباری برای خرید یا فروش خودرو به قیمت روز بازار نمی‌باشد.

این نوع قرارداد لیزینگ قرارداد لیزینگ بسته نیز نام دارد. در این قرارداد تمامی ریسک متوجه اعتبار‌دهنده بوده و در شرایط ایده‌ال ارزش خودرو بر حسب تمامی اقساط پرداخت شده (تنزیل شده) باید بیشتر از هزینه پرداختی برای خودرو باشد.

Wall Street یا خیابان وال

خیابان وال یا Wall Street نام خیابانی در قسمت جنوبی شهر منهتن در نیویورک است که محل اصلی بورس سهام نیویورک بوده و این خیابان از نظر تاریخی محل بزرگترین بانک‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری دنیا می‌باشد.

در سال 1953 ساکنین هلندی نیویورک دیواری برای دفاع از خود در برابر نیروهای بریتانیایی می‌سازند که اسم این خیابان برگرفته از آن دیوار می‌باشد.

البته شایان ذکر است که این اسم بطور عامیانه برای مجموعه بانک‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری بزرگ استفاده می‌شود و منظور از وال‌ استریت شرکت‌های غول‌آسای بانکی و سرمایه‌گذاری است.

Wall of Worry دیوار نگرانی

دیوار نگرانی Wall of Worry اصطلاحی عامیانه برای توصیف بازاری که با وجود علائم نگران کننده و منفی روندی صعودی را طی می‌کند. به این روند صعودی دیوار نگرانی گویند و این نگرانی شامل فاکتورهایی از قبیل ریسک سیاسی و اقتصادی است.

نکته قابل توجه آنجاست که پس از رفع نگرانی، میانگین قیمت‌ها (شاخص) به عقب باز می‌گردد.

Wallflower گل شب‌بو

گل شب بو Wallflower در زبان انگلیسی به افراد تنها، گوشه‌گیر و درون‌گرا گویند که معمولا با جمع در مهمانی معاشرت نمی‌کنند.
در بازار سرمایه اصطلاحی است عامیانه برای آن دسته از سهام یا اوراق بهاداری که دیگر مورد علاقه معامله‌گران نبوده و با نسبت P/E پایین‌تری در بازار معامله می‌شوند.

این سهام بطور معمول از شرکت‌های پژوهشی بازار سرمایه نیز توجه خاصی دریافت نمی‌کنند.

Walrasian Market بازار وال رازی

بازار وال رازی Walrasian Market به مدل اقتصادی از بازار (معاملاتی) گویند که در آن سفارشات خرید و فروش جمع‌آوری شده و سپس بر اساس تحلیل و بررسی‌های انجام شده قیمت بازار تعیین می‌گردد.

در این روش تمامی سفارشات جمع آوری شده و سپس قیمتی که با آن بیشترین معاملات قابل انجام است، یعنی نزدیکترین قیمت خرید به فروش، به عنوان قیمت آغازین تعیین می‌گردد.

در صورتی که چندین قیمت معملاتی در بازار وجود داشته باشد، یعنی برای چندین قیمت فروش متفاوت خریدار وجود داشته باشد و یا بالعکس، قیمتی که بیشترین حجم معامله را در بر دارد بعنوان قیمت بازار اعلام شده و معاملات بازار با آن قیمت شروع می‌شوند.

بازار سهام نیویورک مدل تقریبا مشابهی را برای تعیین قیمت سفارشات قبل از شروع روز بازار (ساعت 9:30 به وقت محلی نیویورک) استفاده می‌کند. این روش توسط لئون وال راز طراحی شد و تا سال 1871 تمام معاملات بازار در بازار بورس نیویورک بدین صورت انجام می‌پذیرفت.

بازار بورس تهران نیز ساختار کاملا مشابهی با این روش داشته و از این بازار نیز می‌توان بعنوان بازار وال رازی نام برد. از آنجایی که ساختار بازار وال رازی بسیار شبیه مزایده است، از این بازار به اسم مزایده وال رازی نیز نام برده می‌شود.

War Babies عروسک‌های جنگ

عروسک‌های جنگ War Babies به سهام شرکت‌های پیمانکار وزارت دفاع گویند. برای این سهام همچنین نام "سهام دفاعی" استفاده می‌شود.

War Chest شطرنج جنگ

شطرنج جنگ War Chest اصطلاحی برای ذخیره نقدی شرکت‌ها که در زمان مقاومت برای خریداری شدن توسط شرکت دیگری (Hostile Takeover) مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بسیاری از شرکت‌ها در زمان احساس خطر برخی از دارایی‌های خود را فروخته و ذخیره نقدی یا مهره‌های شطرنج جنگ خود را افزایش می‌دهند.

War Economy اقتصاد جنگ

اقتصاد جنگ یا War Economy به ساختار حجم تولید و توزیع در کشور در زمان جنگ گویند. اقتصاد جنگی باید توجه خاصی برای تولیدات مصرفی قائل شود تا بتواند تولیدات جنگی خود را در سطح مناسبی نگاه دارد.

تصمیم دولت‌ها در چگونگی تخصیص منابع در زمان جنگ نقش مهمی در سطح تولیدات نظامی آنها ایفا می‌کند.

تمام کشورهایی که وارد جنگ جهانی دوم شده بودند از ساختار اقتصاد جنگ استفاده می‌کردند. تنها کشور آمریکا بود که با توجه به شرایط اقتصادی مناسب خود می‌توانست برای کشورهای هم پیمان خود کمک‌های اقتصادی فراهم نماید.

Warehouse Financing یا اعتبار انباری

اعتبار انباری یا Warehouse Financing نوعی از تامین مالی برای فهرست مورد نیاز انبار (Inventory) است که بخشی از اجناس انبار یا اجناس فهرست به عنوان وثیقه برای اعطای وام پذیرفته می‌شوند.

برای توثیق نمودن این اجناس این اجناس در انبار عمومی یا انبار مورد نظر اعتباردهنده قرار داده می‌شود. این اجناس می‌توانند در انبارهای اعتبار گیرنده به شرط کنترل توسط شخص ثالث نیز باشد.

موسسات مالی تامین‌کننده اعتبار انباری بطور معمول مدیری برای تحویل و صدور رسید منصوب کرده که کمیت و کیفیت اجناس را مورد بررسی قرار داده و توثیق می‌کند.

Warehouse Lending یا اعطای تسهیلات انباری

اعطای تسهیلات انباری یا Warehouse Lending نوعی اعتبار است که موسسات مالی آنرا برای وام مسکنی (Mortgage) اعطا می‌کنند که برای خرید خانه‌ای از آن استفاده شده. معمولا این اعتبار تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که وام در بازار به فروش رفته و درخواست کننده اعتبار وام خود را نقد کند و لذا احتیاجی به اعتبار ندارد.

Warehouse Receipt رسید انبار

رسید انبار Warehouse Receipt رسیدی که برای اجناس در انبار صادر شده و از آن برای بررسی کفیت و کمیت اجناس برای خرید و فروش در بازار آتی استفاده می‌شود. این اسناد جایگزین خود کالا بوده و با توجه به سررسید خرید و فروش می‌شوند.

Warehousing یا انبارسازی

انبارسازی یا Warehousing به روش یا پروسه‌ای گویند که در آن شرکت‌ها بطور تدریجی سهام شرکت خاصی را خریداری کرده و در دراز‌مدت سهام خود را انباشته و می‌افزایند. این روش یکی از روش‌های متداول برای تصاحب شرکت‌ها است.

Warm Card کارت گرم

کارت گرم Warm Card به نوعی از کارت بانکی گویند که دارنده کارت حق برداشت محدود داشته و این کارت صرفا برای واریز به حساب استفاده می‌شود.

این کارت برای دارنده آن امنیت خاطر به همراه آورده و به کارمندان دارنده کارت استفاده محدود در راستای رفع نیازها و انجام خدمات شرکت را می‌دهد. از طرفی این کارت باعث کاهش فعالیت‌های دزدی از شرکت‌ها شده و دریافت را تا سطح بالایی محدود می‌سازد.

Warrant Coverage پوشش وارانت

پوشش وارانت Warrant Coverage توافقنامه‌ای بین شرکت و سهامداران که بنا بر آن شرکت به اندازه سهم سهامداران برای آنها وارانت صادر می‌کند.

Warrant وارانت

وارانت Warrant به یکی از ابزار مشتق گویند که دارنده آن حق خرید (و نه اجبار در خرید) از صادر‌کننده مشتق را به قیمت خاص در بازه زمانی خاصی که هر دو از قبل تعیین شده‌اند دارد.

وارانت‌ها معمولا ابزاری هستند که اضافه بر ابزار مقروضه و برای شیرین نمودن آن ارائه می‌شوند و بدین دلیل به آنها شیرین کننده نیز می‌گویند. تفاوت اصلی وارانت با کال آپشن در این است که وارانت معمولا از سوی شرکت‌ها صادر شده و تضمین می‌گردند که این حقیقت درباره کال اپشن صدق نمی‌کند.

Wash Sale فروش واش

فروش واش Wash Sale به عملیاتی گویند که در آن یک فعال در زمان حال اقدام به فروش و خرید یک دارایی یا سهام خاص می‌کند و به این ترتیب این تصور را ایجاد می‌کند که حجم معاملات بالاتر از میزان واقعی است.

دلیل انجام این تراکنش سوء استفاده‌های مالیاتی در گذشته بود. هرچند با قوانین مالیاتی جدید در آمریکا کسی نمی‌تواند از این معامله سود برد چرا که چنانچه خرید دارایی فروخته شده در 30 روز گذشته انجام شده باشد شامل مالیات می‌شود.

Wash واش یا تصفیه

واش یا تصفیه Wash به شرایطی گویند که افزایش قیمت در یک پرتفوی مساوی کاهش قیمت در پرتفوی دیگری است و به نحوی این دو یکدیگر را خنثی می‌نمایند.

Wash-out Round تامین مالی دوره تسویه

تامین مالی دوره تسویه Wash-out Round به دوره‌ای از تامین مالی شرکت‌های کوچک گویند که هنوز از نظر مالی ثبات کافی پیدا نکرده‌اند.

در این دوره سهام مالکیت مالکان دوره‌های قبلی توسط تامین‌کنندگان مالی دوره جدید تقلیل میابد و در بسیاری از موارد سهام تامین‌کنندگان مالی دوره تسویه تا حدی افزایش میابد که کنترل مدیریتی شرکت را بدست می‌آورند.

دستیانی به سهام مدیریتی بدین دلیل است که سرمایه‌گذاران قبلی نیاز مبرمی به تامین مالی داشته و عدم رویارویی با ورشکستگی داشته و در راستای آن حاضر به گذشت از واگذاری حقوق خود می‌باشند. تامین مالی دوره تسویه یکی از موقعیت‌های نادر موسسان برای عدم رویارویی با ورشکستگی مالی است.

Wasting Asset دارایی‌های در حال اتلاف

دارایی‌های در حال اتلاف Wasting Asset به آن دسته از مشتقات گویند که به دلیل گذشت زمان در حال از دست دادن ارزش خود می‌باشند. برای مثال آپشن‌ها یکی از این نوع دارایی‌ها هستند که با نزدیک شدن به زمان سررسید از قیمت آنها کاسته می‌شود.

Wasting Trust صندوق امانی یا تولیت در حال اتلاف

صندوق امانی یا تولیت در حال اتلاف Wasting Trust به آن دسته از صندوق امانی گویند که دارایی‌های آنها در حال تقلیل یا تخلیه بوده و دارایی‌های جدیدی به صندوق واریز نمی‌شود.

از آنجایی که این صندوق‌ها بطور معمول وظیفه پرداخت به اعضا یا شرکت خاصی را دارند، چنانچه دارایی‌های جدیدی به صندوق اضافه نشود، دارایی‌های صندوق به مرور زمان کم شده و حجم صندوق تقلیل میابد.

به این دسته از صندوق‌های امانی صندوق‌های امانی در حال اتلاف گویند. حجم این صندوق‌ها بعد از مدتی آنچنان تقلیل یافته که قادر به پرداخت‌های تکلیفی خود نیز نمی‌باشند.

Watch List فهرست تحت نظر ( واچ لیست )

فهرست تحت نظر Watch List به آن دسته از سهامی گویند که به دلایل مختلف فعالیت‌های مشکوک و نا متعارف داشته و توسط سازمان‌های نظارتی زیر نظر قرار می‌گیرند.

دلایل مختلفی برای قرار گرفن در لیست وجود دارد که عبارتند از: عملیات غیر‌قانونی شرکت، صدور سهام جدید و افزایش غیر‌متعارف حجم معامله.

واچ لیست در بین معامله‌گران
معامله گران سهام نیز از کلمه واچ لیست برای بیان سهامی که تحت نظر گرفته‌اند تا در موقع مناسب وارد آن شوند استفاده می‌کنند.

Watered Stock سهام رقیق شده

سهام رقیق شده Watered Stock به آن دسته از سهامی گویند که حجم صدور آنها بیش از دارایی‌های خود شرکت صادر کننده سهام بوده و دلایل مختلفی برای وجود این حقیقت وجود دارد که عبارتند از انتظار سود سهام بالا یا ارزیابی بیشتر از مقدار واقعی دارایی‌هاست.

Waterfall Concept مفهوم آبشار

مفهوم آبشار Waterfall Concept به آن دسته از بیمه‌های عمری گویند که در صورت انتقال بیمه به یکی از افراد خانواده شامل مزیت‌های مالیاتی است.

در صورتی که مالیات شامل بیمه عمر نشود و بیمه به فرزند یا نوه انتقال یابد، شرایط بیمه تغییر نکرده و همچنان عاری از مالیات خواهد بود. از آنجایی که بیمه به سمت پایین‌تر نسلی حرکت می‌کند، همانند ابشار، این اسم به آن تعلق یافته است.

Weak Form Efficiency بازار کارآمد نوع ضعیف

بازار کارآمد نوع ضعیف Weak Form Efficiency به یکی از درجات تئوری بازار کارآمد گویند که در آن ادعا می‌شود که تمامی اطلاعات بازار در قیمت‌های روز منعکس شده و در نتیجه تحلیل تکنیکال برای پیش‌بینی قیمت‌ها کارامدی نخواهد داشت.

در این تئوری تحلیل پایه یا فاندامنتال نوع مناسبی برای پیش‌بینی بازار و قیمت‌ها دانسته می‌شود.

Weak Sister خواهر ضعیف

خواهر ضعیف Weak Sister به عنصری از نهاد یا شرکت گویند که از نظر کلی در آن نهاد ضعیف عمل کرده و تمام پروسه تولید یا کارایی شرکت را در معرض ریسک قرار می‌دهد.

Weather Future یا قرارداد آتی آب و هوا

آتی آب و هوا Weather Future به نوعی از مشتقات مالی در بازار آتی گویند که خریدار یا فروشنده با توجه به شاخص (میانگین) درجه هوا در زمان انقضا آن را خریداری کرده یا به فروش می‌رساند. در این قرارداد دمای هوا مساوی قیمت روز و دمای تعیین شده در قرارداد (Strike price) مساوی قیمت معامله خواهد بود.

بدیهی است جنانچه در زمان انقضا/سررسید اوراق دمای هوا کمتر از درجه (قیمت) قرارداد باشد فروشنده ما به التفاوت آن را دریافت کرده و خریدار متضرر می‌گردد و چنانچه دمای هوا بیشتر از دمای از پیش تعیین شده در قرارداد باشد، خریدار این شرط را برنده و مابه التفاوت را دریافت می‌نماید.

بدیهی است در فصل سرما و زمستان ماهیت قرارداد تغییری نخواهد داشت و خریدار یا فروشنده بسته به درجه هوا در زمان انقضا قرارداد و تفاوت آن با درجه قرارداد (قیمت معامله) منفعت یا ضرری را شاهد خواهند بود.

Weather derivative مشتق آب و هوا

مشتق آب و هوا Weather derivative به ابزار مشتقی گویند که برخی از شرکت‌ها آن را در جهت عدم ضرر در شرایط آب و هوایی نامناسب خریداری می‌کنند. در بسیاری از شرکت‌ها سود و زیان بسته به شرایط جوی بوده و هوای نامناسب باعث ضرر دیدن شرکت می‌شود.

در این شرکت‌ها ابزار مشتق آب و هوا خریداری شده و در صورت تغییر شرایط آب و هوایی مناسب به شرایط بد (بارانی یا طوفانی) این مشتقات از طرف فروشنده نقد خواهد شد.

X

X ایکس (x) ب

ایکس (x) – در شاخص نزدک Nasdaq به سمبلی گویند که به‌معنای سهام صندوق مشترک بودن اوراق است. در اوراق فهرست شده در شاخص نزدک معمولا 4 یا 5 حرف در نماد اوراق وجود داشته که چنانچه از حرف پنجم استفاده شود بدین معنا می‌باشد که اوراق منتشر شده در قالب سهام نمی‌باشد.

X-Efficiency بهره‌وری ایکس

بهره‌وری ایکس X-Efficiency به درجه ای از بهره‌وری گویند که ناشی از رقابت ناقص یا ناکامل شخص است.

در مکتب فکری اقتصادی کلاسیک‌-نو (Neoclassical theory) در شرایط رقابت کامل یا ایده‌ال، شخص یا شرکت باید از بهره‌وری کامل و صد‌در‌صد استفاده کند تا بتواند سودی حاصل خود نماید. هرچند در زمانی که شرایط کامل رقابتی در بازار موجود نباشد شرکت‌ها یا اشخاص نمیتوانند از بهره‌وری کامل برخوردار باشند.

Y

Y-share سهم وای

سهم وای Y-share به آن دسته از سهام در صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک گویند که حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری 500 هزار دلار است.
با وجود سرمایه‌گذاری سنگینی چون سهام وای از طرف سرمایه‌گذار، حق مدیریت پرتفوی و مبلغ ثابت کارمزد معمولا از سرمایه‌گذاران دریافت نمی‌شود. این سهام معمولا توسط اشخاص حقوقی بزرگ معامله می‌شود.

Yankee Bonds یا اوراق قرضه یانکی

اوراق قرضه یانکی Yankee Bonds به آن دسته از اوراق قرضه‌ای گویند که توسط بانک‌های خارج از ایالات متحده انتشار یافته و در داخل آمریکا بفروش می‌رسند.

مبنای ارزی این دسته از اوراق نیز دلار آمریکا می‌باشد. کشورهای خارجی معمولا در زمانی دست به انتشار این اوراق می‌زنند که نرخ بهره در امریکا پایین بوده و در نتیجه می‌توانند با احتساب پرداخت سود کمتری در طول عمر اوراق، آنرا را منتشر و به فروش برسانند.

Yankee Certificate of Deposit گواهی سپرده یانکی

گواهی سپرده یانکی Yankee Certificate of Deposit به آن دسته از گواهی سپرده‌هایی گویند که توسط بانک‌های خارج از ایالات متحده انتشار یافته و در داخل آمریکا بفروش می‌رسند.

مبنای ارزی این دسته از گواهی‌ها نیز دلار آمریکا می‌باشد. کشورهای خارجی معمولا در زمانی دست به انتشار این گواهی سپرده می‌زنند که نرخ بهره در امریکا پایین بوده و در نتیجه می‌توانند با احتساب پرداخت سود کمتری در طول عمر سپرده گواهی را منتشر و به فروش برسانند.

Yard یارد در بازارهای مالی

یارد Yard تکه کلامی کوتاه‌شده در بازارهاست و به معنای یک میلیارد واحد پولی است.

در بسیاری از مواقع این کلمه بجای کلمه میلیارد استفاده شده تا شنونده آن را در مکالمه با کلمه میلیون اشتباه نگیرد.

Yellow sheet برگه زرد

برگه زرد Yellow sheet تابلو اعلاناتی که در بازار بورس اوراق بهادار آمریکا قیمت‌های خرید و فروش سهام ارزان‌قیمت بازار را به روز رسانی کرده و اطلاع‌رسانی می‌کند.

Yield Elbow آرنج منحنی بازده

آرنج منحنی بازده یا Yield Elbow به نقطه ای از منحنی بازده گویند که بیانگر بالاترین نرخ سود در اقتصاد کشور را شاهد بوده است. این نقطه بالاترین نقطه نرخ بازده نیز می باشد.
منحنی بازده خود منحنی است که نمایانگر نرخ بازده با سررسیدهای مختلف است. این نرخ‌های بازده که در کنار یکدیگر منحنی بازده را ترسیم می‌کنند معمولا نرخ بازده اوراق قرضه دولتی با سررسیدهای مختلف هستند که تمامی آنها ریسک سرمایه‌گذاری یکسانی دارند.
این اوراق به نام اوراق بدون ریسک نیز شناخته شده و در محاسبات نیز بعنوان شاخص نرخ بدون ریسک از آنها استفاده می‌شود.
آرنج بازده معمولا در نقطه‌ای از بازده اتفاق می‌افتد که بازار درباره آینده اقتصاد (برای مثال افزایش تورم) نگرانی‌هایی داشته و بنابراین قیمت اوراق قرضه شاهد کاهش خواهد بود.

Yield یا بازده

بازده یا Yield به بازده سرمایه‌گذاری گویند که معمولا بصورت دوره‌ای یا در سررسید یا به هر دو صورت پرداخت می‌گردد و در قالب نرخ (درصد) سالانه اعلام می‌شود.

محاسبه بازده دارایی یا بازده سرمایه‌گذاری روش‌های متفاوتی دارد که فاکتورهای مختلفی از قبیل هزینه‌ها و زمان پرداخت آنها، سود و زمان دریافت آن، و نرخ تنزیل در محاسبه آن نقش مهمی ایفا می‌کنند.

Z

Z-bond یا اوراق قرضه زد

اوراق قرضه زد یا Z-bond در طبقه‌بندی و بازفروش تسهیلات مسکن (Collateralized debt obligation)، پایین‌ترین طبقه اعتباری در بازفروش این تسهیلات نام دارد.

پایین ترین طبقه بدین معناست که دارندگان اوراق قرضه هیچ پولی بابت اصل یا کوپن اوراق قرضه خود دریافت نمی‌کنند مگر آنکه دارندگان اوراق در طبقات بالاتر تمامی منافع خود از اوراق را (اصل یا کوپن اوراق) دریافت کرده باشند.

به عبارتی دارندگان این دسته از اوراق در پایین‌ترین اولویت در بازپرداخت منافع قرار دارند. اوراق قرضه زد همانند اوراق بدون کوپن (Zero-coupon bond) می‌باشند. در مواقعی که سود کوپن آنها بدلیل عدم پرداخت سود در اولویت بالاتر پرداخت نمی‌شوند کوپن‌ها با احتساب سود در سررسید پرداخت می‌گردد، یعنی در اکثر مواقع فقط در سررسید اصل و سود آن را دریافت می‌نمایند.

Z-share سهم زد

سهم زد Z-share به ان دسته از سهامی می‌گویند که کارکنان صندوق‌های مشترک سرمایه‌گذاری Mutual funds می‌توانند در خرید و فروش آنها برای خود فعال باشند. در بسیاری از مواقع صاحبان این صندوق‌ها نیز این سهام را به عنوان پاداش یا بخشی از بسته تشویقی کارمندان صندوق به آنها اعطا می‌کنند.

شایان ذکر است که این سهام مستثنی بوده و کارمندان صندوق اجازه مالکیت سهم از صندوق را دارا نیستند.

این سهام همانند مابقی سهام در صندوق با قیمت ارزش خالص روزانه قابل خرید یا فروش می‌باشند. در مواقعی که سود کوپن آنها بدلیل عدم پرداخت سود در اولویت بالاتر پرداخت نمی‌شوند کوپن‌ها با احتساب سود در سررسید پرداخت می‌گردد، یعنی در اکثر مواقع فقط در سررسید اصل و سود آن را دریافت می‌نمایند.

Z-trenche اولویت یا درجه اعتباری زد

اولویت یا درجه اعتباری زد Z-trenche در طبقه‌بندی ریسکی در راستای بازفروش تسهیلات مسکن (Collateralized debt obligation)، اولویت زد پایین‌ترین طبقه در بازفروش این تسهیلات نام دارد.

پایین‌ترین طبقه بدین معناست که دارندگان اوراق قرضه هیچ پولی بابت اصل یا کوپن اوراق قرضه خود دریافت نمی‌کنند مگر آنکه دارندگان اوراق در طبقات بالاتر تمامی منافع خود از اوراق را (اصل یا کوپن اوراق) دریافت کرده باشند.

به عبارتی دارندگان این دسته از اوراق در پایین‌ترین اولویت در بازپرداخت منافع قرار دارند. اولویت زد همانند اوراق بدون کوپن (Zero-coupon bond) می‌باشند. در مواقعی که سود کوپن آنها بدلیل عدم پرداخت سود در اولویت بالاتر پرداخت نمی‌شوند کوپن‌ها با احتساب سود در سررسید پرداخت می‌گردد، یعنی در اکثر مواقع فقط در سررسید اصل و سود آن را دریافت می‌نمایند.

Zacks lifecycle Index شاخص دوره ­ زندگی زکس

شاخص دوره ­ زندگی زکس Zacks lifecycle Index شامل فهرستی از شاخص‌های محاسبه شده برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری مختلف است.

این فهرست شامل سررسید‌های مختلف برای شاخص‌های مختلف بوده و این شاخص‌ها شامل صندوق‌ها و اوراق بهادار ایالات متحده، اوراق بهادار بین المللی و اوراق قرضه داخلی برخی کشور‌ها می‌باشد.

Zakat in Islam زکات چیست؟

زکات در اصطلاح عبارت است از صدقه‌اى که به اصل شرع و نه با نذر و قسم- واجب شده است.

زکات به حقى واجب در مال که رسیدن آن به حدّ نصاب شرط وجوب آن است؛ صدقه‌اى که در اصل به نصاب تعلّق گرفته؛ قدر معین ثابت در مال یا در ذمه براى حصول پاکی و رشد آن و اخراج بعض مال براى زیادت و نمو باقى مانده آن نیز تعریف شده است.

البته اختلاف در تعبیر ناشى از اختلاف در معناى شرعى زکات نیست؛ بلکه رویکرد همه تعریف‌هاى یاد شده کشف اجمالى معناى شرعى آن است.

با فرا رسیدن فصل برداشت محصولات کشاورزی جا دارد کشاورزان یک بار دیگر احکام زکات را مطالعه نمایند هر چند می دانم که همگی آنها به احکام خمس و زکات به خوبی آشنا هستند ولی با این حال توصیه می کنم یک بار دیگر احکام اشاره شده را دقیق تر مطالعه نمایند تا خدای نکرده این واجب الهی به زمین نماید به همین منظور وبلاگ کیخنان مطالبی در این خصوص جمع آوری نموده که انشاء الله مفید فایده باشد.

احکام زکات
آن هنگام که آیه زکات بر پیام آور وحی صلی الله علیه و آله نازل شد، به منادی فرمان داد تا میان مسلمانان ندا برآورد:

«أیّها المسلمون! زَکّوا أموالَکُم تُقبَلَ صَلَواتُکُم»(1)

«ای مسلمانان! زکات داراییهای خویش را بدهید تا نمازتان پذیره حق شود.»

این ندا، ندایی وحیانی بود بر ارزش و اهمیت زکات و همه آنچه مربوط به آن است در عرض زمین و در طول زمان.

آنچه ما در پی آورده ایم، احکام زکات طبق فتاوا و نظریات مرجع کم نظیر شیعه و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران، حضرت امام خمینی قدس سره است تا ما نیز بتوانیم به ندای آن وحیانی مرد لبیکی گفته باشیم.

چون هدفمان آشناییِ بیش تر با احکام زکات و دریافت کلی از آن بوده است و می خواسته ایم دراز دامن هم سخن نگفته باشیم، از یادکردِ فتاوا و نظریات مراجع بزرگوار دیگر پرهیخته ایم.

از این رو هر مقلّدی برای عمل به احکام زکات، نه فقط شایسته که بایسته است به فتاوا و نظریات مرجع تقلید خویش نیز مراجعه کند و سپس آنها را به کار گیرد.

موارد وجوب زکات

زکات بر نُه چیز واجب است:

اول: گندم؛

دوم: جو؛

سوم: خرما؛

چهارم: کشمش؛

پنجم: طلا؛

ششم: نقره؛

هفتم: شتر؛

هشتم: گاو؛

نهم: گوسفند.

اگر کسی مالک یکی از این نُه چیز باشد، با شرایطی که بعدا گفته می شود، باید مقداری را که معین شده به یکی از مصرفهایی که دستور داده اند برساند.

توضیح المسائل، مسئله 1853

تذکر: سُلْت که دانه ای است به نرمی گندم و خاصیت جو دارد خمس ندارد، ولی عَلْس که مثل گندم است و خوراک مردمان صنعا می باشد زکاتش بنا بر احتیاط واجب باید داده شود.توضیح المسائل، مسئله 1854

شرایط وجوب زکات

شرایط واجب شدن زکات بر دو نوعند:

الف) شرایط زکات دهندگان
کسانی که زکات بر آنان واجب است باید دارای شرایط زیر باشند:

1. بلوغ

بنابر این، بر افراد نابالغ زکات واجب نیست، و در مواردی که گذشتِ یک سال در پرداخت زکات شرط است، بلوغ از آغاز سال معتبر است، و در غیر آن موارد، انسان باید قبل از زمان تعلق گرفتن زکات بالغ باشد.تحریرالوسیله، ج 1، ص 312، احدُها

یادسپاری: اگر مالک گاو و گوسفند و شتر و طلا و نقره در بین سال بالغ شود، زکات بر او واجب نیست.توضیح المسائل، مسئله 1857

2. عقل

پس زکات بر کسی که مجنون است واجب نیست، و در مواردی که گذشتِ سال در پرداخت زکات شرط است باید در تمام سال عاقل باشد؛ و در غیر آن موارد، قبل از زمان تعلق زکات، داشتن عقل معتبر است.تحریرالوسیله، ج 1، ص 312، ثانیها

3. آزادی

بنابر این، بر کسی که بنده دیگری است زکات واجب نیست؛ اگر چه مالک شدن «بنده» را قبول داشته باشیم.تحریرالوسیله، ج 1، ص 312، ثالثها

4. مالکیت

پس بر مالی که بخشیده یا قرض داده شده، زکات واجب نیست، مگر بعد از پس گرفتن آنها.

همچنین در مالی که وصیت شده، زکات واجب نیست؛ مگر بعد از فوت وصیت کننده و قبول وصیت از سوی وصیت شونده؛ زیرا قبول وصیت در تحقق ملک برای شخصی که برایش وصیت شده بنا بر اقوا معتبر است.

تحریرالوسیله، ج 1، ص 312، رابعها

5. امکان تصرف کامل در مال

بنابر این در مال وقفی ـ اگر چه وقف خاص باشد ـ و اموال رهنی و مالی که به سرقت رفته، یا در زمین پنهان است و جای آن فراموش شده، یا گم شده است و همچنین مالی که در دریا افتاده و یا از غایبی به ارث رسیده و هنوز به دست وی یا وکیلش نرسیده و یا در مال قرضی، اگر چه امکان دریافت آن از بدهکار باشد، زکات واجب نیست.

تحریرالوسیله، ج 1، ص 313، خامسها

زکات در صورتی واجب می شود که مال به مقدار نصاب که بعدا گفته می شود برسد و مالک آن بالغ و عاقل و آزاد باشد و بتواند در آن مال تصرف کند.

توضیح المسائل، مسئله 1855

یادسپاری: در مواردی که گذشتِ سال در پرداخت زکات شرط است باید امکان تصرف کامل در تمام دوازده ماه باشد.

بنابر این، اگر امکان تصرف کامل در بین سال پیدا شود و سپس [بعد از مدتی] از بین برود، آن سال به حساب نمی آید و احتیاج به سال جدید دارد. در آن مواردی که گذشتن سال معتبر نیست، امکان تصرف کامل در زمان تعلق زکات محل تأمل و اشکال است، اگر چه اقوا آن است که آن را معتبر بدانیم.تحریرالوسیله ج 1، ص 313، م 3

ب) شرایط موارد زکات
اول: شرایط زکات غلات

برای زکات غلات (گندم، جو، خرما و کشمش) دو شرط وجود دارد:
1. مالک بودن زراعت ـ اگر از زراعت است ـ یا انتقال زراعت یا محصول (با درخت یا بدون آن) در ملک شخص، قبل از تعلق زکات.تحریرالوسیله، ج 1، ص 326، الامر الثانی

2. رسیدن به مقدار نصاب. زکات گندم و جو و خرما و کشمش وقتی واجب می شود که به مقدار نصاب برسند و نصاب آنها 288 من تبریز و 45 مثقال کم است که 207/847 کیلو گرم می شود.توضیح المسائل، مسئله 1864

یادسپاری: زکات گندم و جو وقتی واجب می شود که به آنها گندم و جو گفته شود. و زکات کشمش بنابر احتیاط وقتی واجب می شود که غوره است و موقعی هم که خرما قدری خشک شد که به آن تمر می گویند زکات آن واجب می شود، ولی وقت دادن زکات در گندم و جو موقع خرمن شدن و جدا کردن کاه آنها و در خرما و کشمش موقعی است که خشک شده باشند.توضیح المسائل، مسئله 1858

دوم: شرایط زکات طلا و نقره
برای زکات طلا و نقره سه شرط وجود دارد:

1. مسکوک بودن.

زکات طلا و نقره در صورتی واجب می شود که آن را سکه زده باشند و معامله با آن رواج داشته باشد، و اگر سکه آن از بین هم رفته باشد، باید زکات آن را بدهند.توضیح المسائل، مسئله 1899

یادسپاری: طلا و نقره سکه داری که زنها برای زینت به کار می برند، زکات ندارد.

توضیح المسائل، مسئله 1900

2. گذشتِ سال.

بعد از آنکه انسان دوازده ماه مالکِ... طلا و نقره بود باید زکات آن را بدهد، ولی از اول ماه دوازدهم نمی تواند طوری در مال تصرف کند که مال از بین برود و اگر تصرف کند ضامن است، و چنانچه در ماه دوازدهم بدون اختیارِ او بعضی از شرطهای زکات از بین برود زکات بر او واجب نیست.توضیح المسائل، مسئله 1856

3. رسیدن به مقدار نصاب.

زکات طلا و نقره وقتی واجب می شود که به مقدار نصاب برسند.

نصاب طلا

طلا دو نصاب دارد: نصاب اول آن بیست مثقال شرعی است که هر مثقال آن 18 نخود است.

پس وقتی طلا به بیست مثقال شرعی که پانزده مثقال معمولی است برسد، اگر شرایط دیگر را هم که گفته شده داشته باشد، انسان باید چهل یک آن را که نُه نخود می شود از بابت زکات بدهد و اگر به این مقدار نرسد زکات آن واجب نیست.

نصاب دوم آن چهار مثقال شرعی است که سه مثقال معمولی می شود؛ یعنی اگر سه مثقال به پانزده مثقال اضافه شود؛ باید زکات تمام 18 مثقال را از قرار چهل یک بدهد و زیادی آن زکات ندارد. همچنین است هر چه بالا رود؛ یعنی اگر سه مثقال اضافه شود، باید زکات تمام آنها را بدهد و اگر کم تر اضافه شود مقداری که اضافه شده زکات ندارد.توضیح المسائل، مسئله 1896

نصاب نقره

نقره دو نصاب دارد: نصاب اول آن 105 مثقال معمولی است که اگر نقره به 105 مثقال برسد و شرایط دیگر را هم که گفته شد داشته باشد، انسان باید چهل یک آن را که 2 مثقال و 15 نخود است از بابت زکات بدهد و اگر به این مقدار نرسد زکات آن واجب نیست.

نصاب دوم آن 21 مثقال است؛ یعنی اگر 21 مثقال به 105 مثقال اضافه شود، باید زکات تمام 126 مثقال را به طوری که گفته شد بدهد. و اگر کمتر از 21 مثقال اضافه شود، فقط باید زکات 105 مثقال آن را بدهد و زیادی آن زکات ندارد. همچنین است هر چه بالا رود؛ یعنی اگر 21 مثقال اضافه شود، باید زکات تمام آنها را بدهد، و اگر کم تر اضافه شود مقداری که اضافه شده و کم تر از 21 مثقال است زکات ندارد.

بنابر این اگر انسان چهل یک هر چه طلا و نقره دارد را بدهد، زکاتی را که بر او واجب بوده داده و گاهی هم بیش تر از مقدار واجب داده است؛ مثلاً کسی که 110 مثقال نقره دارد، اگر چهل یک آن را بدهد، زکات 105 مثقال آن را که واجب بوده داده و مقداری هم برای 5 مثقال آن داده که واجب نبوده است.توضیح المسائل، مسئله 1897

زکات سکه طلا
1. آیا زکات به سکه های طلایی که به عنوان هدیه به شخصی داده اند تعلق می گیرد و در صورت تعلق گرفتن به چه کسی باید داد، مثلاً می شود به حساب جبهه جنگ یا دولت واریز کرد؟ آیا زکات سالهای گذشته را نیز باید داد یا نه؟

باسمه تعالی ـ اگر شرایط وجوب زکات در آن جمع باشد و به حدّ نصاب برسد زکات دارد. و تا نصاب باقی است، برای هر سال جداگانه زکات دارد و صرف آن برای جبهه مانع ندارد.

استفتائات، ج 1، ص 340، س 3

2. جوانی هستم که به واسطه بیماری مادر زادی قادر به حرکت نمی باشم و با برادرها و خواهر و مادرم زندگی می کنم. در حدود یک سال است که پول خود را سکه طلا خریده تا وقت گران شدن طلا، آن را بفروشم و از این طریق کاری کرده باشم. شنیده ام این عمل طبق شرع اسلام نبوده و داشتن طلا برای مرد صحیح نیست، لطفا مرا راهنمایی فرمایید.

باسمه تعالی ـ اشکال ندارد، ولی اگر یک سال طلای سکه دار باقی بماند و به حد نصاب باشد علاوه بر خمس درآمد، زکات هم واجب است به شرط آنکه پس از ادای خمس واجب، نصاب باقی باشد.استفتائات، ج 1، ص 341، س 4

سوم: شرایط زکات دام

برای زکات دام (شتر و گاو و گوسفند) چهار شرط وجود دارد:

1. گذشتِ سال

بعد از آن که انسان دوازده ماه مالک گاو و گوسفند و شتر... بود باید زکات آن را بدهد. ولی از اول ماه دوازدهم نمی تواند طوری در مال تصرف کند که مال از بین برود و اگر تصرف کند ضامن است. و چنانچه در ماه دوازدهم بدون اختیارِ او، بعضی از شرطهای زکات از بین برود زکات بر او واجب نیست.توضیح المسائل، مسئله 1856

2. چریدن

یعنی آن که دام در تمام سال از علف بیابان بچرد؛ پس اگر تمام سال یا مقداری از آن را از علف چیده شده، یا از زراعتی که ملک مالک یا ملک کس دیگر است بچرد زکات ندارد.

ولی اگر در تمام سال یک روز یا دو روز از علف مالک بخورد، بنابر احتیاط زکات آن واجب می باشد.با استفاده از: توضیح المسائل، مسئله 1908

3. بی کار بودن حیوان

یعنی آن که حیوان در تمام سال بی کار باشد و اگر در تمام سال یکی دو روز کار کرده باشد، زکات آن واجب است.با استفاده از: توضیح المسائل، مسئله 1908

4. رسیدن به مقدار نصاب

زکات شتر و گاو و گوسفند وقتی واجب می شود که تعداد آنها به حد نصاب برسند که در زیر به آنها اشاره می کنیم.

نصاب شتر

شتر دوازده نصاب دارد:

اول. پنج شتر و زکات آن یک گوسفند است و تا شماره شتر به این مقدار نرسد زکات ندارد؛

دوم. ده شتر و زکات آن دو گوسفند است؛

سوم. پانزده شتر و زکات آن سه گوسفند است؛

چهارم. بیست شتر و زکات آن چهار گوسفند است؛

پنجم. بیست و پنج شتر و زکات آن پنج گوسفند است؛

ششم. بیست و شش شتر و زکات آن یک شتر است که داخل سال دوم شده باشد؛

هفتم. سی و شش شتر و زکات آن یک شتر است که داخل سال سوم شده باشد؛

هشتم. چهل و شش شتر و زکات آن یک شتر است که داخل سال چهارم شده باشد؛

نهم: شصت و یک شتر و زکات آن یک شتر است که داخل سال پنجم شده باشد؛

دهم: هفتاد و شش شتر و زکات آن دو شتر است که داخل سال سوم شده باشد؛

یازدهم: نود و یک شتر و زکات آن دو شتر است که داخل سال چهارم شده باشد؛

دوازدهم: صد و بیست و یک شتر و بالاتر از آن است که باید یا چهل تا چهل تا حساب کند و برای هر چهل تا یک شتر بدهد که داخل سال سوم شده باشد، یا پنجاه تا پنجاه تا حساب کند و برای هر پنجاه تا یک شتر بدهد که داخل سال چهارم شده باشد و یا با چهل و پنجاه حساب کند ولی در هر صورت باید طوری حساب کند که چیزی باقی نماند؛ یا اگر چیزی باقی می ماند، از نُه تا بیش تر نباشد؛ مثلاً اگر 140 شتر دارد، باید برای صد تا، دو شتر که داخل سال چهارم شده و برای چهل تا، یک شتر ماده ای که داخل سال سوم شده باشد، بدهد.

یادسپاری: زکات مابین دو نصاب واجب نیست؛ پس اگر شماره شترهایی که دارد از نصاب اول که پنج است بگذرد، تا به نصاب دوم که ده تا است نرسیده فقط باید زکات پنج تای آن را بدهد، و همچنین است در نصابهای بعد.توضیح المسائل، مسئله 1911

اگر انسان برای شتر و گاو و گوسفند خود چراگاهی را که کسی نکاشته بخرد، یا اجاره کند، یا برای چراندن در آن باج بدهد، باید زکات را بدهد.توضیح المسائل، مسئله 1909

نصاب گاو

گاو دو نصاب دارد: نصاب اول آن، سی تا است که وقتی شماره گاو به سی رسید، اگر شرایطی را که گفته شد داشته باشد، انسان باید یک گوساله که داخل سال دوم شده را از بابت زکات بدهد.

نصاب دوم آن چهل است و زکات آن یک گوساله ماده است که داخل سال سوم شده باشد.

زکات مابین سی و چهل واجب نیست؛ مثلاً کسی که سی و نه گاو دارد فقط باید زکات سی تای آنها را بدهد.

نیز اگر از چهل گاو زیادتر داشته باشد تا به شصت نرسیده، فقط باید زکات چهل تای آن را بدهد. و بعد از آنکه به شصت رسید، چون دو برابر نصاب اول را دارد، باید دو گوساله که داخل سال دوم شده باشد بدهد.

همچنین هر چه بالا رود، باید آن را به دستوری که گفته شد بدهد؛ ولی باید طوری حساب کند که چیزی باقی نماند، یا اگر چیزی باقی می ماند از نُه تا بیش تر نباشد؛ مثلاً اگر هفتاد گاو دارد باید به حساب سی و چهل حساب کند و برای سی تای آن زکات سی تا و برای چهل تای آن زکات چهل تا را بدهد؛ چون اگر به حساب سی تا حساب کند ده تا زکات نداده می ماند.توضیح المسائل، مسئله 1912

نصاب گوسفند

گوسفند پنج نصاب دارد:

اول: چهل و زکات آن یک گوسفند است و تا گوسفند به چهل نرسد زکات ندارد؛

دوم: صد و بیست و یک و زکات آن دو گوسفند است؛

سوم: دویست و یک و زکات آن سه گوسفند است؛

چهارم: سیصد و یک و زکات آن بنابر احتیاط واجب چهار گوسفند است؛

پنجم: چهارصد و بالاتر که باید آنها را صد تا صد تا حساب کند و برای هر صد تا یک گوسفند بدهد.

لازم نیست زکات را از خود گوسفندها بدهد، بلکه اگر گوسفند دیگری بدهد، یا مطابق قیمت گوسفند پول بدهد کافی است. ولی اگر بخواهد جنس دیگر بدهد، در صورتی بی اشکال است که برای فقرا بهتر باشد؛ اگر چه لازم نیست.

توضیح المسائل، مسئله 1913

یادسپاری: زکات مابین دو نصاب واجب نیست؛ پس اگر شماره گوسفندهای کسی از نصاب اول که چهل است بیش تر باشد تا به نصاب دوم که صد و بیست و یک است نرسیده، فقط باید زکات چهل تای آن را بدهد و زیادی آن زکات ندارد و همچنین است در نصابهای بعد.توضیح المسائل، مسئله 1914

مصرف زکات؛ انسان می تواند زکات را در هشت مورد مصرف کند:
اول: فقیر. و آن کسی است که مخارج سال خود و عیالاتش را ندارد، و کسی که صنعت یا ملک یا سرمایه ای دارد که می تواند مخارج سال خود را بگذراند فقیر نیست.

دوم: مسکین. و آن کسی است که از فقیر سخت تر می گذراند.

سوم: کسی که از طرف امام علیه السلام یا نایب امام مأمور است که زکات را جمع و نگهداری نماید و به حساب آن رسیدگی کند و آن را به امام علیه السلام یا نایب امام یا فقرا برساند.

چهارم: کافرهایی که اگر زکات به آنان بدهند به دین اسلام مایل می شوند، یا در جنگ به مسلمانان کمک می کنند.

پنجم: خریداری بنده ها و آزاد کردن آنان.

ششم: بدهکاری که نمی تواند قرض خود را بدهد.

هفتم: سبیل الله. یعنی کاری که مانند ساختن مسجد منفعت عمومی دینی دارد، یا مثل ساختن پل و اصلاح راه که نفعش به عموم مسلمانان می رسد و آنچه برای اسلام نفع داشته باشد.

هشتم: ابن السبیل. یعنی مسافری که در سفر درمانده شده است.

توضیح المسائل، م 1925

توضیحات
1. احتیاط واجب آن است که فقیر و مسکین بیش تر از مخارج سال خود و عیالاتش را از زکات نگیرد؛ و اگر مقداری پول یا جنس دارد، فقط به اندازه کسری مخارج یک سالش زکات بگیرد.توضیح المسائل، م 1926

2. صنعتگر یا مالک یا تاجری که درآمد او از مخارج سالش کم تر است، می تواند برای کسری مخارجش زکات بگیرد؛ و لازم نیست ابزار کار یا ملک یا سرمایه خود را به مصرف مخارج برساند.توضیح المسائل، م 1928

3. چیزی را که انسان بابت زکات به فقیر می دهد لازم نیست به او بگوید که زکات است. بلکه اگر فقیر خجالت بکشد، مستحب است به طوری که دروغ نشود به اسم پیشکش بدهد؛ ولی باید قصد زکات نماید.توضیح المسائل، م 1935

4. کسی که بدهکار است و نمی تواند بدهی خود را بدهد، اگر چه مخارج سال خود را داشته باشد، می تواند برای دادن قرض خود زکات بگیرد. ولی باید مالی را که قرض کرده در معصیت خرج نکرده باشد، یا اگر در معصیت خرج کرده، از آن معصیت توبه کرده باشد؛ که در این صورت از سهم فقرا می شود به او داد.توضیح المسائل، م 1937

5. مسافری که خرجی او تمام شده، یا مَرکبش از کار افتاده، چنانچه سفر او سفر معصیت نباشد و نتواند با قرض کردن یا فروختن چیزی خود را به مقصد برساند، اگر چه در وطن خود فقیر نباشد می تواند زکات بگیرد.

ولی اگر بتواند در جای دیگر با قرض کردن یا فروختن چیزی مخارج سفر خود را فراهم کند، فقط به مقداری که به آنجا برسد می تواند زکات بگیرد.توضیح المسائل، م 1940

مصرف زکات به وسیله خود انسان
آیا شخص مُکلّف می تواند خودش حساب خمس و زکاتش را بکند و طبق مصارفی که در رساله ذکر شده است به مصرف برساند؟

باسمه تعالی ـ در زکات مانع ندارد، ولی در خمس باید اجازه بگیرد.استفتاء

شرایط مستحقان زکات
مستحقان یا گیرندگان زکات باید واجد شرایط زیر باشند:

اول: کسی که زکات می گیرد باید شیعه دوازده امامی باشد و اگر از راه شرعی شیعه بودن کسی ثابت شود و به او زکات بدهد و زکات تلف شود بعد معلوم شود شیعه نبوده لازم نیست دوباره زکات بدهد.توضیح المسائل، م 1942

دوم: به کسی که معصیت کبیره را آشکارا به جا می آورد، احتیاط واجب آن است که زکات ندهند.توضیح المسائل، م 1946

سوم: انسان نمی تواند مخارج کسانی را که مثل اولاد خرجشان بر او واجب است از زکات بدهد، ولی دیگران می توانند به آنان زکات بدهند.توضیح المسائل، م 1948

چهارم: سید نمی تواند از غیر سید زکات بگیرد، ولی اگر خمس و سایر وجوهات کفایت مخارج او را نکند و از گرفتن زکات ناچار باشد، می تواند از غیر سید زکات بگیرد. ولی احتیاط واجب آن است که اگر ممکن باشد فقط به مقداری که برای مخارج روزانه اش ناچار است، بگیرد.توضیح المسائل، م 1955

یادآوری

1. به فقیری که گدایی می کند می شود زکات داد، ولی به کسی که زکات را در معصیت مصرف می کند، نمی شود زکات داد.توضیح المسائل، م 1945

2. اگر انسان زکات را به پسرش بدهد که خرج زن و نوکر و کُلفت خود نماید، اشکال ندارد.توضیح المسائل، م 1949

3. به کسی که بدهکار است و نمی تواند بدهی خود را بدهد، اگر چه مخارج او بر انسان واجب باشد می شود زکات داد.

ولی اگر زن برای خرجی خودش قرض کرده باشد شوهر نمی تواند بدهی او را از زکات بدهد، بلکه اگر کس دیگری هم که مخارج او بر انسان واجب است برای خرجی خود قرض کند احتیاط واجب آن است که بدهی او را از زکات ندهد.توضیح المسائل، م 1947

4. اگر پسر به کتابهای علمی دینی احتیاج داشته باشد، پدر می تواند برای خریدن آنها به او زکات بدهد.توضیح المسائل، م 1950

5. پدر می تواند به پسرش زکات بدهد که برای خود زن بگیرد؛ پسر هم می تواند برای آنکه پدرش زند بگیرد زکات خود را به او بدهد.توضیح المسائل، م 1951

6. به کسی که معلوم نیست سید است یا نه، می شود زکات داد.

توضیح المسائل، م 1956

زمان پرداخت زکات
1. موقعی که گندم و جو را از کاه جدا می کنند و موقع خشک شدن خرما و انگور، انسان باید زکات آنها را به فقیر بدهد؛ یا از مال خود جدا کند.

زکات طلا و نقره و گاو و گوسفند و شتر را بعد از تمام شدن ماه دوازدهم باید به فقیر بدهد، یا از مال خود جدا نماید. ولی بعد از جدا کردن اگر منتظر فقیر معیّنی باشد، یا بخواهد به فقیری بدهد که از جهتی برتری دارد می تواند زکات را به انتظار او و لو تا چند ماه نگه دارد.توضیح المسائل، م 1961

2. بعد از جدا کردن زکات لازم نیست فورا آن را به مستحق بدهد، ولی اگر به کسی که می شود زکات داد دسترسی دارد احتیاط مستحب آن است که دادن زکات را تأخیر نیندازد.توضیح المسائل، م 1962

3. کسی که می تواند زکات را به مستحق برساند، اگر ندهد و به واسطه کوتاهی او از بین برود، باید عوض آن را بدهد.توضیح المسائل، م 1963

4. کسی که می تواند زکات را به مستحق برساند، اگر زکات را ندهد و بدون آنکه در نگهداری آن کوتاهی کند از بین برود، چنانچه دادن زکات را به قدری تأخیر انداخته که نمی گویند فورا داده است، باید عوض آن را بدهد و اگر به این مقدار تأخیر نینداخته، مثلاً دو سه ساعت تأخیر انداخته و در همان دو سه ساعت تلف شده، در صورتی که مستحق حاضر نبوده چیزی بر او واجب نیست و اگر مستحق حاضر بوده، بنا بر احتیاط واجب باید عوض آن را بدهد.توضیح المسائل، م 1964

مسائل متفرقه زکات
1. اگر زکات را از خود مال کنار بگذارد، می تواند در بقیه آن تصرف کند. و اگر از مال دیگرش کنار بگذارد، می تواند در تمام مال تصرف نماید.توضیح المسائل، م 1965

2. انسان نمی تواند زکات را که کنار گذاشته برای خود بردارد و چیز دیگری به جای آن بگذارد.توضیح المسائل، م 1966

3. اگر از زکاتی که کنار گذاشته منفعتی ببرد، مثلاً گوسفندی که برای زکات گذاشته برّه بیاورد، مال فقیر است.توضیح المسائل، م 1967

4. اجرتِ وزن کردن و پیمانه نمودن گندم و جو و کشمش و خرمایی که برای زکات می دهد با خود اوست.توضیح المسائل، م 1977

5. اگر شک کند زکاتی را که بر او واجب بوده داده یا نه؛ باید زکات را بدهد، هر چند شک او برای زکاتِ سالهای پیش باشد.توضیح المسائل، م 1980

6. انسان می تواند از زکات، قرآن یا کتاب دینی یا کتاب دعا بخرد و وقف نماید، اگر چه بر اولاد خود و بر کسانی وقف کند که خرج آنان بر او واجب است و نیز می تواند تولیت وقف را برای خود یا اولاد خود قرار دهد.توضیح المسائل، م 1982

7. کسی که مشغول تحصیل علم است و اگر تحصیل نکند می تواند برای معاش خود کسب کند؛ چنانچه تحصیل آن علم، واجب یا مستحب باشد می شود به او زکات داد. و اگر تحصیل آن علم واجب یا مستحب نباشد، زکات دادن به او اشکال دارد.

توضیح المسائل، م 1990

نکته اخلاقی: بهتر است زکات را آشکار و صدقه مستحبی را مخفی بدهند.

توضیح المسائل، م 1974

نیت زکات
انسان باید زکات را به قصد قربت؛ یعنی برای انجام فرمان خداوند عالم بدهد و در نیت معین کند که آنچه را می دهد زکات مال است، یا زکات فطره؛ ولی اگر مثلاً زکات گندم و جو بر او واجب باشد، لازم نیست معین کند چیزی را که می دهد زکات گندم است یا زکات جو.توضیح المسائل، م 1957

گرفتن وکیل برای پرداخت زکات
اگر کسی را وکیل کند که زکات مال او را بدهد، چنانچه وکیل وقتی که زکات را به فقیر می دهد، از طرف مالک نیّت زکات کند کافی است. توضیح المسائل، م 1959

پولی را که برای وجوه شرعیه جدا و تعیین شده جآیاج می توان آن را مصرف نمود یا با پول دیگری عوض کرد؟
باسمه تعالی ـ مانع ندارد و به جدا کردن تعیین نمی شود، مگر در زکات که با جدا کردن متعین می شود و نباید در آن تصرف کرد.استفتائات، ج 1، ص 344، س 16

1 ـ وسائل الشیعه، ج 6، ص 3.

پدیدآورنده: عین ـ کوثر

Zaraba method روش زارابا

روش زارابا Zaraba method روشی برای تطبیق دستورهای خرید با دستورهای فروش در بازارهای سرمایه بخصوص بازارهای اوراق سهام بهادار Stock exchange می‌باشد.

دستورهای خرید یا فروش خریداران و فروشندگان به ترتیب قیمت و زمان دستور معامله برای طرف مقابل قابل معامله می‌باشد. بدین ترتیب که پایین‌ترین قیمت خرید با بالاترین قیمت فروش در زمان واحد تطبیق پیدا کرده و چنانچه قیمت‌ها عرضه و تقاضا یکسان باشد معامله انجام می‌شود.

چنانچه قیمت‌ها خرید یکسانی در بین متقاضیان سهم وجود داشته باشد اولویت زمانی ترتیب اثر داده شده و دستور خرید اولین خریدار در صف اعمال می‌شود.

با انجام عملیات معامله دستورهای خرید و فروش انجام شده از دستور کار خارج شده و معامله بعدی (با لحاظ نزدیکترین قیمت) در صف انجام می‌شود. این روش معامله که در بورس اوراق بهادار تهران نیز استفاده می‌شود ریشه در معاملات ژاپنی دارد.

Zero Basis Risk Swap زبرا

زبرا Zero Basis Risk Swap قرارداد مبادله یا سوآپ (Swap Agreement) ایست مابین شهرداری‌ها و موسسات مالی بر اساس نرخ سود مرجع که معمولا LIBOR می‌باشد. در این قرارداد‌ها شهرداری‌ها با پرداخت نرخ سود ثابت دریافت‌کننده نرخ سود متغییر خواهند بود.

این نرخ سود متغییر نرخ سودی است که شهرداری متقبل به پرداخت آن به دارندگان اوراق قرضه خود می‌باشد. بدین صورت شهرداری‌ها با پرداخت نرخ سود ثابت ریسک تغییرات در نرخ سود پرداختی خود را به موسسات مالی منتقل می‌کنند.

Zero Cost Collar یقه بدون هزینه

یقه بدون هزینه Zero Cost Collar یقه بی‌هزینه به ابزاری برای نگاهداری اوراق بهادار گفته می‌شود که با آمیختن مشتقات دیگر باعث عدم دریافت سود و از طرفی متضرر نشدن دارنده اوراق بهادار می‌شود.

در این روش دارنده اوراق بهادار با خرید سقف و فروش کف باعث قفل کردن نوسان اوراق بهادار شده و با بالا رفتن قیمت فراتر از سقف خاصی سودی مازاد دریافت نکرده و با نزول قیمت بیشتر از کف خاصی بیشتر متضرر نمی‌شود.

با استفاده از این روش درامد حاصل از فروش کف، صرف خرید سقف شده و بدین صورت دارنده اوراق هزینه‌ای متقبل نخواهد شد.
یکی از روش‌های استفاده از این مشتق ترکیبی خرید مشتق کال (Call option) و فروش مشتق پوت (Put option) باعث ایجاد محدودیتی برای نوسان قیمت خواهد بود.

Zero Prepayment Assumption فرضه بازپرداخت صفر

فرضه بازپرداخت صفر، بازپرداخت در سررسید، یا بازپرداخت بدون تاخیر Zero Prepayment Assumption لحاظ این فرضیه که اصل و سود پول توسط بدهکار در سررسید و در موقع مقرر پرداخت پرداخت شده و باعث قسط بندی مجدد نخواهد شد.

لحاظ این فرضیه در محاسبات و ارزیابی پروژه‌ها بسیار مهم تلقی شده چراکه این فرضیه خود می‌تواند پایه بسیاری از فرضیه‌های پیچیده‌تر در محاسبات خواهد بود.

Zero balance account یا حساب با مانده صفر

حساب با مانده صفر Zero balance account به حساب‌های جاری گفته می‌شود که به محض ورود وجوه به آن حساب بصورت اتوماتیک چکی به اندازه مبلغ حساب صادر شده و مانده حساب را مجددا صفر می‌کند.

این حساب توسط بسیاری از شرکت‌ها و مشتریان حقوقی بانک مورد استفاده بوده و هدف از آن مدیریت بهینه وجوه نقد حساب جاری می‌باشد.

از آنجایی که شرکت‌های بازرگانی و تجاری بزرگ حساب‌های جاری متعددی دارند که هر کدام می‌تواند مربوط به یکی از مشتریان شرکت باشد، هدف از استفاده این ابزار انتقال همه این وجوه به یک حساب خاص و واحد می‌باشد.

در این صورت شرکت می‌تواند تنها با استفاده از یک حساب جاری (که دریافت‌کننده وجوه سایر حساب‌ها است) تمامی وجوه در گردش را مدیریت نماید.

Zero layoff policy سیاست نرخ اخراج صفر

سیاست نرخ اخراج صفر Zero layoff policy برخی از شرکت‌ها با استفاده از سیاست نرخ اخراج صفر این مسئولیت را تقبل می‌کنند که با تغییر شرایط اقتصادی مانند رکور اقتصادی هیچ یک از کارمندان خود را اخراج نکنند.

این سیاست شامل استخراج بدلایل عملکرد نا‌مطلوب کارمندان نمی‌باشد و نهاد این حق را برای خود محفوظ می‌دارد که با لحاظ عملکرد نا مطلوب کارمندان آنها را از شرکت اخراج نماید.

Zero-Based Budgeting بودجه ریزی مبتنی بر نیاز

بودجه ریزی مبتنی بر نیاز Zero-Based Budgeting به روشی از بودجه‌ریزی گویند که بودجه در مراحل مختلف پرداخت فقط و فقط بر حسب هزینه‌های قابل پیش‌بینی محاسبه شده و به مبلغ پرداختی مراحل قبلی مرتبط نمی‌باشد.

عملیات بودجه‌ریزی در این روش بسیار دقیق و با توجه به جزییات در هزینه‌ها انجام می‌شود و در پروژه‌های بزرگ این روند بسیار طولانی است.

Zero-Bound Interest Rate نرخ بهره در محدوده صفر

نرخ بهره در محدوده صفر Zero-Bound Interest Rate نرخ بهره در محدوده صفر به کمترین نرخ بهره تعیین شده توسط بانک مرکزی گویند.

در تعیین سیاست‌های پولی، استفاده از نرخ صفر درصد بمعنای استفاده از روش‌های جایگزین در بکارگیری ابزار محرک اقتصادی است چراکه نرخ صفر درصد به این معناست که بانک مرکزی دیگر قادر نخواهد بود تا با کاهش نرخ بهره رشد اقتصادی را فعال سازد. با کاهش نرخ بهره قدرت تاثیر سیاست‌های پولی کاهش می‌یابد.

Zero-Bound در محدوده صفر

در محدوده صفر Zero-Bound به شرایطی گفته می‌شود که بانک مرکزی ایالات متحده نرخ بهره کوتاه مدت را به صفر یا نزدیک به صفر کاهش داده و در این شرایط ابزار جدیدی بعنوان محرک‌های اقتصادی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

همچنین در محدوده صفر به سهامی گفته می‌شود که روند نزولی در پی داشته و انتظار می‌رود تا قیمت آن به صفر نزدیک شود.

Zero-Coupon Convertible Bonds یا اوراق قرضه بدون کوپن قابل تبدیل

اوراق قرضه بدون کوپن قابل تبدیل یا Zero-Coupon Convertible Bonds به ابزار با درآمد ثابتی گویند که ترکیبی از اوراق بدون کوپن و اوراق قابل تبدیل می‌باشند. این اوراق قرضه سود کوپن نداشته و تنها در سررسید سود انباشته و اصل پول پرداخته می‌شود.

به عبارت دیگر؛ اوراق قرضه بدون کوپن به اوراق قرضه‌ای گویند که تا سررسید سود پرداختی در قالب کوپن نداشته و سود آن با توجه به تنزیل قیمت اسمی آن است. بدین صورت که در زمان انتشار قیمت آن کمتر از قیمت اسمی بوده و در سررسید قیمت اسمی آن پرداخت میشود و این تفاوت قیمت سود آن محسوب می‌شود.

قیمت این اوراق قرضه در زمان خرید ارزش فعلی آن بوده که با توجه به نرخ سود بازار تنزیل شده است.

خاصیت قابل تبدیل آن بمعنای قابل تبدیل بودن آن به سهام عادی و با قیمت تعیین شده از قبل می‌باشد. از بعد بازده اوراق بدون کوپن و اوراق قابل تبدیل تا حدی متضاد یکدیگر عمل می‌کنند.

اوراق بدون کوپن بدلیل عدم پرداخت سود دوره‌ای بازده بیشتری نسبت به بقیه اوراق داشته و اوراق قابل تبدیل به دلیل مزایای قابل تبدیل بودن آن بازده کمتری نسبت به بقیه اوراق دارد. بدین دلیل بازده تقریبی این اوراق تقریبا نزدیک به بقیه اوراق قرضه می‌باشد.

Zero-Coupon Convertible بدون کوپن قابل تبدیل

بدون کوپن قابل تبدیل Zero-Coupon Convertible به ابزار با درآمد ثابتی گویند که ترکیبی از اوراق بدون کوپن و اوراق قابل تبدیل می‌باشند.

این اوراق سود کوپن نداشته و تنها در سررسید سود انباشته و اصل پول پرداخته می‌شود. اوراق قرضه بدون کوپن به اوراق قرضه‌ای گویند که تا سررسید سود پرداختی در قالب کوپن نداشته و سود آن با توجه به تنزیل قیمت اسمی آن است.

بدین صورت که در زمان انتشار قیمت آن کمتر از قیمت اسمی بوده و در سررسید قیمت اسمی آن پرداخت می‌شود و این تفاوت قیمت سود آن محسوب می‌شود. قیمت در زمان خرید ارزش فعلی آن بوده که با توجه به نرخ سود بازار تنزیل شده است. خاصیت قابل تبدیل آن بمعنای قابل تبدیل بودن آن به سهام عادی و با قیمت تعیین شده از قبل می‌باشد.

از بعد بازده، اوراق بدون کوپن و اوراق قابل تبدیل تا حدی متضاد یکدیگر عمل می‌کنند. اوراق بدون کوپن بدلیل عدم پرداخت سود دوره‌ای بازده بیشتری نسبت به بقیه اوراق داشته و اوراق قابل تبدیل به دلیل مزایای قابل تبدیل بودن آن بازده کمتری نسبت به بقیه اوراق دارد. بدین دلیل بازده تقریبی این اوراق تقریبا نزدیک به بقیه اوراق قرضه می‌باشد.

Zero-Coupon Mortgage تسهیلات مسکن با بازپرداخت در سررسید

تسهیلات مسکن با بازپرداخت در سررسید Zero-Coupon Mortgage به نوعی از اوراق قرضه تجاری یا صنعتی گویند که پرداخت سود و اصل آن در سررسید خواهد بود. آز انجایی که این ابزار بدون سود کوپن بوده و سود فقط در سررسید پرداخت می‌شود، این سود بصورت انباشته و مرکبی در سررسید پرداخت می‌شود.

یکی از موارد استفاده از این اوراق در پروژه‌های بزرگ بخصوص پروژه‌های انبوه سازی مسکن یا پروژه‌های تجاری است که امکان بازپرداخت تا زمان تکمیل و فروش پروژه برای دریافت‌کنندگان اعتبار مهیا نخواهد شد.

Zero-Gap Condition وضعیت سررسید یکسان

وضعیت سررسید یکسان Zero-Gap Condition به وضعیتی گفته می‌شود که دارایی‌ها و بدهی‌های تحت تاثیر نرخ بهره سررسید یکسانی دارند. به عبارتی مقدار تغییر دارایی‌ها و بدهی‌ها با توجه به وزن آنها به یکدیگر با تغییر نرخ بهره یکسان باشد.

با تغییر نرخ بهره موسسات مالی در معرض ریسک قرار گرفته و این امکان وجود دارد که با تغییر نرخ بهره تغییر در دارایی‌ها و بدهی‌ها بطور یکسان انجان نپذیرد.

برای مثال از آنجایی که در ترازنامه مقدار دارایی همیشه بیشتر از بدهی می‌باشد (سرمایه + بدهی = دارایی)، افزایش نرخ بهره تاثیر بیشتری در دارایی‌ها نسبت به بدهی‌ها خواهد داشت. لذا ایجاد وضعیت سررسید یکسان برای موسسات مالی با ترازنامه‌های سنگین حیاطی تلقی می‌شود.

Zero-Investment Portfolio پرتفوی بدون بازده

پرتفوی بدون بازده Zero-Investment Portfolio پرتفوی بدون بازده به گروهی از سرمایه‌گذاری‌های متوالی گویند که ارزش خالص صفر داشته و روش رسیدن به آن خرید و فروش دارایی مشخص و خاص در بازه زمانی واحد و یکسان است.

نتیجه این نوع از سرمایه‌گذاری کاهش ریسک-بازده است. دلایل مختلفی برای استفاده از این روش سرمایه‌گذاری و کاهش متناسب ریسک و بازده وجود دارد که عبارتند از
1- کاهش نرخ مالیاتی بدلیل کاهش درآمدهای حاصل از سود تسهیلاتی
2- کاهش ریسک در مقابل کاهش بازدهی
3- حفظ ارزش پرتفوی
4- ایجاد بازده صفر و حذف نوسانات برای سرمایه‌گذاران محافظه کار و محتاط.

هدف اصلی از سرمایه گذاری در این پرتفوی‌ها حفظ اصل دارایی در مقابل حذف کامل ریسک برای سرمایه‌گذاران محافظه‌کار و ریسک‌گریز است.

Zero-Sum Game بازی حاصل جمع صفر

بازی حاصل جمع صفر Zero-Sum Game به شرایطی گویند که سود یا منفعت یکی از شرکت‌کنندگان مستلزم ضرر مساوی شرکت‌کننده دیگری در همان سناریو باشد.

بدین ترتیب خالص تغییر مابین تمام شرکت‌کنندگان صفر باشد. به عبارتی دیگر تغییر دارایی بین شرکت‌کنندگان صفر بوده و دارایی تنها از کسی به کس دیگر انتقال میابد. قراردادهای آتی و مشتقات مورد استفاده در بازارهای مالی ابزار حاصل جمع صفر هستند.

قمار نیز بازی حاصل جمع صفر است که تنها دارایی کسی به دیگری انتقال میابد.

Zero-Volatility Yield Spread شکاف بازده بدون نوسان (شکاف بازده ثابت)

شکاف بازده بدون نوسان یا شکاف بازده ثابت Zero-Volatility Yield Spread یکی از مهم‌ترین مباحث مالی پیرامون اوراق قرضه است.

شکاف بازده بدون نوسان به مابه‌التفاوت ثابتی از نرخ گویند که بین اوراق قرضه شرکتی و اوراق خزانه وجود دارد.
بدیهی است که با وجود تضمین دولت‌ها در بازپرداخت اوراق خزانه، خریدار و دارنده این اوراق در معرض ریسک کمتری برای باز دریافت پول خود بوده، و لذا این اوراق بازده کمتری را نیز در قبال ریسک کمتر ارائه می‌کنند (کاهش ریسک-بازده).

اوراق قرضه شرکتی یا Corporate bonds همواره نرخ سود (بازده) بیشتری را در مقایسه با اوراق خزانه داشته‌اند. هرچند شایان ذکر است که این تفاوت در تمامی سررسید‌ها یکسان نبوده و در شرایط عادی اقتصادی این نوسان (تفاوت در نرخ) با توجه به سررسید افزایش می‌یابد. نرخ‌های اوراق خزانه برای سررسیدهای مختلف همیشه توسط منابع خبری اعلام شده و لذا اطلاعات کافی وجود دارد.

یکی از منابع معتبر برای رصد این نرخ‌ها تارنمای گروه بلومبرگ (Bloomberg) بوده که نرخ اوراق خزانه دولت آمریکا و برخی اوراق شرکتی را (در قسمت اوراق سایت) سریعا بروز رسانی می‌کند. ولی همانطور که اشاره شد، نرخ‌ها با توجه به سررسیدهای مختلف متفاوت بوده و لذا سرمایه‌گذار نمی‌تواند تصویر واضحی از تفاوت واقعی نرخ اوراق شرکتی با اوراق قرضه برای خود ترسیم کند.

برای مثال سرمایه‌گذاری خواهان خریداری اوراق قرضه شرکتی 5 ساله است. اگر کوپن پرداختی این اوراق یک ساله باشد (پرداخت کوپن در انتهای هر سال برای 5 سال با پرداخت مبلغ اسمی در سررسید)، سرمایه گذار می‌تواند تفاوت نرخ این کوپن‌ها (در سررسید یک ساله، دو ساله، ...پنج ساله) را با کوپن اوراق‌خزانه با همان سررسید مقایسه کند.

هرچند، چنانچه سرمایه‌گذار بخواهد متوسط تفاوت نرخ این دو اوراق را (با توجه به تفاوت نرخ در هر سرسید) جویا شود، قادر به دریافت آن نبوده و نیازمند انجام محاسبات است.

شکاف بازده بدون نوسان بیان کننده نرخ متوسطی است که باید به نرخ در سرسیدهای مختلف اضافه گردد تا بازده اوراق خزانه مساوی بازده اوراق شرکتی شود.

شکاف بازده بدون نوسان

در فرمول فوق، تنها فاکتور مجهول متوسط شکاف نرخ یا همان شکاف بازده ثابت (Z-spread) بوده و محاسبات برای پیدا کردن آن انجام خواهد شد.

ارزش حال اوراق در این فرمول مساوی است با قیمت خرید اوراق شرکتی. این به آن معنی است که چه نرخی باید به نرخ اوراق خزانه در سررسیدهای مختلف اضافه شود تا قیمت خرید فعلی اوراق شرکتی را حاصل نماید.

Zero-coupon Bond اوراق قرضه بدون کوپن

اوراق قرضه بدون کوپن یا Zero-coupon Bond به اوراق قرضه‌ای گویند که تا سررسید سود پرداختی در قالب کوپن نداشته و سود آن با توجه به تنزیل قیمت اسمی آن است.
بدین صورت که در زمان فروش قیمت آن کمتر از قیمت اسمی بوده و در سررسید قیمت اسمی آن پرداخت می‌شود و این تفاوت در قیمت اسمی و معامله سود آن محسوب می‌شود.

قیمت در زمان خرید ارزش فعلی آن بوده که با توجه به نرخ سود بازار تنزیل شده است.

Zero-coupon Certificate of Deposit گواهی سپرده بدون بهره

گواهی سپرده بدون بهره Zero-coupon Certificate of Deposit به گواهی سپرده‌ای گویند که تا سررسید سود پرداختی نداشته و سود آن با توجه به تنزیل قیمت اسمی آن است.

بدین صورت که در زمان دریافت گواهی قیمت آن کمتر از قیمت اسمی بوده و در سررسید قیمت اسمی آن پرداخت می‌شود و این تفاوت قیمت سود آن محسوب می‌شود. قیمت در زمان خرید ارزش فعلی آن بوده که با توجه به نرخ سود بازار تنزیل شده است. به بیانی دیگر سود انباشته در سررسید پرداخته می‌شود.

Zombie Bank بانک زامبی

بانک زامبی Zombie Bank به بانک یا موسسه مالی گویند که خالص دارایی آن منفی باشد. هرچند که این دسته از بانک‌ها از نظر ترازنامه ورشکسته محسوب می‌شوند، اما با وجود پشتیبانی مالی دولتی به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

ترازنامه بانک‌های زامبی بطور معمول حاوی نسبت بالایی از دارایی‌های سمی یا دارایی‌هایی با بازده بسیار پایین هستند که درآمد حاصل از آنها غیر قابل پیش‌بینی است. دولت‌ها و بانک‌های مرکزی معمولا برای جلوگیری از ضربه خوردن به سیستم مالی و بانکی کشور برای این دسته از بانک‌ها پشتیبانی مالی فراهم کرده تا بتوانند بعد از مدتی به حالت سوددهی رسیده و عملا احیا شوند.

Zombie Debt تسهیلات زامبی مانند

تسهیلات زامبی مانند Zombie Debt به وام یا تسهیلاتی گویند که با وجود گذشت زمان طولانی مدت از آن بستانکار در مورد آن فراموش کرده باشد.

در بسیاری از این مواقع افراد فعال در وصول مطالبات این وام‌ها را با قیمتی کمتر خریداری کرده و سعی در بازدریافت آن از بدهکار می‌کنند.

Zombies موسسات زامبی‌مانند

موسسات زامبی مانند Zombies به موسسات یا نهادهای کسب و کاری گویند که خالص دارایی آن منفی باشد.

هرچند که این دسته از موسسات از نظر ترازنامه‌ای ورشکسته محسوب می‌شوند، اما به فعالیت خود ادامه می‌دهند. موسسات زامبی بطور معمول قربانی هزینه‌های هنگفت تحقیق و پژوهشی بوده که منجر به توسعه محصول نمی‌شود.

Zone of Possible Agreement محدوده توافق احتمالی

محدوده توافق احتمالی Zone of Possible Agreement به قسمتی از قرارداد یا بخشی از مفاد قرارداد یا تفاهم‌نامه گویند که احتمال موافقت طرفین بر آن زیاد است.

در این محدوده از قرارداد منافعی مشترک برای طرفین قرارداد وجود دارد. محدوده توافق احتمالی می‌تواند بعنوان قدمی برای توافقات بعدی باشد.

Zone of Resistance محدوده مقاومت

محدوده مقاومت Zone of Resistance به ناحیه‌ای در نمودار قیمت گویند که قیمت سهام تمایل دارد بالاتر از آن نرود و برای پشت سر‌گذاشتن و بالاتر رفتن از آن قیمت مقاومت می‌کند.

در تحلیل تکنیکال محدوده مقاومت نه در قیمت کاملا مشخص، بلکه به ناحیه‌ای از قیمت گویند که قیمت در آن محدوده نوسان داشته و برای عبور از این ناحیه نیاز به افزایش فشار خرید از جانب خریداران وجود دارد تا قیمت سهم صعود کند.

مقدار نوسان در این ناحیه بسته به حجم معاملات بوده و چنانچه معاملات با حجم بالاتری وارد این ناحیه شود، قیمت مقاومت در سطح پایین‌تری از ناحیه مقاومت خواهد بود.

Zone of Support محدوده حمایت

محدوده حمایت Zone of Support به ناحیه‌ای از منحنی قیمتی گویند که سهام از نظر قیمت حمایت و پشتیبانی پیدا می‌کند. در تحلیل‌تکنیکال این بدان معناست که قیمت سهم تمایل دارد از آن ناحیه پایین‌تر نرود.

در این ناحیه قیمتی، قیمت کف عدد مشخصی نبوده و فقط در ناحیه حمایت می‌باشد. میزان نوسان موجود در این ناحیه بسته به حجم معاملات بوده و چنانچه حجم معاملات سهم در هنگام ورود به این ناحیه بالا باشد قسمت سهم در نقطه بالاتری از این محدوده قرار خواهد گرفت.

بسیاری از معامله‌گران بازار بورس در این ناحیه از گزینه Stop-loss (حدضرر) استفاده می‌کنند. گزینه Stop-loss باعث می‌شود چنانچه قیمت سهم از سطح قبلا تعیین شده‌ای نزول کند سهام بطور خودکار به فروش بروند.

Zoning مرز بندی شهری

مرز بندی شهری Zoning ناحیه بندی (منطقه شهری یا شهرداری) به تقسیم و مرزبندی زمینی گویند که دولت‌ها انجام داده و هدف از آن اعمال نظم در شهر می‌باشد.

قسمت‌های مختلف در این مرزبندی می‌تواند کشاورزی، مسکونی و یا مربوط به کسب و کارها باشد.

 

 وجه التزام تأخیر تأدیه دین

عبارتست از خسارتی که بدهکار دراثر عدم ایفای تعهدات به موقع به طلبکار وارد می‌نماید مشروط براینکه در قرارداد فی مابین ذکر شده باشد.

«

«جعاله»

الف – تعریف :
عبارتست از التزام شخص (جاعل) یا (کار فرما ) به ادای مبلغ یا اجرت معلوم (جعل) در مقابل عمل معین "طبق قرارداد" طرفی که عمل را انجام می دهد (عامل یا پیمانکار) نامیده می شود .
ب – کاربرد:
-ایجاد تسهیلات لازم در امور تولیدی ، بازرگانی و خدماتی .
-بیشترین کاربرد جعاله در امر تعمیرات می باشد (تعمیر مسکن ، خودرو ، مغازه و ...) و یا ایجاد طرحهای تولیدی .
د- مدت :
1-مدت انجام و تصفیه مطالبات ناشی از جعاله حداکثر 2 سال تعیین می گردد .در مورد طرحهای تولیدی برابر مفاد طرح اقدام خواهد شد .

«خرید دین»

تعریف خرید دین:
قراردادی است که به موجب آن،شخص ثالث(بانک) دین مدت دار بدهکار(متعهد)را به کمتر از مبلغ اسمی آن به صورت نقدی از داین (واگذارنده)خریداری نماید.
الف)کاربرد:
خرید اسناد تجاری از قبیل چک مدت دار،سـفته،برات،اعتبارات اسنادی داخلی ویا خارجی در کلیه بخش های اقتصادی(در حال حاضر خرید برات،اعتبارات اسنادی در صورت وجود از طریق گزارش به اداره اعتبارات انجام خواهد پذیرفت).

«عقود اسلامی بانکی»

قانون عملیات بانکی بدون ربا (ق. ع. ب.ب.ر) برای تأمین مالی مشتریان و رفع نیازهای مالی آنان ابزارهائی را متناسب با مشاغل وخواسته ها مشتریان تحت عنوان عقود اسلامی پیش بینی نموده است.
1-تعریف بکار رفته درتعریف هر عقد وویژگیهای آن عموماً از دستورالعمل های اجرائی عقود اسلامی استخراج گردیده وبرای اطلاع کامل از مفاد قانون فوق الذکر وقانون پولی وبانکی کشور به فایل قوانین مراجعه فرمایند.
2-کلیه قراردادهای عقود اسلامی نمونه های ارسالی بانک برابر مفاد قانون در حکم اسناد لازم الاجرا تلقی می گردند.
3-معاملات با کلیه شرکتهای دولتی و وابسته به دولت جهت انجام نیازبه اخذمجوز ماده 22 قانون عملیات بانکی دارد که با گزارش به اداره اعتبارات این مجوز اخذ خواهد شد.
4-اخذ بیمه نامه کالای مورد معامله به نفع بانک به تشخیص مسئولین مربوطه ونوع کالای مورد معامله می باشد.

«فروش اقساطی»

الف –تعریف :
فروش اقساطی عبارتست از واگذاری عین به بهای معلوم به غیر به ترتیبی که تمام یا قسمتی از بهای مزبور به اقساط مساوی یا غیر مساوی در سررسید های معینی دریافت گردد .
-مدت :
1-نیازهای سرمایه در گردش (تامین مواد اولیه ،لوازم یدکی ،ابزار کار )حداکثر یک دوره تولید یکسال .
2-تامین نیازهای تولیدی خدماتی از نظر وسایل تولید – ماشین آلات از یکسال تا سه سال .
3-تسهیلات جهت تامین نیازهای مصرفی شخصی نظیر خودرو – یخچال- تلویزیون و ... از یک سال تا سه سال .
4-فروش اقساطی طرحهایی که از طریق مشارکت بانک ایجاد شده برابر مفاد طرح تهیه و مصوب شده از سه سال الی هفت سال
1- در بخش مسکن تابع ضوابط خاص در هر سال خواهد بود .

«مرابحه »

مرابحه قرار دادی است که به موجب آن عرضه کننده (بانک) بهای تمام شده اموال وخدمات را به اطلاع متقاضی می رساند وسپس با افزودن مبلغ اضافی به عنوان سود ,آن را به صورت نقدی ,نسیه دفعی یا اقساطی ,به اقساط مساوی یا غیر مساوی در سر رسید یا سررسید های معین به متقاضی واگذار می نماید.
کاربرد:
در کلیه بخش های تولیدی – خدماتی و بازرگانی برای تهیه مواد اولیه – لوازم یدکی – ابزار کار – ماشین الات – تاسیسات – زمین وسایر کالاها و خدمات مورد احتیاج این واحد ها .
نیازهای خانوارها برای تهیه مسکن – کالای بادوام و مصرفی و خدمات .

«مشارکت مدنی»

الف- مشارکت مدنی عبارتست از "در هم آمیختن سهم الشرکه نقدی ویا غیرنقدی متعلق به اشخاص حقیقی ویا حقوقی متعدد ، به نحومشاع ، به منظور انتفاع وطبق قرارداد"
ه- انواع مشارکت مدنی:
1- مشارکت مدنی بازرگانی: این نوع مشارکت در مورد کالای آماده قابل خرید و فروش کاربرد داشته ودر طول مشارکت ارزش افزوده بر اثر فعالیت شریک بر روی آن انجام نمی پذیرد لذا مبلغ فروش مشخص بوده وسهم سود طرفین قابل محاسبه است.
2- مشارکت های ساخت وایجاد: این نوع مشارکت زمانی مورداستفاده قرار می گیرد که در ابتدا قیمت تمام شده مشخص نیست وجهت انجام موضوع مشارکت دراثر فعالیتهای لازمه ارزش افزوده ایجاد می‌گردد. لذا قرارداد این مشارکتها با مشارکت بازرگانی دارای تفاوتهائی است وسود مشارکت به میزان زمان درگیری تسهیلات بستگی دارد.(مانند مشارکت ساخت مسکن وساختمان یا مشارکت ساخت در تجهیزات)
1-2- مشارکت بازرگانی
متقاضی شراکت به بانک مراجعه و با تکمیل فرم تقاضای نوع وموضوع مشارکت ، مدت، سهم الشرکه، سود قابل پیش بینی وقبول سود مورد انتظار بانک را ارائه می دهد.

«مضاربه»

مضاربه قراردادی است که به موجب آن یکی از طرفین (مالک) عهده دار تأمین سرمایه (نقدی) می گردد با قید اینکه طرف دیگر "عامل با آن تجارت کرده ودر سود حاصله هر دو طرف شریک باشند" و از معاملات غیر مبادله‌ای محسوب می گردد .
کاربرد: برای تأمین مالی در خرید وفروش کالای آماده کاربرد داشته برای دارندگان فعالیت بازرگانی بکار گرفته می شود.
مدت: مدت انجام مضاربه یک دوره مالی مطابق شرایط فروشنده وحداکثر یکسال می باشد.

«معامله سلف»

الف-تعریف:
سلف ، پیش خرید نقدی محصولات تولیدی به قیمت معین می باشد .
ب-کاربرد:
همانگونه که از مفهوم آن پیداست جهت پیش خرید کالا از واحدهای تولیدی برای تامین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی قابلیت استفاده را دارد.

ا

ارزشیاب

کارشناس مالی است که دارایی‌ها و اوراق‌بهادار موضوع این قانون را مورد ارزشیابی قرار ‌دهد.

اساس‌نامه

اساس‌نامه‌ي نمونه‌ي شرکت‌های سهامی عام پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار مصوب هیئت مدیره‌ي سازمان.

اشخاص مرتبط

عبارتست ازاعضای هیئت مدیره وسهامداران ویا حسابرسان.داخلی و بازرس مرتبط بانک مرکزی.

اطلاعات مهم

اطلاعاتی درباره‌ي رویدادها و تصمیمات مربوط به ناشر که بر قیمت اوراق‌بهادار ناشر و تصمیم سرمایه‌گذاران تاثیر بااهمیت داشته باشد.

اطلاعات نهانی

هرگونه اطلاعات افشا نشده برای عموم که به طور مستقیم و یا غیرمستقیم به اوراق بهادار، معاملات یا ناشر آن مربوط می‌شود، و در صورت انتشار، بر قیمت و یا تصمیم سرمایه‌گذاران برای معامله اوراق‌بهادار مربوط تاثیر می‌گذارد.

اعلام عمومی

انتشار عمومی رای قطعی صادره توسط مرجع ذیصلاح 

افشاء

ارسال اطلاعات به سازمان و انتشار عمومی و به‌موقع اطلاعات مطابق ضوابط دستورالعمل افشا

افشای فوری

افشای اطلاعات به محض آگاهی ناشر، با رعايت شرايط دستورالعمل افشای فوری

امهال واستمهال

به معنی مهلت دادن ویا درخواست مهلت درایفای تعهدات بوده که قراردادی فی مابین امضا نشده و فقط بانک در ان مهلت اقدام قانونی انجام نداده لیکن مشمول وجه التزام تأخیر تأدیه دین خواهد بود.

امیدنامه

سندی که اهداف، نرخ بازده مورد انتظار، شرایط و نحوه تبدیل اوراق به سهام (در صورت لزوم) و سایر جزئیات مربوط به "طرح توسعه و نوسازی شرکت" را شرح می‌دهد و تصویری از آینده‌ي سرمایه‌گذاری برای تصمیم‌گیری در اختیار سرمایه‌گذاران (خریداران "اوراق مشارکت") قرار می‌دهد. این سند قبل از انتشار عمومی باید به تایید "امین"، "حسابرس" و "بورس" برسد.

انتشار

انتشار عبارت است از صدور اوراق بهادار برای عرضه عمومی.

انتقال قانونی

انتقال اوراق‌بهاداری است که به موجب قوانین خاص و یا با حکم دادگاه صالحه به شخص دیگری صورت می‌گیرد.

انتقال قهری

انتقال اوراق بهاداری است که با فوت دارنده‌ي آن به وراث قانونی وی صورت می‌گیرد.

انحصار

وضعیتی در بازار که سهم یک یا چند بنگاه یا شرکت تولیدکننده، خریدار و فروشنده از عرضه و تقاضای بازار به میزانی باشد که قدرت تعیین قیمت و یا مقدار را در بازار داشته باشد، یا ورود بنگاه‌های جدید به بازار یا خروج از آن با محدودیت مواجه باشد.

اندازه قرارداد در معاملات آتی

در قراردادهای آتی اندازه هر قرارداد توسط بورس تعیین می شودو سرمایه گذاران فقط می توانند مضرب های صحیحی از این مقدار را مورد معامله قرار دهند. به طور مثال در قراردادهای آتی سکه طلای بورس کالا، اندازه قرارداد 10 عدد سکه طلای بهارآزادی می باشد.

انواع عقد

1- عقدلازم: عقدی است که هیچ یک از طرفین معامله حق فسخ آن را نداشته باشند.
مانند سلف، فروش اقساطی، اجاره به شرط تملیک، مزارعه، مساقات، قرض الحسنه.
2- عقد جایز: عقدی است که هریک از طرفین می توانند هر وقت که بخواهند آن را فسخ نمایند مانند مضاربه ، جعاله، عقودمشارکتی.
3- عقد خیاری: عقدی است که ضمن آن برای طرفین یا یکی از آنها یا برای اشخاص ثالث اختیارفسخ معامله گذاشته می شود.
4- عقد منجز: عقدی است که قطعیت آن مشروط به انجام یا وقوع امری نباشد.
5- عقد معلق: عقدی است که قطعی شدن آن مشروط به انجام یا وقوع امری دیگر است. مانند مالک شدن مستاجر پس از پرداخت کل اجاره بها(اجاره به شرط تملیک)
6- عقد معین: عقودی راگویندکه در قانون مدنی نام آن ذکر گردیده باشد. مانند مضاربه ویا مشارکت.
7- عقد نامعین: عقدی است که در قانون مدنی نام برده نشده لیکن در قالب انعقاد انواع قراردادها در معاملات فی مابین امضاکنندگان برقرار می شود.
8- عقودمشارکتی یا غیرمبادله‌ای: عقودی را گویند که کالایی به هنگام انعقاد قرارداد مبادله نمی شود. مانند مضاربه – مشارکت
9- عقود مبادله‌ای: عقودی را گویند که با انعقاد قرارداد موضوع بین طرفین قرارداد مبادله می شود.مانند خرید وفروش اقساطی – اجاره به شرط تملیک،سلف.
10-عقد رهن: عقدی است که به موجب آن مدیون مالی را برای وثیقه قراردادن به داین می دهد. "قبض" اولیه بایستی انجام شود ولی استمرار قبض ضروری نمی باشد.
در اختیار گرفتن مال را قبض می گویند.
11- قرارداد بانکی: سندی است بین بانک ومشتری که درقالب یک یا چند عقد منعقد می شود ومعمولاً قرارداد شامل عقد اصلی به‌همراه عقودخارج لازم دیگر برای شفافیت مراودات بین بانک ومشتری می باشد و طی آن عقود جایزرا با ذکرعبارت«قراردادهای خارج لازم به لازم»تبدیل می نماید.

انواع قراردادها در بانک

1-. قراردادهای رسمی : قراردادهایی هستند که در دفتر اسناد رسمی به ثبت می رسندولازم الاجرا می‌باشند.
2-. قراردادهای عادی: قراردادهای عقود اسلامی منعقده در بانک که به حکم ماده 15 قانون عملیات بانکی در بانک منعقد ودر حکم اسناد لازم الاجرا هستند و قراردادهای عادی دیگر که لازم الاجرا نمی باشند نظیر درخواست صدور ضمانتنامه وگشایش اعتبارات اسنادی.
3- قرارداد از نظر وثیقه:
. قراردادهای دارای وثیقه (غیر منقول، چک، سفته، ضمانتنامه، اوراق سهام.......).‌قراردادترهین‌درقبال غیرمنقول حتماً باید در دفاتر اسناد رسمی تنظیم شوند درحکم اسناد لازم الاجرا خواهند بود.

اوراق اجاره

اوراق بهادار با نام قابل نقل و انتقالي است كه نشان دهنده‌ي مالکیت مشاع دارنده‌ي آن در دارایی مبنای انتشار اوراق اجاره است.

اوراق بهادار

هر نوع ورقه یا مستندی است که متضمن حقوق مالی قابل نقل و انتقال برای مالک عین و یا منفعت آن باشد. شورا، اوراق بهادار قابل معامله را تعیین و اعلام خواهد کرد. مفهوم ابزار مالی و اوراق بهادار در متن این قانون، معادل هم در نظر گرفته شده است.

اوراق مرابحه تشکیل سرمایه شرکت های تجاری

در این نوع از اوراق مرابحه، هدف تشکیل سرمایه، فعالیت تجاری مستمر است. بانی (شرکت تجاری) که نقش ناشر را نیز دارد، با انتشار و واگذاری اوراق مرابحه، وجوه نقدی مازاد افراد را جمع‌آوری کرده به وکالت از طرف آنان، کالاهای مورد نیاز دولت، سازمان‌های دولتی، شرکت‌های وابسته به دولت و بنگاه‌های اقتصادی بخش خصوصی و مصرف‌کنندگان را از تولید‌کنندگان یا مراکز فروش به صورت نقد خریده، سپس با افزودن نرخ معینی به عنوان سود، به صورت نسیه به مصرف‌کنندگان نهایی می‌فروشد.

سود حاصل از عملیات خرید و فروش، پس از کسر درصدی به عنوان حق الوکاله ناشر (شرکت تجاری)، به صورت فصلی یا سالانه از طریق شرکت تأمین سرمایه بین صاحبان اوراق توزیع می شود.

برای مثال، یک فروشگاه زنجیره‌ای می تواند برای تشکیل یا تکمیل سرمایه تجاری خود، این اوراق را منتشر کند تا با تجهیز سرمایه به وکالت از طرف صاحبان اوراق به فعالیت تجاری بپردازد و در پایان هر سال مالی، سود به دست آمده از فعالیت تجاری را محاسبه نموده و بخشی از آن را به عنوان حق‌الوکاله و هزینه عملیات خودش بر می‌دارد، بقیه را به عنوان سود سالانه بین صاحبان اوراق تقسیم میکند و با استفاده از اصل سرمایه به فعالیت ادامه میدهد.

در این اوراق در هر مقطع زمانی، دارایی ناشر (شرکت تجاری)، ترکیبی از پول نقد، اجناس و مطالبات خواهد بود که صاحبان اوراق به صورت مشاع مالک آنها هستند و می‌توانند در وقت نیاز به دیگری واگذار کنند، قیمت خرید و فروش اوراق مرابحه به تناسب نرخ سود پرداختی ناشر به صاحبان اوراق و بازده سایر ابزارهای مالی مشابه، تعیین میشود و ممکن است که از قیمت اسمی کمتر یا بیشتر باشد.
اوراق مرابحه نوع سوم، ماهیت اوراق سهام شرکت‌ها را دارد و می‌تواند بدون سررسید معین منتشر شود، همان طور که می‌توان ابتدا آن را به صورت سررسید، اما قابل تبدیل به اوراق سهام طراحی کرد.

اوراق مرابحه چیست؟ انواع اوراق مرابحه کدام است؟

اوراق مرابحه چیست؟

به جهت اختلاف انواع اوراق مرابحه، نمی‌توان تعریف جامع و دقیقی از این اوراق ارایه کرد اما در نگاه عام می‌توان گفت: اوراق مرابحه اوراق بهاداری است که دارندگان آنها به صورت مشاع، مالک دارایی مالی (دینی) هستند که بر اساس قرارداد مرابحه حاصل شده است و دارنده‌ی ورق مالک و طلبکار آن دین است. این اوراق بازدهی ثابت داشته و قابل فروش در بازار ثانوی می‌باشند.

اوراق مرابحه تأمین نقدینگی
در سال ۱۹۹۲ میلادی بخش خصوصی در اقتصاد مالزی نوعی اوراق بهادار منتشر کرد که مبتنی بر بیع‌العینه یا بازخرید دارایی فروخته شده است.

در این روش، مؤسسه ناشر اوراق، دارایی‌های دولت، سازمان ها و بنگاه‌های اقتصادی را به صورت نقد خریده و پولش را می‌دهد، سپس با قیمتی بالاتر و به صورت نسیه مدت‌دار به خود آنها می‌فروشد و در مقابل، از آنها اسناد مالی با مبالغ و سررسیدهای معین دریافت می‌کند. مؤسسه ناشر می‌تواند منتظر بماند و سررسید مبلغ اسمی اسناد را از خریداران دریافت کند، همچنین می‌تواند در بازار ثانوی آنها را بفروشد (تنزیل کند).

وجود این قبیل مؤسسات مالی و اوراق مرابحه باز خرید دارایی‌ها، این امکان را فراهم می‌کند که از یک طرف، دولت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی که با کمبود نقدینگی مواجه شده‌اند، بتوانند از طریق فروش نقدی و بازخرید نسیه دارایی‌های خود به نقدینگی مورد نظر دست یابند و از طرف دیگر، مؤسسات مالی و به تبع آنها صاحبان وجوه مازاد از طریق خرید و فروش این اوراق به سود معینی برسند. البته در بحث و بررسی فقهی این اوراق، چنین معاملاتی محل اشکال است.

برای مثال، فرض کنید که یک شرکت هواپیمایی نیازمند ۱۰۰ میلیارد ریال نقدینگی است. این شرکت اقدام به تأسیس یک مؤسسه واسط می‌کند. واسط از طریق انتشار اوراق مرابحه، ۱۰۰ میلیارد ریال از مردم جمع کرده و یکی از دارایی‌های شرکت هواپیمایی را خریداری می‌کند (برای مثال، یکی از هواپیماهای شرکت را به ارزش ۱۰۰ میلیارد ریال خریداری می کند)، سپس همان دارایی را به قیمت ۱۲۰ میلیارد ریال به صورت نسیه‌ی یک ساله به شرکت هواپیمایی می‌فروشد و شرکت هواپیمایی متعهد می‌شود که آن مبلغ را در سررسید از طریق شرکت تأمین سرمایه به صاحبان اوراق بپردازد.

روابط حقوقی در اوراق مرابحه نوع دوم، همانند نوع اول است. تنها با این تفاوت که در این نوع، مؤسسه واسط دارایی را از خود بانی به صورت نقد خریداری می کند، سپس همان دارایی را با قیمت بالاتری به صورت نسیه یک ساله به خود او می‌فروشد.

اوراق مرابحه تامین مالی

در این نوع، بانی برای تأمین مالی خود، اقدام به انتخاب یا تأسیس مؤسسه مالی به منظور خاص با عنوان واسط می کند. واسط با انتشار اوراق مرابحه از طریق شرکت تأمین سرمایه، وجوه سرمایه‌گذاران مالی (مردم) را جمع آوری کرده و به وکالت ازطرف آنان کالای مورد نیاز بانی را از تولیدکننده (فروشنده) به صورت نقد خریداری و به صورت بیع مرابحه ی نسیه به قیمت بالاتر به بانی می‌فروشد.

بانی متعهد می‌شود که در سررسید مشخص، قیمت نسیه کالا را از طریق شرکت تأمین سرمایه به دارندگان اوراق برساند.
دارندگان اوراق می توانند تا سررسید منتظر بمانند و از سود مرابحه استفاده کنند و یا قبل از سررسید اوراق خود را در بازار ثانوی به فروش برسانند.

برای مثال، فرض کنید که دولت برای ارتقای سطح حمل و نقل عمومی، نیاز به خرید ۱۰۰۰ واحد اتوبوس به ارزش ۱۰۰۰ میلیارد ریال دارد و به جهت محدودیت بودجه نمی تواند قیمت آنها را نقد بپردازد، اما می تواند به صورت نسیه یک ساله به ۱۲۰۰ میلیارد ریال خریداری کند؛ در این فرض، اقدام به تأسیس یک مؤسسه واسط می کند.

واسط اوراق مرابحه‌ای به ارزش اسمی ۱۲۰۰ میلیارد ریال (برای مثال، یک میلیون ورق یک میلیون و د ویست هزار ریالی) منتشر کرده و در مقابل، ۱۰۲۰ میلیارد ریال (هر ورق یک میلیون و دویست هزار ریالی را به یک میلیون و بیست هزار ریال) از طریق شرکت تأمین سرمایه به مردم واگذار می کند، سپس ۲۰ میلیارد ریال آن را به عنوان هزینه عملیات استفاده می‌کند و با ۱۰۰۰ میلیارد ریال ، ۱۰۰۰ واحد اتوبوس خریداری کرده و به قیمت ۱۲۰۰ میلیارد ریال به دولت می‌فروشد.

خریداران اوراق که هر ورق را به یک میلیون و بیست هزار ریال خریده‌اند، می‌توانند صبر کنند و در سررسید یک میلیون و دویست هزار ریال دریافت کنند، همچنین می‌توانند قبل از سررسید بفروشند. به صورت طبیعی، هر چه به زمان سررسید نزدیک شویم، قیمت اوراق به قیمت اسمی یک میلیون و دویست هزار ریال نزدیک می‌شود.

چند نکته در مورد این اوراق مطرح است
بازار اولیه این اوراق مبتنی بر خرید و فروش نقد و نسیه دارایی خاص است که از نظر فقهی مشکلی ندارد؛ اما بازار ثانوی آنها بر اساس جواز خرید و فروش دین است که محل بحث و گفتگو است.

اوراق مرابحه و بدهی دولت که در طرح‌های یاد شده گذشت، همان طور که قابل خرید و فروش توسط مردم است، توسط بانک‌های تجاری و بانک مرکزی نیز قابل خرید و فروش می‌باشد، به این بیان که بانک‌های تجاری می‌توانند بخشی از منابع مازاد خود را به خرید این اوراق اختصاص دهند، همان طور که بانک مرکزی می‌تواند برای انجام عملیات بازار نیز از خرید و فروش این اوراق استفاده کند

اوراق مرابحه رهنی
یکی از کاربردهای مهم اوراق مرابحه، تبدیل کردن تسهیلات بانک‌ها و شرکت‌های لیزینگ به اوراق بهادار است. در این روش، بانی (بانک یا شرکت لیزینگ) که دارایی‌هایی را به صورت مرابحه (فروش اقساطی) رهنی به دولت، بنگاه ها و خانوارها واگذار کرده است، می‌تواند با تبدیل مطالبات حاصل از تسهیلات مرابحه به اوراق بهادار، منابع خود را تجدید کند.

برای این منظور اقدام به تاسیس واسط می‌کند. واسط با انتشار اوراق مرابحه، وجوه سرمایه‌گذاران را جمع آوری، سپس به وکالت از طرف آنان، قرض‌های حاصل از تسهیلات مرابحه را به قیمت تنزیلی از بانی (بانک یا شرکت لیزینگ) خریداری می‌کند.

بانی متعهد می‌شود که در سررسیدهای مشخص مبلغ اسمی قرض‌ها را از بدهکاران دریافت کرده و از طریق شرکت تامین سرمایه به دارندگان اوراق برساند. دارندگان اوراق می‌توانند تا سررسید منتظر بمانند و از سود اوراق استفاده کنند و می‌توانند قبل از سررسید، اوراق خود را در بازار ثانوی بفروشند.

اوراق مشارکت

اوراق بهادار با نامی که با مجوز "بورس" به قیمت اسمی مشخص برای مدت معین جهت تامین بخشی از منابع مالی مورد نیاز طرح‌های نوسازی و توسعه شرکت‌های پذیرفته شده در "بورس" منتشر می‌شود. این اوراق بدون تضمین دولت و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران انتشار می‌یابند.

اوراق مشارکت قابل تبدیل به سهام

آن گروه از (اوراق مشارکت) (ناشر) است که در سررسید نهایی و یا قبل از آن قابل تبدیل به سهام همان شرکت (ناشر) باشد.

ایستگاه معاملاتی

پایانه‌ي معاملاتی کارگزار است که با سامانه‌ي معاملاتی بورس در ارتباط می‌باشد. هر "ایستگاه معاملاتی" با کدی مشخص می‌شود که به آن "کد ایستگاه معاملاتی" گویند. ایستگاه‌های معاملاتی هر کارگزار با کدهای جداگانه تعریف می‌شود.

ب

بازارهاي خارج از بورس

بازاری است در قالب شبکه‌ي ارتباط الکترونیک یا غیرالکترونیک که معاملات اوراق بهادار در آن بر پایه‌ي مذاکره صورت می‌گیرد.

بازارگردان

کارگزار/ معامله‌گری است که با اخذ مجوز لازم و با تعهد به افزایش نقدشوندگی و تنظیم عرضه و تقاضای اوراق‌بهادار معین و تحدید دامنه‌ي نوسان قیمت آن، به داد و ستد آن اوراق می‌پردازد.

بازارگردانی

فعالیتی است که با هدف کاهش دامنه‌ي نوسانات قیمت اوراق‌بهادار و تامین نقدشوندگی آن با مجوز "سازمان" توسط "کارگزار" انجام می‌شود.

بانی

شخص حقوقی است که نهاد واسط براي تأمين مالي وي در قالب عقود اسلامي، اقدام به انتشار اوراق اجاره مي‌نمايد.

بخشهای اقتصادی

فعالیتهای اقتصادی از نظرظاهری تشابهاتی دارند که عموماً در سه گروه قابل جمع می باشد.
1-. فعالیت تولیدی: عبارتست از فعالیتی که طی آن مواد اولیه یا کالای نیمه ساخته درطی فرآیند دستی یا ماشینی به صورت تکی یا سری به کالای جدیدی تبدیل می‌گردند.
1-1-. گروه واحدهای صنعتی ومعدنی نظیر انواع کارخانه های تولیدی نظیر استخراج معادن مختلف شیشه – سیمان – خودرو و....
2-1-. گروه ساختمان : ساختمانهای مسکونی ،‌ویلائی، پاساژ و .......)
(راهسازی – جاده- پل – فرودگاه و.....)
3-1-. گروه کشاورزی: طیور نظیر مرغداری گوشتی وتولید تخم مرغ وشترمرغ و...... . دام نظیر گاوداری – گوسفندداری (گوشتی- شیری – گوسفند داشتی و.......)
باغات وزمینهای کشاورزی وکالاهای واسطه ای.
2- .بازرگانی : فعالیتهای خرید وفروش و واردات وصادرات کالا به صورت جزئی وکلی توسط اشخاص حقیقی وحقوقی بدون ایجاد تغییرات در ماهیت وظاهر کالا.
3-. خدمات : فعالیتهای را در بر می گیرد که نیروی کار وتخصص خودرا درانجام امور موردنظر مورد استفاده قرار میگیرد وطیف گسترده ای در بخش اقتصادی را به خود اختصاص می دهند. (بانکها، بیمه ، حق العمل کاری، تعمیرات، تحقیقات، امورحقوقی، امور پزشکی وبیمارستانی، حمل ونقل، گردشگری وهتلداری، واحدهای آرایشگری، تهیه غذا.

بستن نماد

توقف معاملات هر یک از انواع اوراق بهادار طی دوره‌ي معین طبق دستورالعمل مربوطه می‌باشد.

بنگاه

واحد اقتصادی که در تولید کالا یا خدمت فعالیت می‌کند، اعم از آن که دارای شخصیت حقوقی یا حقیقی باشد.

ت

تابلوی بورس

تابلویی است که برای ارائه‌ي اطلاعات طبقه‌بندی‌شده‌ي اوراق‌بهادار به‌کار می رود از قبیل تابلوی اصلی و فرعی، تابلو اوراق‌ مشارکت دولتی و تابلوی اوراق مشارکت شرکت‌ها.

تجدید وجابجایی

جابجایی وتجدید یعنی بخشی یا تمام تسهیلات یک مشتری را به تسهیلات جدید تبدیل نمودن بدون اینکه واقعاً معامله ای جدید فی مابین انجام شده باشد.

تخلف

هرگونه فعل یا ترک فعل که منجر به نقض قانون و یا مقررات شود.

تسهیلات از نظر زمان

1-. تسهیلات کوتاه مدت: تسهیلاتی است که زمان مصرف وبرگشت آن یکدوره وتولید وفعالیت حداکثر یکسال می باشد.
2-. تسهیلات میان مدت: تسهیلاتی را گویند که مدت زمان مصرف وبرگشت آن بین یک الی سه سال باشد.
3-.تسهیلات بلند مدت: تسهیلات بیش از سه سال را گویند.

تسویه و پایاپای

مرحله‌ي پایانی انجام معامله است که طی آن مالکیت اوراق‌بهادار به خریدار و وجوه حاصل از معامله به فروشنده منتقل می‌شود.

تعریف عقد

عبارتست از اینکه یک یا چند نفر درمقابل یک یاچند نفر دیگر تعهد انجام امری را بنمایند.

تعلیق پذیرش

توقف موقت معاملات اوراق بهادار درج شده در فهرست نرخ‌هاي بورس ناشي از نقض مفاد اين دستورالعمل.

تقاضا

عبارت است از اعلام آمادگی برای خرید اوراق بهادار از طرف کارگزار خریدار.

تمدید

یعنی قبول مهلت وتغییر سررسید ایفای تعهدات به تاریخ دیگر مشروط بر اینکه در دوره تمدید که در قالب قراردادالحاقی انجام می پذیرد سهم سود بانک وطرف معامله تغییر ننماید. لذا اخذ وجه التزام تأخیرتأدیه دین در دوره تمدید منتفی است وبیشتر درعقد مضاربه ومشارکت کاربرد دارد.

تنفس برای آمادگی پرداخت

مدت زمانی است که مشتری برای تولید وفروش وبرگشت طلب از مشتریان نیاز دارد تا چرخه نقدینگی خود را بهبود بخشیده واقساط واریز کند.

تنفس جهت ساخت ایجاد

مدت زمانی است که بانک قائل می شود موضوع قرارداد آماده شود وچون دراین مدت موضوع قرارداد فاقد بهره وری است لذا بازپرداختی در نظر گرفته نمی شود.

ج

جعاله چیست و انواع جعاله کدام است؟

جعاله عبارت است از التزام شخصی، به پرداخت اجرت و پاداش معلوم در مقابل عملی، اعم از این‌که عامل، معین باشد یا نه. در جعاله، شخص متعهد را جاعل و طرف مقابل را عامل، و اجرت را جُعل می‌گویند. برای مثال شخصی می‌گوید اگر کسی حیوان یا ماشین را پیدا کرد، صدهزار تومان به او اجرت می‌دهم، به این عمل جعاله گفته می‌شود.

اقسام جعاله:

جعاله به اعتبار چگونگی ایجاب و پیشنهاد آن، بر دو قسم است:
1- جعالۀ خاص؛ که ایجاب برای شخص معین است و طرف خطاب یک یا چند نفر خاص هستند مثل این‌که پدر به فرزند خود بگوید، اگر فلان مسأله را حل کنی هزار تومان به تو خواهم داد.

2- جعالۀ عام؛که در آن، هدف جاعل، رسیدن به مقصود خود است و برای او فرقی ندارد که توسط چه کسی انجام پذیرد، مثلاً می‌گوید، هر کس فلان کار را انجام دهد، این‌قدر پاداش می‌دهم.

ماهیت حقوقی جعاله
در این‌که جعاله عقد است یا ایقاع، یعنی آیا نیاز به دو توافق دارد یا با ارادۀ جاعل منعقد می‌شود؟ بین حقوقدانان اختلاف است، ولی در مورد عقد بودن جعالۀ خاص، کمتر تردید وجود دارد. به نظر دکتر کاتوزیان، جعاله (چه خاص و چه عام) عقد است چرا که هدف جاعل، رسیدن به مقصود است فرقی نمی‌کند که نیل به آن قبل از قبول باشد، یا بعد از قبول.

انعقاد جعاله
در جعاله، ایجاب از طرف جاعل می‌باشد. ایجاب یا به صورت عام است یا خاص. در ایجاب عام، همواره این امر مفروض است که التزام به پرداخت عوض یا اجرت، در مقابل اولین کسی است که عمل را انجام داده است قبول در جعاله ممکن است صریح باشد و ممکن است ضمنی باشد، هما‌ن‌طور که در جعالۀ عام چنین است.

جواز عقد جعاله
طبق قانون، جعاله تعهدی جائز است و مادامی که عمل به اتمام نرسیده باشد هر یک از طرفین می‌توانند رجوع نمایند، ولی اگر جاعل، در اثناء عمل عامل از جعاله رجوع نماید باید اجره المثل عمل عامل را بدهد.

جعاله دارای این مزیت است که در آن معلوم بودن تفصیلی کار لازم نیست و موضوع التزام می‌تواند مجهول باشد، همان‌طور که قانون مدنی هم به آن تصریح دارد چنان­که در مورد اجرت هم همین مطلب ثابت است.

کاری که به موجب جعاله، درخواست می‌شود، باید مشروع و عقلائی باشد، اگر شخصی، برای ارتکاب جرم یا کاری برخلاف اخلاق حسنه، ملتزم به دادن اجرت شود، جعاله باطل است.

آثار جعاله
جعاله با این‌که عقد جائزی است ولی بدین معنی نیست که هیچ اثری نداشته باشد، بلکه الزام جاعل، اثری دارد که در صورت فسخ جعاله، بر آن مترتب می‌شود:

1- کار مورد درخواست، مرکب از اجزائی بوده که هر کدام مستقلاً‌ منظور جاعل بوده و پاداش دارد، در این صورت اگر پس از انجام قسمتی از کار، جعاله فسخ شود، عامل به نسبت عملی که انجام داده است، مستحق اجرت خواهد بود.

2- کار تجزیه پذیر نیست و انجام کل کار منظور جاعل می­باشد در این صورت انجام مقدمات کار، بدون رسیدن به نتیجه، بدون اجرت خواهد بود. زمانی عامل مستحق اجره است که کار مورد نظر را انجام و تحویل و تسلیم به جاعل نماید.

در صورتی که انجام کار قبل از جعاله بوده مثلاً برای پیدا کردن ماشین، جایزه تعیین شده ولی شخص قبل از اطلاع از این جعاله، ماشین را پیدا کرده است، آیا مستحق اجره است یا نه؟ در این مورد اگر توافق صریح یا ضمنی، بین دو طرف نباشد، نمی‌توان گفت که مستحق خواهد بود.

جلسه رسمی معاملاتی

ساعاتی پیوسته از یک نشست کاری است که معاملات اوراق‌بهادار در این ساعات انجام می‌پذیرد. "بورس" می‌تواند در یک شبانه‌روز بیش از یک نشست رسمی معاملاتی داشته باشد.

ح

حجم مبنا

تعداد اوراق‌بهادار از یک نوع است که هر روز باید مورد دادوستد قرار گیرد تا کل درصد تغییر آن روز ، در تعیین قیمت روز بعد ملاک باشد.

حد یاسقف اعتباری

عبارتست از میزان امکانات تأمین مالی در قالب تسهیلات ویا تعهدات که برای یکسال مشتری مدنظر قرار می‌گیرد واین امرموجب می شود حدود اختیارات شعبه در قبال یک مشتری افزایش یابد.

حداقل سفارش انباشته

حداقل مقدار سفارشي است كه بازارگردان موظف است طبق قرارداد بازارگرداني همواره در سفارش خرید يا فروش خود در سامانه‌ي معاملاتي بورس در هر نماد معاملاتي به‌صورت فعال نگهدارد.

حداقل معاملات روزانه

حداقل ميزان معاملات در هر نماد است که بازارگردان موظف به انجام آن در يك روز معاملاتي مي‌باشد.

حراج

سازوکاری برای دادوستد اوراق‌بهادار بر پایه‌ي انطباق سفارش‌های خرید و فروش مشتریان با درنظر گرفتن اولویت قیمت و زمان است.

حساب تضمین بورس

حساب ویژه ای است که به منظور ایفای تعهدات "کارگزاران" ناشی از فعالیت کارگزاری با هدف حمایت از سرمایه‌گذاران، افتتاح می‌شود.

حسابرس

موسسات حسابرسی عضو جامعه‌ي حسابداران رسمی ایران که امکان سنجی فنی، اقتصادی و مالی "طرح نوسازی و توسعه شرکت" را تایید می‌کند و گزارش پیشرفت کار، نرخ بازده و دیگر اطلاعات مالی طرح سرمایه‌گذاری را به اطلاع دارندگان "اوراق مشارکت" می‌رساند. حسابرس می‌تواند در عین حال "حسابرس" شرکت "ناشر" هم باشد.

حسابرس معتمد

موسسه‌ي حسابرسی است که بر اساس ضوابط "دستوالعمل موسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار" به عنوان موسسه‌ي حسابرسی معتمد سازمان پذیرفته شده است.

خ

خرید دین

خرید دین قراردادی است که به موجب آن شخص ثالثی، دین مدت‌دار بدهکار را به کمتر از مبلغ اسمی آن به صورت نقدی از داین خریداری می‌کند. مبلغ اسمی رقمی است که در متن اسناد و اوراق تجاری ذکر گردیده و حاکی از میزان دین می‌باشد.

اسناد و اوراق تجاری به آن دسته از اسناد و اوراق بهادار اطلاق می‌گردد که مفاد آن حاکی از طلب حقیقی متقاضی می‌باشد. با توجه به این تعریف، تسهیلات خرید دین، تسهیلاتی است که در آن بانک ( شخص ثالث ) با اعطای تسهیلات، نسبت به خرید اسناد و اوراق تجاری صادره از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی ( بدهکار ) از ذینفع این اوراق ( داین ) به قیمتی کمتر از مبلغ اسمی آنها اقدام و در سررسید اسناد وجه آنها را از بدهکار وصول می‌نماید.

خرید گروهی

خرید اوراق‌بهادار توسط کارگزار با کد معین، و تخصیص آن به مشتریان است.

د

دارایی

مال منقول یا غیرمنقول با مشخصات تعيين‌شده در اين دستورالعمل است كه مي‌تواند مبناي انتشار اوراق اجاره واقع شود.

دارایی پایه در قرار داد آتی

کالا یا آن دارایی که قرارداد آتی بر روی آن منتشر می شود را دارایی پایه می گویند. معمولاً در بورس های کالایی دنیا دارایی های مختلفی از جمله محصولات کشاورزی، انواع فلزات، انواع فراورده های نفتی و سایرمحصولات به عنوان قرارداد آتی منتشر می شوند و به عنوان دارایی پایه قراردادهای آتی مطرح می گردند.

دارایی‌های صندوق

منظور کلیه حقوق مادی و معنوی صندوق است از جمله وجوه دریافتی از سرمایه‌گذاران بابت پذیره‌نویسی اولیه‌ي واحدهای سرمایه‌گذاری و صدور واحدهای سرمایه‌گذاری، اوراق بهاداری که از محل این وجوه به نام صندوق خریداری می‌شود و کلیه حقوق، منافع و سود متعلق به آن‌ها، مطالبات صندوق از اشخاص و کارمزدهایی که مطابق اساس‌نامه یا امیدنامه برای صندوق دریافت می‌شود.

دامنه مظنه

حداکثر اختلاف بین قیمت سفارش خرید و سفارش فروش در هر نماد معاملاتي به درصد است که بازارگردان آن نماد، در سامانه‌ي معاملاتي بورس وارد می‌نماید. این درصد نسبت به قیمت سفارش خرید محاسبه می‌شود.

دامنه نوسان قیمت

پایین‌ترین تا بالاترین قیمتی است که در آن دامنه، طی یک یا چند جلسه‌ي رسمی معاملاتی بورس، قیمت می‌تواند نوسان داشته باشد.

دوره پذیره نویسی اولیه

مهلتی است که طبق ماده‌ي 8 برای فروش واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق به قیمت مبنا و تامین حداقل سرمایه مورد نیاز برای تشکیل و شروع فعالیت صندوق تعیین شده است.

ذ

ذینفع واحد

عبارتست از اشخاص حقوقی وحقیقی که به علت امور مالی – مالکیتی- مدیریتی ویا کنترلی دارای ریسک واحد بوده لذا کل تسهیلات آنها به صورت مجموع در نظر گرفته می شود.(بخشنامه خاص دارد)

ر

ربا چیست و انواع ربا در شریعت اسلامی کدام است؟

ربا اصطلاحی در شریعت اسلامی به معنی گرفتن یک مال در عوض پرداخت مالی از همان جنس است بطوریکه میزان یکی زیادتر از دیگری باشد این عمل در دین یهود نیز حرام شناخته شده است به طوریکه در قرآن خطاب به یهودیان زشت بودن ربا بازگو شده است .

ربا به دو نوع ربای معاملی و ربای قرضی تقسیم می‌شود و گرفتن آن در فقه اسلامی به شدت نهی شده، بطوریکه گناه یک درهم ربا را بیشتر از هفتاد بار زنای با محارم دانسته‌اند. قوانین موضوعه ایران هم ربا را جرم محسوب می‌کنند.

ربای قرضی‏
ربای قرضی رایج‏ترین نوع ربایی است که در جوامع مختلف وجود داشته و دارد، به این صورت که فرد برای تأمین نیاز مالی تقاضای قرض می‏کند و در ضمن قرارداد، متعهد می‏شود آنچه را می‏گیرد همراه با زیاده برگرداند،
بنابراین ربای قرضی؛ زیاده‌ای است که در قرارداد قرض شرط می‌شود.

امام خمینی در این باره می‏گوید: شرط زیاده در قرض جایز نیست، فرقی نمی‏کند که این زیاده عینی باشد مانند ده درهم به دوازه درهم، یا کاری باشد مانند دوختن لباس برای قرض دهنده یا استفاده از منفعتی باشد مانند استفاده از عین رهنی که نزد قرض دهنده است، یا صفتی باشد مثل اینکه درهم‏های شکسته را قرض دهد و شرط کند که درهم‏های سالم بگیرد.

ربای معاملی‏
ربای معاملی آن است که یکی از دو کالای مثل هم، با زیاده عینی به مثل دیگر فروخته شود مانند فروختن یک من گندم به دو من آن، یا به یک من آن و یک درهم، یا با زیاده حکمی مانند یک من گندم نقداً به یک من آن نسیه، و شرط آن دو چیز است‏.

اوّل: آنکه عوض و معوّض، به دید عرف از جهت جنس یکی باشد، پس هرچه که در نظر عرف بر آن گندم یا برنج یا خرما یا انگور صدق کند و حکم به یکی بودن جنس آن کنند، بیع بعضی از آن به بعضی دیگر با اضافی جایز نیست، اگر چه در صفات و خواص مختلف باشند.

دوم: آنکه عوض و معوّض از مکیل یا موزون باشد، پس در چیزی که با شمردن یا مشاهده فروخته می‏شود ربا نیست.

س

سامانه معاملاتی

سیستم رایانه‌ای است که دریافت سفارش‌های خرید و فروش، تطبیق سفارش‌ها و در نهایت انجام معاملات از طریق آن انجام می‌شود.

سبد

مجموعه دارایی‌های مالی است که از محل وجوه سرمایه‌گذاران خریداری می‌شود.

سررسید قرارداد

تاریخی که درآن قرارداد به طور کامل تسویه و بسته می­شود. تاریخ سررسید قراردادهای آتی بر روی یک کالا به صورت استاندارد و مشخص توسط بورس تعیین می شود و فقط برای سررسیدهای معینی که تعیین می شود امکان انجام معاملات آتی وجود دارد. مثلاً در قراردادهای آتی سکه طلای بورس کالا سررسید قراردادها پایان تمامی ماه های سال می باشد.

سرمایه‌گذار خارجی

شخص خارجي كه مجوز معامله را از سازمان بورس دريافت نموده باشد.

سرمایه‌گذاری خارجی راهبردي

سرمايه‌گذار خارجي كه قصد تملك بيش از 10درصد سهام يك شركت پذيرفته شده در بورس يا بازار خارج از بورس را دارد، يا پس از تملك سهام يك شركت پذيرفته‌شده در بورس يا بازار خارج از بورس يك كرسي هيئت مديره‌ي آن شركت را در اختيار بگيرد.

سرمایه‌گذاری مستقیم

- سرمایه‌گذاری مستقیم عبارت است از تأمین تمام سرمایه لازم جهت اجرای طرح‌های تولیدی، بازرگانی و خدماتی که به صورت شرکت‌های سهامی تشکیل می‏شوند و توسط یک یا چند بانک انجام می‌گیرد.

- مطابق قانون، بانک‌ها می‏توانند در طرح‌های تولیدی و عمرانی که جنبه تجملی و غیرضروری ندارند مستقیماً به سرمایه‌گذاری مبادرت نمایند.

- مبادرت به سرمایه‌‌گذاری مستقیم در هر زمینه‏ای مستلزم بررسی دقیق است و طبق قانون نتیجه ارزیابی طرح بایستی حاکی از عدم زیان‏دهی باشد.

- مبنای فقهی این شیوه‏، جواز فقهی فعالیت‌‏های مستقیم اقتصادی است و تا زمانی که موضوع فعالیت یا روش آن مخالف شرع نباشد سرمایه‏ گذاری مستقیم اشکالی ندارد

سفارش

درخواست خرید و یا فروش اوراق‌بهادار است که توسط "مشتری" به کارگزار ارائه می‌شود.

سقف اعتباری گردان

مشتری میتواند در طی سال با واریز تمام یا بخشی از تسهیلات قبلی به میزان ما به التفاوت بدهی تا سقف مذکور از تسهیلات جدید استفاده ومشکلات نقدینگی خود را مرتفع نماید.

سقف اعتباری یک بار مصرف

مستری در طی سال می تواند از سقف مذکور در قالب یک یا چند قرارداد فقط یکبار استفاده نماید.

سهام مدیریتی

میزانی از سهام یک شرکت که دارنده آن طبق اساسنامه اختیار تعیین حداقل یک عضو را در هیات مدیره شرکت دارد.

سهام کنترلی

حداقل میزان سهام مورد نیاز برای آن‌که دارنده‌ي آن قادر به تعیین اکثریت اعضاي هیات مدیره‌ي شرکت باشد.

سهامدار/ سهامداران عمده

سهامدار یا سهامدارانی که توانایی هدایت سیاست‌های مالی و عملیاتی ناشر به‌منظور کسب منافع از فعالیت‌های آن را دارا هستند.

سهم شناور آزاد

بخشی از سهام آن شرکت است که دارندگان آن همواره آماده‌ي عرضه و فروش آن سهام می‌باشند، و قصد ندارند با حفظ آن قسمت از سهام، در مدیریت شرکت مشارکت نمایند.

سپرده‌گذاری

عملیاتی است که طی آن اوراق بهاداری که در سامانه معاملات به ثبت رسیده است، قابلیت معامله پیدا می‌کند.

ش

شاخص

نماگری است که تغییرات قیمت یا بازده‌ي یک یا مجموعه‌ای از اوراق‌بهادار را طی دوره‌ي زمانی مشخص نشان می‌دهد.

شایعه

اخباری حاکی از وجود اطلاعات مهمی است که به‌طور غیررسمی منتشر شده و توسط ناشر تایید یا تکذیب نشده است و احتمال می‌رود بر قیمت اوراق‌بهادار ناشر تاثیر بااهمیت داشته باشد.

شخص تحت کنترل

شخص حقوقی است که ناشر می‌تواند سیاست‌های مالی و عملیاتی آن را به‌منظور کسب منافع از فعالیت‌های آن شخص، هدایت نماید.

شرایط صحت عقد

1-. قصد و رضای طرفین.
2-. اهلیت استفتاء" طرفین قرارداد" یعنی اهلیتی که انسان حق خود را اعمال کند وبه همین لحاظ در زمان معامله باید عاقل- رشید- بالغ باشند.
3-. معین بودن موضع قرارداد: موضوع قرارداد باید مال وعملی باشد که یکی از طرفین بتواند آن را تسلیم ویا انجام آن را در مقابل دیگر تعهد کند. به عبارتی داد وستد کنند وارزش تجاری داشته باشند.
4-. دارای منافع عقلائی ومشروع باشد.
5-. معین باشد : یعنی اگر موضوع قرارداد انتقال‌یاچند مال متفاوت ویا انجام یکی از چند کار گوناگون باشد به نحوی که نتوان گفت کدام موضوع قرارداداست. باطل است.
6-. مبهم نباشدطرفین به اوصاف موضوع قرارداد آگاه باشند.
7-. قابلیت انتقال داشته باشد.یعنی مال را بتوان از شخصی به شخص دیگر منتقل نمود و یا در معاملاتی نظیرسلف شرایط احراز وجود در آتی مشخص باشد. به همین دلیل در عقد سلف می بایست وسایل تولید وانجام بخشی از کار قابل مشاهده باشد.
8-. اهلیت طرفین قرارداد برای اشخاص حقوقی با شناسنامه وکارت ملی و.... وصلاحیت کار با مدارک شغلی اثبات می شودودراحراز حقوقی با اخذ مدارکی نظیر اساسنامه – روزنامه های مربوطه ، اسامی مدیران و ...... .

شرکت

شخص حقوقی که با رعایت قانون تجارت یا قانون خاص حسب مورد تشکیل شده باشد.

شرکت مادر (هلدینگ)

شرکتی که با سرمایه‌گذاری در شرکت سرمایه‌پذیر جهت کسب انتفاع، آن‌قدر حق رای کسب می‌کند که برای کنترل عملیات شرکت، هیئت مدیره را انتخاب کند و یا در انتخاب اعضای هیئت مدیره موثر باشد.

شرکتهای دولتی

شرکتهایی را گویند که به حکم قانون ایجاد وحداقل 50% از سرمایه آنها متعلق به دولت باشد.

ص

صندوق سرمایه‌گذاری

نهادی مالی است که فعالیت اصلی آن سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار می‌باشد و مالکان آن به نسبت سرمایه‌گذاری خود، در سود و زیان صندوق شریک‌اند.

ض

ضامن

شخص حقوقی است که پرداخت مبالغ اجاره‌بها و حسب مورد بهاي خريد دارايي مورد اجاره و نيز ساير وجوهي كه باني ملزم به پرداخت آن به ناشر مي‌باشد را تعهد و تضمين مي‌نمايد.

ط

طبقه بندی دارائی ها(تسهیلاتی)

دارائی های تسهیلاتی به دو گروه جاری وغیر جاری قابل تقسیم می باشند که فعلاً به تسهیلاتی که بیش از دو ماه از سررسید تعهد آنان سپری نشده باشد در گروه جاری قرار می گیرند.
گروه غیرجاری نیز به طبقات دیگری با لحاظ فاصله های زمانی مقرر تقسیم می شوند.
1-تسهیلات سررسیدگذشته. 2-تسهیلات معوق. 3- تسیهلات مشکوک‌الوصول. 4- تسهیلات لاوصول. 5- تسهیلات سوخت شده که تابع دستورالعمل خاصی از نظر زمان های طبقه بندی ومیزان ذخایر می باشند.

ع

عامل فروش

شخص حقوقي است كه نسبت به عرضه و فروش اوراق اجاره از طرف نهاد واسط اقدام مي‌نمايد.

عامل پرداخت

شركت سپرده‌گذاري مركزي اوراق بهادار و تسويه‌ي وجوه است كه نسبت به پرداخت‌هاي مرتبط با اوراق اجاره در سررسيدهاي معين به سرمايه‌گذاران اقدام مي‌نمايد.

عرضه

عبارت است از اعلام آمادگی برای فروش اوراق‌بهادار از طرف کارگزار فروشنده.

عرضه اولیه

منظور نخستین عرضه‌ي اوراق‌بهادار شرکت، پس از پذیرش آن در بورس است.

عرضه خصوصی

فروش مستقیم اوراق بهادار توسط "ناشر" به سرمایه‌گذاران نهادی است.

عرضه عمومی

عرضه‌ي اوراق بهادار منتشره به عموم جهت فروش.

عقد استصناع

عقد استصناع یا سفارش ساخت یکی از قراردادهایی است که امروزه کاربرد بسیار گسترده‌ای دارد.

برخی به تصحیح این عقد پرداخته و برخی نیز موافق صحت آن نیستند. این پژوهش دیدگاه اول را تقویت نموده و بر این باور است که با توجه به معنا و مفهوم عقد که تعهد متقابلی بین طرفین معامله است به‌گونه‌ای که آن دو نسبت به هم عهده‌دار پیمانی متقابل می‌شوند و با عنایت به ماهیت معاملاتی که در چهارچوب استصناع در بازار منعقد می‌شود، قرارداد استصناع عقد است، می‌توان برای مشروعیت این عقد به آیات شریفه «یا ایها الذین امنوا اوفو بالعقود» (مائده 1) تجاره عن تراض ((نساء 29) و ... استناد کنیم.

این عقد در قالب عقد مستقل و یا بیع مستقل قرار گرفته و علاوه بر صحت از لزوم نیز برخوردار است. اکثریت مراجع و فقهای شیعه به‌صورت عقد مستقل و یا در قالب اجاره و بیع به صحت عقد استصناع اعتقاد دارند.

بنابراین بانک‌ها و سایر موسسات اعتباری می‌توانند طرح‌های خصوصی، دولتی و بخش عمومی را استفاده از عقد استصناع مستقیم و غیرمستقیم تأمین مالی نموده و عهده‌دار واسطه‌گری بین شرکت‌های بزرگ و صاحبان صنایع گردند.

نظر به ممنوعیت ربا (بهره) در اسلام و الغای کارکرد آن در نظام اقتصاد اسلامی و به‌تبع آن حرمت به‌کارگیری ابزارهای مبتنی بر بهره، این نظام برای تأمین بخشی از منابع مالی مورد نیاز وزارتخانه‌ها، شرکت‌های دولتی و بخش خصوصی در فرایند انجام کار، می‌تواند جهت اعمال سیاست مالی و تأمین مالی طرح‌ها به هدف دستیبای به رشد و توسعه اقتصادی و در عین حال رونق و تنوع بیشتر بازار اولیه و ثانویه بورس اوراق بهادار، از انواع اوراق استصناع استفاده نماید.

بانک مرکزی نیز می‌تواند با خرید و فروش این اوراق و انجام عملیات بازار باز (OMO) به تنظیم، کنترل و هدایت گردش پول و اعتبار و اعمال سیاست پولی و اعتباری بپردازد.

اوراق استصناع، جایگزین اوراق قرضه و مکمل اوراق مشارکت دولتی و بانک مرکزی محسوب می‌شود. به‌کارگیری عقد استصناع و اوراق مبتنی بر آن در عملیات بانکداری اسلامی و بانک مرکزی نقش مهمی در رونق و کارایی عملیات بانکی بدون ربا ایفا نماید

عقد مساقات

مساقات عقدی است که بر اساس آن معامله بین صاحب باغ میوه و امثال آن با عامل در مقابل حصّه مشاع معین از محصول واقع می‌‏شود.

در این قرارداد بانک‌ها همیشه نقش صاحب باغ را خواهند داشت. بنابراین هر یک از بانک‌ها که در حوزه فعالیت شعب خود دارای درختان مثمر یا قابل ثمر باشند، به طوری که مالک عین یا منفعت آنها بوده و یا به هر عنوان مجاز به تصرف در آن باشد، چنان‌چه شخص یا اشخاص (حقیقی یا حقوقی) حاضر باشند به عنوان عامل با آنها قرارداد مساقات منعقد نمایند، اقدام به این کار خواهند نمود تا بدین وسیله عامل اقدام به نگهداری و پرورش درختان و سایر امور باغبانی ملک مبادرت نماید و در نهایت طبق قرارداد محصول را بین خود تقسیم نمایند.

عقد مشارکت حقوقی

مشارکت حقوقی، عبارت است از تأمین قسمتی از سرمایه شرکت‌های سهامی جدید یا خرید قسمتی از سهام شرکت‌های سهامی توسط بانک‏.

طبق قانون، بانک‌ها از طریق مشارکت حقوقی کمبود سرمایه شرکت‌های سهامی تولیدی (صنعتی‏، معدنی‏، کشاورزی‏، ساختمانی) و شرکت‌های سهامی بازرگانی و خدماتی را تأمین می‏کنند و در پایان هر دوره مالی همانند دیگر سهام داران به نسبت سرمایه، در سود شرکت سهیم می‏‌شوند.

مشارکت حقوقی در ارتباط با شرکت‏های سهامی عام است که تفاوت اصلی آنها با شرکت‏های خاص (مشارکت مدنی) در شخصیت حقوقی شرکت‏های سهامی عام‏، مسئولیت محدود سهام داران و ضوابط و مقرّراتی است که در اداره شرکت‏های سهامی در نظر گرفته می‏شود. این مباحث گرچه در کتاب‏های متداول فقهی نیامده است اما در استفتائاتی که از مراجع شده‏، حکم آنها بیان شده است.

حضرت امام ‏خمینی (ره) در این زمینه می‏فرماید: ثبت مؤسسه [شرکت‏] و غیر آن و شخصیت حقوقی‏دادن به آنها قراری است عقلایی با آنها، و شرایط در ضمن آن‏، حکم شرط در ضمن عقود لازمه را دارد.

عقد مشارکت مدنی

عقد مشارکت مدنی عبارتست از درآمیختن سهم‏ الشرکه نقدی و یا غیرنقدی شریک با سهم‏ الشرکه نقدی و یا غیرنقدی بانک به نحو مشاع برای انجام کاری معیّن در زمینه فعالیت‌های تولیدی‏، بازرگانی و خدماتی به مدت محدود به قصد انتفاع بر حسب قرارداد.

اشخاصی که بخواهند برای تأسیس یا توسعه فعالیت‌های تولیدی‏، بازرگانی و یا خدماتی خود و یا ادامه این گونه فعالیت‌ها با بانک مشارکت مدنی کنند بایستی علاوه بر اطلاعات هویتی اطلاعاتی چون‏، موضوع مشارکت‏، میزان سرمایه مورد نیاز، حداکثر مدت مشارکت‏، پیش‏بینی خرید، هزینه و فروش‏، سهم سود پیشنهادی متقاضی‏، وثیقه‏ای که برای ضمانت حسن اجرای کار به بانک می‏سپارد، را در اختیار بانک بگذارد.

بانک با بررسی اطلاعات و تعیین میزان کل سرمایه مورد نیاز مشارکت مدنی‏، سهم بانک و شریک‏، نسبت سود شریک و بانک‏، با رعایت کلیه ضوابطی که در این امر برای بانک‌ها معیّن شده است در صورت وجود توجیه کافی اقتصادی با آوردن شرایطی در ضمن قرارداد یا بدون شرط با درخواست مشتری، موافقت و اقدام به انعقاد قرارداد می‏نماید.

در قرارداد شرکت می‏‌توان شرایطی را در ضمن قرارداد مطرح کرد، بانک می‏تواند با آوردن شرطی‏، حق نظارت بر کیفیت جذب سرمایه و برگشت آن در طول قرارداد را برای بانک محفوظ بدارد.

در پایان هر سال مالی و یا در پایان قرارداد سود حاصل از شرکت به تناسب سرمایه بین بانک و شریک تقسیم می‏‌شود.

مشارکت مدنی بانکداری همان قرارداد شرکت است که در متون فقهی از آن به شرکت اموال یا شرکه‌العنان تعبیر می‌‏شود

حضرت امام خمینی(ره) در تعریف آن می‏فرماید: شرکت‏، قراردادی است که بین دو نفر یا بیشتر منعقد می‌‏شود تا با مالی که بین آنان مشترک است، معامله [فعالیت اقتصادی‏] کنند.

ف

فروش گروهی

فروش اوراق‌بهادار تجمیع شده‌ي تعدادی از مشتریان با کد معین کارگزار می‌باشد.

فروشنده

شخص حقوقی يا حقيقي معتبر است که اقدام به فروش دارایی به نهاد واسط می‌نماید.

فعالیت نامتعارف بازار

به‌هرگونه نوسان نامتعارف در قیمت یا حجم دادوستد اوراق‌بهادار ناشر اطلاق می‌شود.

فهرست نرخ‌های بورس

سندی رسمی است که به منظور مشخص نمودن اوراق بهادار قابل معامله، معاملات انجام شده‌ي اوراق بهادار و قیمت آن‌ها به تفکیک بازارهای اول و دوم، توسط بورس تنظیم و به اطلاع عموم می‌رسد.

ق

قرار داد آتی

در این قراردادها، برای جلوگیری از امتناع طرفین از انجام قرارداد، طرفین به صورت شرط ضمن عقد متعهد می شوند مبلغی را به عنوان وجه تضمین نزد اتاق پایاپای بگذارند و متعهدمی شوند متناسب با تغییرات قیمت آتی، وجه تضمین را تعدیل کنند و اتاق پایاپای بورس کالا از طرف آنان وکالت دارد متناسب با تغییرات، بخشی از وجه تضمین هر یک از طرفین را به عنوان اباحه تصرف در اختیار طرف دیگر معامله قرار دهد و او حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در سر رسید با هم تسویه کنند.

قرارداد سلف

قراردادي است كه براساس آن عرضه‌كننده مقدار معيني از دارايي پايه را بر اساس مشخصات قرارداد سلف در ازاي بهاي نقد به فروش مي‌رساند تا در دوره‌ي تحويل به خريدار تسليم كند، خريدار مي‌تواند معادل دارايي پايه‌ي خريداري شده را طي قرارداد سلف موازي استاندارد به فروش رساند. قرارداد مذكور نيز در اين دستورالعمل به اختصار قرارداد سلف ناميده مي‌شود.

قيمت تعديل‌شده‌ي پاياني

قيمتي است كه پس از اعمال اثر تغييرات سرمايه يا تقسيم سود نقدي در قيمت پاياني محاسبه مي‌شود.

قيمت مرجع

قيمت پاياني سهم يا قيمت تعديل شده پاياني در روز معاملاتي قبل، حسب مورد است كه توسط بورس محاسبه مي‌شود.

قیمت آغازین

قیمتی است که در شروع جلسه‌ي رسمی معاملاتی برای هر ورقه‌ي بهادار در تابلو بورس اعلام می‌شود.

قیمت باز

نرخی است که اختیار تعیین آن از طرف "مشتری" به کارگزار واگذار می‌شود.

قیمت محدود

نرخی است که حداکثر یا حداقل آن از طرف "مشتری" به کارگزار اعلام می‌شود.

قیمت معین

نرخ ثابتی است که توسط "مشتری" برای انجام معامله به کارگزار اعلام می‌شود.

قیمت پایانی

قیمت هر ورقه‌ي بهادار در پایان هر جلسه رسمی معاملاتی بورس است که محاسبه و توسط "بورس" اعلام می‌شود.

قیمت پایه

قیمت مشخص و بدون قيد و شرطي است كه توسط فروشنده براي عرضه‌ي سهام در معاملات عمده تعيين و از طريق كارگزار فروشنده به بورس اعلام می‌شود و مبناي رقابت در معاملات عمده مي‌باشد.

قیمت پیشنهادی

نرخی است که برای هر واحد اوراق بهادار از طرف کارگزار وارد سامانه معاملات می‌شود.

م

مبارزه با پولشویی

به منظور هماهنگ کردن دستگاه‌های ذی‌ربط در امر جمع‌آوری، پردازش و تحلیل اخبار، اسناد و مدارک، اطلاعات و گزارش‌های واصله، تهیه‌ي سیستم‌های اطلاعاتی هوشمند، شناسایی معاملات مشکوک و به منظور مقابله با جرم پولشویی شورای عالی مبارزه با پولشویی به ریاست و مسئولیت وزیر اقتصادی و دارایی و با عضویت وزراي بازرگانی، اطلاعات، کشور و رئیس بانک مرکزی با وظایف ذیل تشکیل می‌گردد:1. جمع‌آوری و کسب اخبار و اطلاعات مرتبط و تجزیه و تحلیل و طبقه‌بندی فنی و تخصص آن‌ها در مواردی که قرینه‌ای بر تخلف وجود دارد طبق مقررات؛ 2. تهیه و پیشنهاد آیین‌نامه‌های لازم در خصوص اجراي قانون به هیئت وزیران؛ 3. هماهنگ‌کردن دستگاه‌های ذی‌ربط و پیگیری اجراي کامل قانون در کشور؛ 4. ارزیابی گزارش‌های دریافتی و ارسال به قوه‌ي قضائیه در مواردی که به احتمال قوی صحت دارد و یا محتمل آن از اهمیت برخوردار است؛ 5. تبادل تجارب و اطلاعات با سازمان‌های مشابه در سایر کشورها در چهارچوب مفاد ماده (11).

محدودیت حجمی

حداکثر تعداد اوراق‌بهاداری است که در هر نماد معاملاتی طی هر سفارش در سامانه‌ي معاملات وارد می‌شود. این رقم مضرب صحیحی از واحد پایه معاملاتی متعارف است.

مدت تنفس

مدت زمانی است که بنا به ضرورت وشرایط درآمدزائی موضوع معامله تسهیلات دهنده برای مشتری قائل می شود ووصول اقساط پس از طی مدت تنفس آغاز می گردد.

مشاور پذیرش

شخصی است که به عنوان رابط اصلی متقاضی و بورس، تمام یا بخشی از وظایف متقاضی در فرآیند پذیرش را به نمایندگی از طرف وی انجام می‌دهد.

مشتری

شخصی است که متقاضی خرید (یا فروش) اوراق‌بهادار است. "مشتری" می‌تواند نماینده‌ي قانونی خریدار یا فروشنده باشد.

مشخصات قرارداد آتی سکه بهار آزادی

هر قرارداد معادل با 10 سکه که براساس استاندارد بانک مرکزی با عیار 900 در هزار با وزن 133 / 8 گرم می باشد. سررسید قراردادها تمام ما ههای سال می باشد و حداکثر دامنه نوسان قیمتی 5 % نسبت به قیمت تسویه روز قبل می باشد آخرین روز معاملاتی قرارداد نیز از تاریخ مندرج در اطلاعیه معاملاتی قرارداد تا 5 روز قبل از پایان ماه قرارداد و حداقل تغییر قیمت سفارش 5000ریال می باشد همچنین وجه تضمین اولیه برای هر قرارداد در حال حاظر 62500000ریال می­باشد که با نوسانات قیمتی توسط بورس تعدیل می شود. همچنین میزان وجه تضمین مورد نیاز برای مشتریانی که موقعیت خرید و فروش همزمان در سرسیدهای متفاوت می گیرند معادل با وجه تضمین لازم برای حداکثر موقعیت های تعهدی باز خرید یا فروش آنها می باشد وکارمزد معاملات برای هرقرارداد 30000ریال می باشد. همچنین تسویه قراردادها به صورت روزانه بوده و نیم ساعت پس از پایان معاملات عملیات تسویه توسط اتاق پایاپای انجام می شود.

معاملات

خرید یا فروش اوراق‌بهاداری است که در بورس پذیرفته شده است. هر معامله در صورتی قطعیت می‌یابد که به تایید "بورس" برسد.

معاملات آتی در بورس کالای ایران

با توجه به اینکه اولین معاملات قراردادهای آتی در دنیا به صورت استاندارد در بور سهای کالایی انجام شده است. در کشور ما نیزمعاملات اولین قرارداد آتی در بورس کالای ایران با راه اندازی قرارداد آتی بر روی شمش طلای یک اونسی که در سال1387مورد پذیرش قرار گرفته بود آغاز شد. اما با راه اندازی قراردادهای آتی بر روی سکه طلای بهارآزادی و آغاز معاملات آن هم اکنون تقریبا تمام معاملات آتی بورس کالا به قراردادهای سکه طلای بهارآزادی اختصاص پیدا کرده است که روز به روز نیز بر متقاضیان حضور در این بازار افزوده می شود نگاهی به آمار معاملات قراردادهای آتی در بورس کالای ایران نشان می هد طی مدتی که از راه اندازی این قراردادها می گذرد، حجم و ارزش این معاملات هر سال نسبت به سال قبل افزایش بسیار چشمگیری راتجربه کرده است.

معاملات اشخاص خارجی

خرید و فروش اوراق‌بهادار اشخاص خارجی است که حسب مورد، پس از اخذ مجوز از مراجع ذی‌ربط، اقدام به معامله اوراق‌بهادار می‌کنند.

معاملات اعتباری

معاملاتی است که درصدی از ثمن معامله از طریق بانک و یا موسسه‌ي مالی یا اعتباری تامین مالی شده باشد.

معاملات با اقربا

خرید و فروش اوراق بهادار با همسر و اقربای درجه‌ي یک (طبقه‌ي اول نسبی طبق تعریف قانون مدنی) است.

معاملات تجدید ساختار

انتقال اوراق‌بهادار از طرف شرکت مادر به شرکت‌های تابعه با هدف تجدید ساختار است.

معاملات خوشه‌اي

خرید یا فروش مجموعه‌ای از اوراق‌بهادار است که به‌طور یک‌جا معامله می‌شود.

معاملات دوطرفه

معاملاتی است که کارگزار هم‌زمان نقش کارگزار خریدار و فروشنده را بر عهده دارد.

معاملات عمده

معاملاتی است که تعداد سهام مورد معامله از درصد معینی از کل سهام آن شرکت، یا حجم معاملات آن طی دوره معین، و یا حجم معاملات کل بازار طی مدت معین، بیشتر باشد.

معاملات مشروط

معاملاتی است که برای انجام و یا نحوه‌ي تسویه آن، شرایطی برابر مقررات "بورس" تعیین شده باشد.

معاملات چرخشی

معاملاتی است که با تکمیل چرخه‌ي آن ظرف یک جلسه‌ي معاملاتی، وضعیت مالکیت طرفین معامله تغییری نمی‌کند.

معامله بلوک

معاملاتی است که در آن قواعد مربوط به محدودیت حجمی و محدودیت قیمتی رعایت نمی‌شود.

معامله ترجیحی

انتقال سهام شرکت‌های دولتی به کارکنان واحدها به‌منظور اجرای برنامه‌های خصوصی‌سازی است که به نرخ معینی انجام می‌شود.

مقررات

منظور قانون تجارت، قانون مالیات‌ها، قانون بازار اوراق بهادار، استانداردهای حسابداری و حسابرسی ملی، مصوبات هیئت وزیران، شورا، سازمان و سایر قوانین و ضوابط موضوعه در خصوص بازار اوراق‌بهادار و ناشر می‌باشد.

موقعیت تعهدی خرید در قرارداد آتی

شخصی که در بورس قرارداد آتی را می خرد و خود را متعهد به خرید دارایی پایه بر اساس ضوابط استاندارد بورس درتاریخ معینی می نماید، اصطلاحاً موقعیت خرید یا موقعیت تعهدی خرید اختیار کرده است و اگر تا تاریخ سررسید قرارداد این موضع را حفظ نماید ضرورتاً باید کل ارزش دارایی پایه را پرداخت نماید.

موقعیت تعهدی فروش در قرارداد آتی

شخصی که در بورس، قرارداد آتی را به فروش می رساند و خود را به تحویل دادن دارایی پایه بر اساس ضوابط استاندارد بورس در تاریخ معینی در آینده متعهد می نماید، اصطلاحآ موقعیت فروش اختیار کرده است. دارنده موقعیت تعهدی فروش، اگر تا تاریخ سررسید قرارداد، این موقعیت را حفظ نماید ضرورتاً باید دارایی پایه را تحویل دهد.

ن

ناشر بازار خارج از بورس

ناشری که اوراق‌بهادار آن نزد سازمان ثبت شده و در بازار خارج از بورس پذیرفته شده باشد.

ناشر بورسی

ناشری که اوراق‌بهادار آن در بورس پذیرفته شده باشد.

ناشر غیر بورسی

ناشری که اوراق‌بهادار آن نزد سازمان ثبت شده؛ ولی در بورس یا بازار خارج از بورس پذیرفته نشده است.

نماد معاملاتی

شناسه‌ای است که برای هر یک از اوراق‌بهادار به‌صورت منحصربه‌فرد در سامانه‌ي معاملات تعریف شده است. این شناسه می‌تواند بصورت حروف، عدد و یا ترکیبی از هر دو باشد.

نهادها و تشکل‌های تحت نظارت

کلیه نهادها و تشکل‌هایی که بر اساس قانون، مجوز تاسیس یا فعالیت خود را از شورا یا سازمان دریافت نموده باشند از قبیل بورس‌ها، بازارهای خارج از بورس، کانون‌ها، بازارهای مشتقه، بورس‌های کالایی، شرکت‌های سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه و نهادهای مالی.

نهادهای عمومی غیردولتی

نهادهایی را گویند که به حکم قانون ایجاد می شوند. نظیر بنیاد تعاون مستضعفان . بنیاد شهید ، ستاد اجرائی فرمان امام ، شهرداری ها.
برای انجام معاملات بانکی (تسهیلات- ضمانتنامه- گشایش اعتبار) نیاز به اخذ مجوز ماده22 قانون عملیات بانکی می باشد.

نهادهای مالی

منظور نهادهای مالی فعال در بازار اوراق بهاداراند که از آن جمله می توان به کارگزاران، کارگزاران/ معامله‌گران، بازارگردانان، مشاوران سرمایه‌گذاری، موسسات رتبه‌بندی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های پردازش اطلاعات مالی، شرکت‌های تامین سرمایه و صندوق‌های بازنشستگی اشاره کرد.

و

واحد سرمایه‌گذاری

کوچک‌ترین جزء سرمایه صندوق می‌باشد.

واحد نظارتی

واحدی در سازمان یا بورس که حسب وظایف خود، مسئولیت نظارت بر رعایت قانون و مقررات توسط ناشر را بر عهده دارد.

واحد پایه معاملاتی متعارف

حداقل میزان اوراق‌بهادار در هر معامله است که توسط "بورس" تعیین می‌شود.

واحد پایه معاملاتی نامتعارف

میزان اوراق‌بهاداری که از واحد پایه‌ي معاملاتی متعارف کمتر است.

واحدهای سرمایه‌گذاری منشرشده

واحدهای سرمایه‌گذاری منتشر شده در هر زمان عبارت از واحدهای سرمایه‌گذاری است که صندوق از زمان شروع پذیره‌نویسی تا آن زمان صادر نموده است.

واحدهای سرمایه‌گذاری نزد سرمایه‌گذاران

واحدهای سرمایه‌گذاری است که در یک زمان معین براساس گواهی‌های سرمایه‌گذاری صادره، در مالکیت سرمایه‌گذاران است.

واحدهای سرمایه‌‌گذاری باطل شده

واحدهای سرمایه‌گذاری باطل شده در هر زمان، عبارت است از واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق که از زمان شروع پذیره‌نویسی تا آن زمان مطابق این اساس‌نامه باطل شده است.

پ

پذیرش مضاعف

پذیرش اوراق‌بهاداری است که علاوه‌بر "بورس" در بورس دیگری نیز پذیرفته شده باشد.

پذیره‌نویسی

فرایند خرید اوراق بهادار از ناشر و یا نماینده‌ي قانونی آن و تعهد پرداخت وجه کامل آن طبق قرارداد.

ک

کارگزار

موسسه‌ای (شرکتی) است که با مجوز "سازمان" به نمایندگی از طرف اشخاص و یا به حساب خود حسب مورد، و براساس قوانین و مقررات مربوط، به دادوستد اوراق‌بهادار پذیرفته شده در بورس و سایر خدمات کارگزاری می‌پردازد.

کارگزار متعهد پذیره نویسی

کارگزاری است که در عرضه‌ي اولیه‌ي اوراق‌بهادار به بورس، هماهنگی برای تامین مالی خرید بخشی از اوراق را که به فروش نمی‌رسد، به عمل آورده باشد.

کارگزار معرف

کارگزاری که در پذیرش اوراق‌بهادار نقش مشاور و کارشناس را برای عرضه‌ي اولیه برعهده داشته باشد.

کد معاملاتی

شناسه‌ي "مشتری" جهت انجام معامله‌ي اوراق بهادار در سامانه‌ي معاملات است. این شناسه به صورت حروف، عدد، و یا ترکیبی از هر دو می‌باشد.

کد معاملاتی گروهی

شناسه‌ای است که برای ورود سفارش‌های خرید و یا فروش گروهی برای هر شرکت کارگزاری در سامانه‌ي معاملات تعریف شده است. این شناسه به‌صورت حروف، عدد، و یا ترکیبی از هر دو می‌باشد.

کنترل

توانایی راهبری سیاست‌های مالی و عملیاتی یک واحد تجاری به‌منظور کسب منافع از فعالیت‌های آن.

گ

گواهی سرمایه گذاری

سندی است که مطابق اساس‌نامه از طرف صندوق به نام یک سرمایه‌گذار صادر می‌شود و معرف تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری در تملک آن سرمایه‌گذار است.

گواهی نامه حق تقدم (حق خرید)

گواهی‌نامه‌ای است که در آن میزان حق‌تقدم در خرید سهم، وجوه قابل واریز و مطالبات سهامدار در صورتی که وجود داشته باشد، قید شده است.

گواهی نامه نقل و انتقال و سپرده سهام

گواهی‌نامه‌ای است که دارایی سهام و میزان سهام سپرده شده‌ي سهامدار را نشان می‌دهد.